Дау түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: Төлем көзінен ұсталатын КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын (КТС) 78 665,0 мың теңге, өсімпұл 21 621,1 мың теңге сомасында, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 993,8 мың теңге, резидент емес үшін 60,0 мың теңге сомасында есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «G» Компанияның апелляциялық шағымын алды.
«G» Компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді және мынадай дәлелдер келтіреді.
«G» Компаниясы шағымынан консультациялық қызметтер көрсету туралы шарт бойынша «А» (Австрия) Компаниясының атына төлемдер зияткерлік меншік объектісін (роялти) құру және беру бойынша көрсетілген қызметтер үшін төлемдер ретінде танылғаны және КТС 75 564,6 мың теңге сомасында қосымша есептелгені келіп шығады.
Шағымда Қазақстан Республикасының 2005ж.30.12. Заңымен ратификацияланған табыс пен капиталға салынатын салықтарға қатысты Қазақстан Республикасы мен Австрия Республикасы арасындағы Конвенцияның 12-бабында белгіленген анықтамаға сәйкес көрсетілген. роялти деп түсініледі: «роялти» кинематографиялық фильмдерді, кез келген патентті, сауда маркасын, дизайнды немесе модельді, жоспарды, құпия нысанды немесе процесті қоса алғанда, әдебиет, өнер немесе ғылым туындыларына кез келген авторлық құқықты пайдаланғаны немесе пайдалану құқығын бергені үшін, немесе өнеркәсіптік, коммерциялық немесе ғылыми тәжірибеге қатысты ақпарат үшін сыйақы ретінде алынатын кез келген түрдегі төлемдерді білдіреді.
Жоғарыда көрсетілген анықтамадан келіп шығатыны, «роялти» деп әдебиет, өнер, ғылым туындыларына кез келген авторлық құқықты пайдаланғаны үшін немесе пайдалану құқығын бергені үшін немесе өнеркәсіптік, коммерциялық немесе ғылыми тәжірибеге (ноу-хау) қатысты ақпарат үшін кез келген түрдегі төлемдер түсініледі.
«А» (Австрия) Компаниясының «G» Компанияның атына кеңес беру қызметтерін көрсету шеңберінде пайдаланылатын ақпараты авторлық құқық объектісі болып табылмайды, себебі әдебиет, өнер және ғылым туындыларына жатпайды.
Консультациялық қызметтерді ұсыну барысында пайдаланылатын ақпаратты «ноу-хау» ретінде тануға қатысты шағымда Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 961-бабына сәйкес ноу-хау өз кезегінде зияткерлік меншік объектісі болып табылатын ашылмаған ақпаратқа жататыны атап өтілді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 1019-бабының 1-тармағында ашылмаған ақпаратты иеленуші тұлға мәліметтердің барлығын немесе бір бөлігін лицензиялық келісім бойынша басқа тұлғаға беруге құқылы екендігі көзделген.
Азаматтық заңнаманың жоғарыда көрсетілген нормаларынан келіп шығатыны, ноу-хау ақпарат лицензиялық келісім негізінде ғана берілуі мүмкін.
«G» Компаниясының ноу-хау табыстары, егер шарттың нысанасы мынадай сипаттамаларға сай болған жағдайда ғана роялти түріндегі табыстар деп танылуы мүмкін екенін атап көрсетеді:
- зияткерлік қызмет нәтижелерінің немесе қолданылатын азаматтық заңнамамен дараландыру құралдарының осы түрі үшін белгіленген анықтау және белгілер;
- авторлық құқық объектілері нақты коммерциялық құндылық болуы тиіс;
- нақты сипатқа ие болуы керек (авторлық құқық пәні / «ноу-хау» өнертабысы);
- құқық иеленуші (роялти алушы) материалдық емес активті экономикалық тұрғыдан (тек қана емес) иеленуі тиіс – атап айтқанда, оны жасауға (әзірлеуге) және өнімді пайдалануға қатысы болуы тиіс.
Сондай-ақ шағымда «А» (Австрия) компаниясымен қандай да бір лицензиялық шарттар жасалмағаны көрсетілген. Тиісінше, «G» (Австрия) компаниясы «G» Компаниясы атына беретін ақпарат консультациялық қызметтер көрсету шеңберінде ашылмаған ақпарат, оның ішінде ноу-хау деп таныла алмайды.
Салықтық тексеру актісінен «G» Компаниясы 2008ж.10.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық Кодексі) 192-бабы 1-тармағының 12) тармақшасын және 2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 644-бабы 1-тармағының 13) тармақшасын (2017ж.25.12. Салық кодексі) бұза отырып, төлем көзінен КТС есептелмеген «А» (Австрия) компаниясының бейрезидентінен 2017 жылдың 1, 3, 4 тоқсанына, 2018 жылдың 1-4 тоқсанына және 2019 жылдың 1 тоқсанына алынған қызметтер үшін роялти түрінде төленген кірістер бойынша. сомасы 75 696,2 мың теңге.
Қаралатын жағдайда салықтық тексеру актісінде «Осы тексерумен мыналар белгіленген» деген 2 – бөлімде «G» Компаниясы мен «O» (Дания) Компаниясы арасында негіздемелік келісім (бұдан әрі-Негіздемелік келісім) жасалғаны көрсетілген, оған сәйкес «GG» Данияда тіркелген Қордың «P» бақылауындағы кез келген компанияны немесе заңды тұлғаны білдіреді.
Негіздемелік келісімнің «Зияткерлік меншік объектілеріне құқықтар» бөлімінің 12.1 және 12.2-тармақтарына сәйкес «О» Компаниясы (Дания) осымен «G» Компаниясы ұсынады, осымен өнімді сату мен жылжытудың жалғыз және айрықша мақсатымен тауар белгілерін өтеусіз пайдалануға басқа тұлғаға беруге жатпайтын шектеулі халықаралық эксклюзивті емес лицензияны қабылдайды.
Тауарларға арналған декларациялардың мәліметтеріне және «G» Компаниясы мен Қазақстан Республикасының дилерлері арасында жасалған шарттарға сүйене отырып, «G» Компаниясы «O» (Дания) Компаниясы өндірген сорғы жабдықтарын импорттаушы және ресми жеткізуші болып табылады.
«А» Компаниясы (Австрия) «G» Компанияға Қазақстанда сатып алушылармен келісу үшін арнайы тапсырыстар бойынша әзірленген сорғы жабдықтарының сызбаларын жібереді. Сатып алушылармен келісілгеннен кейін «G» Компаниясы сорғы жабдығының жобаларын оларды өндіру және сатып алушылардың атына одан әрі жеткізу үшін «O» (Дания) Компаниясының мекенжайына жібереді.
«O» Компаниясы (Дания) және «А» Компаниясы (Австрия) үлестес тұлғалар болып табылатындықтан және «GG» құрамына кіретіндіктен, негіздемелік келісімнің ережелеріне сәйкес «А» Компаниясы (Австрия) ұсынатын ғылыми-техникалық білімдер («ноу-хау») салықтық тексерудің нәтижелері бойынша зияткерлік меншік объектісі деп танылды және тиісінше сызбалар үшін төлемдер – «роялти».
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Қазақстан Республикасы мен Австрия Республикасы арасындағы Табыс пен капиталға салынатын салықтарға қатысты Конвенцияның (бұдан әрі – Конвенция) 12-бабының 1-3-тармақтарына сәйкес Уағдаласушы мемлекетте пайда болатын және екінші Уағдаласушы Мемлекеттің резидентіне төленетін роялтиге осы екінші Уағдаласушы мемлекетте салық салынуы мүмкін.
Алайда, мұндай роялтиге, сондай-ақ ол пайда болатын Уағдаласушы мемлекетте де осы Уағдаласушы мемлекеттің заңнамасына сәйкес салық салынуы мүмкін, бірақ егер роялти алушы және оның нақты иесі екінші Уағдаласушы мемлекеттің резиденті болып табылса, онда осылайша алынатын салық роялтидің жалпы сомасының 10 пайызынан аспауға тиіс.
Конвенцияның осы бабында пайдаланылған кезде «роялти» термині кинематографиялық фильмдерді, кез келген патентті, сауда маркасын, дизайнды немесе модельді, жоспарды, құпия формуланы немесе процесті қоса алғанда, әдебиет, өнер немесе ғылым туындыларына кез келген авторлық құқықты пайдаланғаны немесе пайдалану құқығын бергені үшін немесе өнеркәсіптік, коммерциялық немесе ғылыми тәжірибеге қатысты ақпарат үшін сыйақы ретінде алынатын кез келген түрдегі төлемдерді білдіреді.
12 - баптың 2-тармағына сәйкес ЭЫДҰ кірістер мен капиталға салынатын салықтар жөніндегі модельдік Конвенцияның «роялтиден салық салу» 12-бабына түсініктемелер (бұдан әрі-түсініктемелер) «роялти» термині кинематографиялық фильмдерді, кез келген патентті, тауар белгісін, дизайнды немесе модельді, жоспарды, құпия формуланы немесе процесті қоса алғанда, әдеби, көркем немесе ғылыми туындыларға кез келген авторлық құқықтарды пайдаланғаны немесе пайдалану құқығы үшін сыйақы ретінде алынған кез келген түрдегі төлемдерді де білдіреді.
2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – 2017ж.25.12. Салық кодексі) 644-бабы 1-тармағының 13) тармақшасына сәйкес роялти түріндегі табыс бейрезиденттің Қазақстан Республикасындағы көздерден табысы болып танылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 1– бабы 1-тармағының 52) тармақшасында роялтидің төлем екені көзделген:
пайдалы қазбаларды өндіру және техногендік түзілімдерді қайта өңдеу процесінде жер қойнауын пайдалану құқығы;
зияткерлік меншік объектісіне мүліктік (айрықша) құқықтарды толық немесе ішінара іске асыруды қоспағанда, авторлық құқықтарды, бағдарламалық қамтылымды, сызбаларды немесе модельдерді пайдалану немесе пайдалану құқығы; патенттерді, тауар белгілерін немесе құқықтың басқа да осыған ұқсас түрлерін пайдалану немесе пайдалану құқығы;
өнеркәсіптік жабдықты, оның ішінде бербоут-чартер немесе димайз-чартер шарттары бойынша жалға алынатын теңіз кемелерін және димайз-чартер шарттары бойынша жалға алынатын әуе кемелерін, сондай-ақ сауда немесе ғылыми-зерттеу жабдығын пайдалану немесе пайдалану құқығы; «ноу-хауды» пайдалану; кинофильмдерді, бейнефильмдерді, дыбыс жазбаларын немесе өзге де жазу құралдарын пайдалану немесе пайдалану құқығы.
Қаралып отырған жағдайда, жоғарыда көрсетілгендей, «G» Компаниясы және «O» Компаниясы (Дания) негіздемелік келісім (бұдан әрі – Негіздемелік келісім) жасасты.
Негіздемелік келісімнің 1.8-тармағынан «GG» Данияда тіркелген Қордың «P» бақылауындағы кез келген компанияны немесе заңды тұлғаны білдіреді.
Негіздемелік келісімнің «Зияткерлік меншік объектілеріне құқықтар» бөлімінің 12.1 және 12.2-тармақтарына сәйкес «O» Компаниясы (Дания) «Г» ЖШС-ін ұсынады, ал «G» Компаниясы Өнімді сату мен жылжытудың жалғыз және айрықша мақсатымен тауар белгілерін өтеусіз пайдалануға басқа тұлғаға беруге жатпайтын шектеулі халықаралық эксклюзивті емес лицензияны қабылдайды. «G» Компаниясы «O» (Дания) Компаниясының өнімімен немесе қызметімен тікелей немесе жанама байланысты барлық зияткерлік меншік құқықтары «O» (Дания) компаниясының немесе оның үлестес тұлғаларының ерекше меншігі болып табылатынын мойындайды.
Сонымен бірге, Негіздемелік келісімнің 1.9-тармағына сәйкес «Зияткерлік меншік объектілеріне құқықтар» тауар белгілерін, домендік атауларды, патенттерді, өнертабыстарды (патенттелген немесе патенттелмеген), тіркелген өнеркәсіптік үлгілерді, өнеркәсіптік меншік құқығын, авторлық құқықтарды (оның ішінде бағдарламалық қамтылымға құқықтарды), автордың ғылыми-техникалық білімін және моральдық құқықтарын, дерекқорларға құқықтарын, интегралдық микросхемалар топологиясына құқықтарын, пайдалы модельдерге патенттерді, сондай-ақ баламалы немесе ұқсас сипаттағы немесе әлемнің кез келген нүктесінде қолданылатын, талап арызбен қорғалған, тіркелген, тіркелмеген немесе тіркеуге жататын құқықтар болсын (соның ішінде бұл қолданылатын жерде, барлық жаңартулар, ұзартулар және тіркеуге өтініштер).
Негіздемелік келісімнің 7.5-тармағында шоттардағы өнім бағаларына тауар белгісін пайдаланғаны үшін тасымалдау, буып-түю, таңбалау және роялти төлеу шығындары кіретіні көрсетілген.
Осылайша, «O» (Дания) Компаниясына тиесілі тауар белгісін пайдаланғаны үшін роялти «G» Компаниясы жеткізетін өнімнің құнына қосылған.
Бұл ретте, «G» Компаниясы және «А» Компаниясы (Австрия) консультациялық қызметтер көрсету туралы шарт (бұдан әрі – шарт) жасалды.
Шарттың 1-бабының 1.1-тармағында «А» Компаниясы (Австрия) «G» Компанияға әкімшілік ету, Корпоративтік даму және басқа да қызметтер бойынша қызметтер көрсетуге, сондай-ақ іскерлік, басқарушылық, бухгалтерлік, қаржылық, техникалық мәселелер бойынша консультациялар беруге міндеттенеді.
Шарттың 3.1-тармағында Консультант («G» Компаниясы (Австрия)) орындалған жұмыстың егжей-тегжейлері және қызметтер көрсетілген кезеңдер бар инвойстарды ұсынады деп көзделген. Алайда, салықтық тексеруге және шағымды қарауға ұсынылған инвойстарда орындалған жұмыстар тиісті егжей-тегжейі мен кезеңі жоқ «Техникалық кеңес беру қызметтері» деген бір жолда көрсетілген.
Түсініктемелердің 11.6-тармағында іскерлік практикада ноу-хауды да, техникалық көмек көрсетуді де қамтитын келісімшарттар кездесетіні айтылған. Мұндай келісімшарттардың бір мысалы-франчайзинг шарты, онда франчайзер франшиза алушымен өзінің білімі мен тәжірибесімен бөліседі, сонымен қатар оған белгілі бір жағдайларда қаржылық көмек пен тауарларды жеткізумен қамтамасыз етілетін әртүрлі техникалық көмек көрсетеді. Аралас келісімшарттарға тиісті көзқарас, негізінен, шарттағы ақпарат негізінде немесе объективті бөлу арқылы, шарт бойынша берілген әртүрлі бөліктерге сәйкес қарастырылған өтемақының жалпы сомасын бөлу, содан кейін әрбір анықталған бөлікке тиісті салық режимін қолдану болып табылады. Егер, алайда, шарт бойынша берілетін бөліктердің бірі шарттың негізгі мақсатын білдірсе, ал басқа бөліктер тек көмекші және елеусіз сипатта болса, онда негізгі бөлікке қолданылатын режим, әдетте, өтеудің барлық сомасына қолданылуы тиіс.
Осыған байланысты, егер шарттар бір-бірімен тығыз байланысты болса және бір шарттың мәні негізгі мақсатты білдірсе, ал екіншісінің мәні қосалқы, екінші реттік сипатта болса, онда шарттың негізгі мәніне қолданылатын режим барлық шарттарға қолданылуы тиіс.
Тексеру актісінен және шағымға ұсынылған материалдардан «G» Компаниясы Қазақстан Республикасының аумағында «Г» өнімдерін сатумен айналысатын дилермен тауарларды (сорғылар, сорғы станциялары, аксессуарлар) жеткізуге келісімшарттар жасасады.
Өз кезегінде дилер «G» Компанияға «А» (Австрия) Компаниясына жіберілетін сорғы жабдықтарын іріктеу жөніндегі өтінімді жібереді.
«А» Компаниясы (Австрия) «G» Компаниясы сорғы жабдықтарын таңдау бойынша кеңес беру қызметтерін көрсетеді, сондай-ақ Қазақстанда сатып алушылармен келісу үшін гидравликалық қисықтарды, габариттік сызбаларды, Электр схемалары мен сорғы қозғалтқышының техникалық деректерін қоса алғанда, техникалық құжаттаманы ұсынады.
Сатып алушылармен келісілгеннен кейін «G» Компаниясы сорғы жабдығының жобаларын оларды өндіру және сатып алушылардың атына одан әрі жеткізу үшін «O» (Дания) компаниясының мекенжайына жібереді.
Осылайша, соңғы сатып алушыға «G» Компаниясы сорғы жабдықтарын жеткізу үшін «А» (Австрия) Компаниясынан консультациялық қызметтерді алу қажет.
Тексеру актісінде атап өтілгендей, «O» Компаниясы (Дания) және «А» Компаниясы (Австрия) үлестес тұлғалар болып табылады және «GG» құрамына кіреді.
Баяндалғанның негізінде жоғарыда көрсетілген түсіндірмелердің 11.6-тармағына сәйкес көрсетілген Негіздемелік келісім және 05.01.2012 ж.шарт аралас шарт ретінде қаралуы тиіс, өйткені негіздемелік келісімде «G» тауар белгілерін пайдалануға беру (шарттың негізгі мақсаты) көзделген, ал өнімді жеткізу «А» компаниясы (Австрия) тарапынан консультациялық қызметтер көрсетуге (қосалқы сипат) байланысты.
Демек, салықтық тексеру нәтижелері бойынша «А» (Австрия) Компаниясына көрсетілген консультациялық қызметтер үшін роялти ретінде төленген табыстарды тану және төлем көзінен ұсталатын КТС есептеу 75 696,2 мың теңге сомасында негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.