Дау түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» Компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2018ж.01.04. бастап 2021ж.31.03. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» Компаниясына тақырыптық салық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша 2021ж.03.09. бастап есепке жатқызылатын ҚҚС-ның қайтаруға расталмаған, бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы 2 760,5 мың теңге сомасында, сондай-ақ есепке жатқызылған салық сомасына ҚҚС есептеу туралы хабарлама Қазақстан Республикасының аумағында тауарлар, орындалған жұмыстар және көрсетілген қызметтер сомасы -1 318,7 мың теңге.
«А» Компаниясы 2 760,5 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған ҚҚС бөлігінде тексеру нәтижелері туралы осы хабарламаға сәйкес келмейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда «жеткізушілер бойынша Пирамида» талдамалық есебінің нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталмағаны, бұл ретте ауыл шаруашылығы өнімдерін негізгі үш жеткізуші бойынша сәйкессіздік анықталғаны атап өтілді.
ҚР Қаржы министрінің 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен бекітілген ҚҚС асып кетуін қайтару қағидаларының (бұдан әрі - №391 қағидалар) 8 – тармағына сәйкес, Мемлекеттік кірістер органы (бұдан әрі-МКО) «Пирамида» есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою үшін хабарлама жібереді және (немесе) қарсы тексерулер тағайындайды.
Өз кезегінде «А» Компаниясы ауыл шаруашылығы өнімдерін жеткізушілер жұмыс істеп тұрған заңды тұлғалар болып табылатынын атап өтті, бұл ретте салық органы осы келісімшарттарды тексермеген және құжаттар мен төлемдердің түпнұсқалығы мен дұрыстығына көз жеткізбеген.
Шағымда сондай - ақ, 2018ж.02.02. №118 бұйрығымен бекітілген ҚҚС асып кету сомаларының және тәуекел дәрежесі критерийлерінің дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының (бұдан әрі - №118 Қағидалар) 10-тармағына сәйкес, егер «Пирамида» есебін қалыптастыру кезінде өз өндірісінің тауарларын өндіретін салық төлеуші, оның ішінде салық төлеуші болып табылатын өнім беруші анықталған жағдайда, МКО осындай салық төлеушінің жеткізушілері бойынша «Пирамида» есебін одан әрі қалыптастыруды тоқтатады.
Сондықтан, «А» Компаниясының пікірінше, салық заңнамасының ережелеріне сәйкес, бұл жағдайда ҚҚС қайтарылуы керек.
Салықтық тексеру актісінен бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы 2 760,5 мың теңгені, азайтылған ҚҚС сомасы 1 318,7 мың теңгені құрады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері Салық кодексінің 152-бабының нормаларымен регламенттелген.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау бойынша тақырыптық тексеру ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі:
салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салықтық өтініш;
ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі-ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап).
Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау мақсатында тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары мен ТБЖ қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайды.
№118 Қағидалардың 9 - тармағына сәйкес тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты тексерілетін салық кезеңі үшін мемлекеттік кіріс органы осы тармақтың 1) - 2) тармақшаларында белгіленген мерзімдерде тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) берушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебін (бұдан әрі – «Пирамида» есебі) қалыптастырады.
№118 Қағидалардың 11-тармағына сәйкес тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кірістер органы осы Қағидалардың 9-тармағында көрсетілген мерзімдер шегінде «Пирамида» есебінің нәтижелерін талдайды.
ҚҚС артық сомасын қайтару ережесі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен бекітілген.
Осылайша, қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормаларына, №391 Қағидаларға сәйкес және №118 Қағидаларда айқындалған ТБЖ пайдалана отырып жүргізіледі.
Салық кодексінің 152-бабы 10-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы талдамалық есепті талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда «Пирамида» өнім берушілердің атына осы Кодекстің 114-бабы 2-тармағының 10) тармақшасында көзделген хабарламаны жібереді.
Бұл ретте, егер тексерілетін салық төлеуші тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушінің орналасқан жері бойынша басқа салық органында тіркеу есебінде тұрса, тақырыптық тексеруді тағайындаған салық органы тиісті салық органына осы Кодекске сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілердің "пирамидасы" талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау туралы сұрау салу жібереді.
Салық кодексінің 152-бабының 11-тармағына сәйкес осы Кодекстің мақсаттары үшін салық төлеуші (салық агенті) ұсынған қосылған құн салығы бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері «Пирамида» талдамалық есеп болып табылады.
Бұл ретте «Пирамида» талдамалық есебі осы баптың 2-тармағында көзделген салық кезеңі үшін қалыптастырылады.
Өз кезегінде, салық кодексінің 152-бабы 2-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша салықтық тексеру аяқталған күнге «Пирамида» талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша анықталған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
Қаралып отырған жағдайда тақырыптық салықтық тексеру 2021 жылғы 1-тоқсан үшін, 2019 жылғы 1 және 4-тоқсандар үшін және 2020 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-нысан) көрсетілген ҚҚС қайтару туралы талаптың (бұдан әрі-қайтару туралы талап) негізінде жүргізіледі.
Тексеру актісінде көрсетілгендей, 2 783,7 мың теңге сомасында ҚҚС артқаны қайтаруға расталмады:
- 3,3 мың теңге сомасында валюталық түсімнің түспеуі;
- тікелей жеткізушілер бойынша анықталған бұзушылықтар, сомасы 2 551,2 мың теңге;
- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар, сомасы 188,6 мың теңге;
- артық ұсынылған сома 30,7 мың теңге мөлшерінде.
Салықтық тексеру актісінен тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып, «А» компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау нәтижелері бойынша жиынтық қорытынды шекті мәннен (35 балл) асып түскені және «А» компаниясы тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылғаны келіп шығады.
Осыған байланысты, салық органы тексерілетін салық кезеңі үшін тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) берушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастырды, талдау нәтижелері бойынша тікелей өнім берушілерде айырмашылықтар анықталды.
Салық органының шағымды қарау барысында берген ақпаратына сәйкес, ҚҚС бойынша декларациялардың деректерін (300.00 н.) және жазып берілген электрондық шот-фактураларды салыстыру кезінде айырмашылықтар анықталды. Осыған байланысты, салық органы «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастыру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жоюға өнім берушілердің тіркеу есебінің орны бойынша салық органдарының аумақтық басқармаларына сұрау салулар жіберді:
- «В» Компаниясының жеткізушісі бойынша есепке жатқызылған ҚҚС сомасы 1 722,9 мың теңгені құрайды (2021ж.02.08. сұрау салу, «Пирамида» есебі бойынша анықталған сәйкессіздіктер сомасы 21 306,1 мың теңгені құрайды);
- «К» Компаниясының жеткізушісі бойынша есепке жатқызылған ҚҚС сомасы 311,5 мың теңгені құрайды (03.08.2021 ж. сұрау салу, «Пирамида» есебі бойынша анықталған алшақтықтар сомасы 4 500,0 мың теңгені құрайды);
- «Д» Компаниясының жеткізушісі бойынша есепке жатқызылған ҚҚС сомасы 516,8 мың теңгені құрайды (2021ж.03.08. сұрау салу), «Пирамида» есебі бойынша анықталған сәйкессіздіктер сомасы 71 547,0 теңгені құрайды.
№118 Қағидалардың 10 - тармағына сәйкес, егер «Пирамида» есебін қалыптастыру кезінде өзі өндіретін тауарларды өндіретін салық төлеуші, оның ішінде ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші салық төлеуші болып табылатын өнім беруші (ұн өндірушілерді, ірі қара және ұсақ малдың терісін және түсті және қара металдардың сынықтарын қайта өңдейтін тұлғаларды қоспағанда) анықталған жағдайда, көрсету қажет.
Қаралып отырған жағдайда, ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер болып табылатын көрсетілген өнім берушілер бойынша келесі деңгейдегі өнім берушілерге қатысты «Пирамида» талдамалық есебін қалыптастыру жүзеге асырылмады, бұл тексеру актісінің «осы тексерумен мыналар белгіленген» деген 2-бөлімінде көрсетілген.
Осылайша, тікелей өнім берушілерде анықталған бұзушылықтарға байланысты 2 551,2 мың теңге сомасындағы ҚҚС артуын растамау бойынша салықтық тексеру нәтижелері салық кодексінің 152-бабы 12-тармағы 2) тармақшасының негізінде негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша хабарламаны өзгеріссіз, ал шағым қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.