Кедендік алымдар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «К» компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құны – «едендік тақтайша», «құрылыс тасы» мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 8 492,0 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«К» компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен «К» компаниясы Иран Ислам Республикасынан жалпы сомасы 271 280 АҚШ долларына «едендік тақтайша», «құрылыс тасы» тауарларын жеткізуге «A» компаниясымен келісімшарт және келісімшартқа қосымша келісімдер жасалғанын түсіндіреді.
Осы тауарларды кедендік декларациялау кезінде декларант әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс) мәлімделген.
Кедендік тексеру барысында кеден органы "К" компаниясының кедендік құн әдісі дұрыс мәлімделмегенін және идеялық тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша есеп жүргізгенін анықтады (2-әдіс).
Қосымша келісімдердің шарттары бойынша Тараптар тауар үшін ақы төлеу мерзімін ұзарту және бартер қызметтерін көрсету арқылы ақы төлеу шарттарын өзгерту туралы келісімге келді, бұл ретте құны Тараптардың әрқайсысы тауарларды жеткізуге көрсететін қызметтердің құнына тең.
Бүгінгі таңда «К» компаниясы бартер бойынша жеткізу үшін 21 000 АҚШ доллары сомасына тауар сатып алды және жыл соңына дейін 91 690 АҚШ доллары сомасына тауар жеткізілетін болады.
Осылайша, келісімшарттың жалпы сомасы 271 280 АҚШ долларын құрайды, оның ішінде тауар үшін банктік аударым арқылы төлем 158 590 АҚШ долларын құрады, ал тауар 112 690 АҚШ доллары сомасына бартер бойынша жеткізілетін болады.
Бұдан басқа, КОВИД – 19 пандемиясы кезеңінде бұрын алынған тауар жоспарланған мерзімде сатылмады, осыған байланысты жеткізілген тауар үшін төлем мерзімі ағымдағы жылдың соңына дейін ұзартылды.
Баяндалғанның негізінде, «К» компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
«К» компаниясының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны белгіленген.
Қарастырылып отырған жағдайда «К» компаниясы Әзірбайжан Республикасы компаниясымен жасалған келісім – шарт шеңберінде Иран Ислам Республикасынан «құрылыс тасы» және «едендік тақтайша» тауарлары импортталды.
Тауарларды декларациялау «ішкі тұтыну үшін шығару» кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындады (1-әдіс).
Бұдан әрі кеден органы кедендік тексеруді тағайындады, оның шеңберінде кеден органы Кодекстің 417 және 426-баптарының негізінде «К» компаниясына құжаттарды және (немесе) мәліметтерді, оның ішінде Келісімшартты, келісімшартқа толықтыруды, экспорттық декларацияларды, банк және көлік құжаттарын, өндірушінің прайс-парақтарын және оның коммерциялық ұсыныстарын ұсыну бойынша талап жіберді.
«К» компаниясы ұсынған ақпаратқа сәйкес, экономикалық жағдайға (пандемияға) байланысты Әзірбайжан компаниясымен төлем мерзімін ұлғайту туралы келісімшартқа қосымша келісім жасалды. Сондай-ақ, бұл жағдайды шешу үшін компания басшылары өзара қызмет көрсету туралы келісім-шартқа, атап айтқанда тауарлармен бартерге қосымша келісімдер жасасуға ниетті.
Сондай-ақ, «К» компаниясы кедендік тексеру аяқталғанға дейін ұсынылмаған сұралған құжаттарды ұсынуды кейінге қалдыруды сұрады.
Кеден органы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 29.04.2021ж. №413 бұйрығы шеңберінде «К» компаниясының мекенжайына кедендік тексерудің алдын ала актісін жіберді.
«К» компаниясы осы актімен келіспейтіндігі туралы хабарлады, бірақ растайтын құжаттардың болмауына байланысты кедендік құнды дәлелдей алмайды және берешек сомасын төлеу үшін бөліп төлеуді сұрайды.
Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, саны жағынан айқындалатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс.
Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни осы тауарлар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкету үшін сатылған кезде олар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын және Кодекстің 67-бабына сәйкес толықтырылған баға болып табылады.
Сатып алушы тікелей сатушыға немесе өзге тұлғаға сатушының пайдасына жүзеге асырған немесе жүзеге асыруға жататын осы тауарлар үшін барлық төлемдердің жалпы сомасы әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын баға болып табылады.
Мәлімделген кедендік құнды растайтын құжаттардың болмауына байланысты кедендік құнды әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша айқындау мүмкін емес (1-әдіс).
«Құрылыс тасы», «едендік тақтайша» тауарлары бойынша кедендік құнды айқындау кезінде бірдей тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша бағалық ақпарат көзі ретінде (2 әдіс) кеден органы ТД қабылдады, онда «К» компаниясы тауарларды алушы болып табылады.
«К» компаниясының шағым материалдарына ұсынған құжаттарын қарап, төмендегілер анықталды. Келісім-шарт бойынша келісім-шарттың жалпы сомасы шағымда көрсетілгендей 271 280 доллардан көрі 71 280 долларды құрайды. Сондай-ақ шағым материалдарында келісім-шартта ақы төлеу мерзімін ұзарту және қызметтер (бартер) көрсету арқылы тауар үшін ақы төлеу бөлігінде өзгерістерді айқындайтын қосымша келісімдер жоқ.
Бұл ретте ақша қаражатын аударуға арналған өтініштерге сәйкес «К» компаниясы 158 590 АҚШ доллары мөлшерінде тауарлар үшін төлем жүргізді.
Шағымға экспорттық декларациялардың аударымдары ұсынылды, бұл ретте осы аударымдар ұсынылған экспорттық декларациялар жоқ.
Сондай-ақ «К» компаниясы келісім-шарт ұстаушыдан 2021 жылғы наурыз үшін коммерциялық ұсыныс ұсынды, оны назарға алу мүмкін емес, өйткені қаралатын ТД бойынша жеткізу 2020 жылғы наурыз-қыркүйек кезеңінде жүзеге асырылды.
Бұдан басқа, «К» компаниясы 3-и ДТ №44 бағанында «04023» кодымен банктік құжаттар/төлем құжаттары көрсетілген, бұл ретте аударуға берілген өтініш деректері «К» компаниясы шағым материалдарына ұсынған құжаттар пакетінде жоқ.
№44 бағанда ТД-ның бірінде 19 970 АҚШ доллары сомасына банктік құжат/төлем құжаты көрсетілген, бұл ретте инвойстағы құны 10 271,4 АҚШ доллары көрсетілген.
Осыған ұқсас жағдай тағы бір ДТ бойынша қалыптасты, онда №44 ДТ бағанында көрсетілген ақша аударуға арналған өтінішке сәйкес аударым сомасы 14 330 АҚШ долларын құрайды, ал инвойста 47 700 АҚШ доллары құны көрсетілген
«К» компаниясы кедендік тексеру барысында тауарлардың кедендік құнын растайтын құжаттарды ұсынбауына байланысты және Кодекстің 66-бабының нормаларын назарға ала отырып, оған сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құны олармен жасалған мәміле құны, яғни осы тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын баға болып табылады, кеден органының кедендік баж бен ҚҚС есептеуі заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.