Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «A» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2017ж.01.01. бастап 2019ж.31.12. кезеңге салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақытылы төлеу мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша мұнай саласындағы ұйымдардан түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша 54 058,2 мың теңге және 11 322,4 мың теңге сомасында өсімпұл, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге 12 252,2 мың теңге және өсімпұл 2 979,7 мың теңге сомасы туралы хабарлама шығарылды.
«A» Компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Уәкілетті орган шағымды қарау барысында салық органына 2017ж.01.01. бастап 2019ж.31.12. аралығындағы кезеңде КТС және ҚҚС есептеудің дұрыстығы мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізуді және бастапқы құжаттарды бухгалтерлік және салық есептерінде көрсетуді тапсырды, оның нәтижелері бойынша тексеру актісі (бұдан әрі – тақырыптық тексеру актісі) жасалды.
Салық кодексінің 85-бабын бұзу 267,9 мың теңге сомаға 6210 «Активтердің шығуынан түсетін кіріс» шоты бойынша ЖЖТ-да дұрыс көрсетілмеген, шағымдалатын салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады.
Салық органының осы қорытындысымен «A» Компаниясы Салық кодексінің 92-бабына сәйкес тіркелген активтердің шығуынан түсетін кірістің, өйткені шығарылған контейнердің құны түскен тіркелген активтерді ескере отырып, топтың құндық теңгерімінен аспағандықтан, 11 687,8 мың теңгені (10720,2+967,2) құрайтындығымен келіспейді.
«A» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 119-бабына сәйкес тіркелген активтердің шығып қалуы толық амортизация және (немесе) құнсыздану нәтижесінде тануды тоқтату, сондай-ақ сатуға арналған активтердің құрамына аудару жағдайларын қоспағанда, осы активтерді бухгалтерлік есепте негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер ретінде тануды тоқтату болып табылады.
Салық салу мақсатында тіркелген активтердің шығып қалуын тану шығып қалған активтерді тіркелген активтердің құрамынан шығаруды білдіреді.
Осыған ұқсас норма 2017ж.25.12. Салық кодексінің 270-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында көзделген.
Қаралатын жағдайда, «A» Компаниясы 2017ж.01.07. №П/68/07/17 тауарларды (контейнерді) өткізуге «D» Компаниясымен 2017ж.14.12. №16000000001 шығыс жүкқұжатына сәйкес, 2017ж.14.12. №16000011580 шот-фактура сомасы 300,0 мың теңге, ҚҚС сомасы 32,1 мың теңгеге шарт жасасты
2017ж.14.12. №16000000001 ұзақ мерзімді активтерді қабылдау-тапсыру актісімен 014004734 түгендеу нөмірі бар негізгі құрал (контейнер) «D» Компаниясына берілді.
Бухгалтерлік есеп айналым-сальдо ведомосының деректері бойынша 2017 жылы контейнерді өткізу №6210 «Активтердің шығуынан түсетін кіріс» шоты бойынша 267,9 мың теңге сомасында көрсетілген.
Бұдан басқа, «A» Компаниясы шот-фактуралар: 2019ж.03.09. №ESF-070740002737-20190910-71546607 сомасы 142,0 мың теңге, ҚҚС сомасы 15,2 мың теңге; 27.09.2019ж. №ESF-0707400002737-20191014-42657347 238,0 мың теңге сомасына, ҚҚС 25,5 мың теңге сомасына; 2019ж.27.09. №ESF-070740002737-20190927-69618430 жалпы сомасы 238,0 мың теңге, ҚҚС сомасы 25,5 мың теңге жазып берді.
«A» Компаниясы ұзақ мерзімді активтерді қабылдау-тапсыру актілеріне сәйкес №014000230-014000232 түгендеу нөмірлері бар негізгі құралдар (стеллаж) берілді.
Бухгалтерлік есеп деректері бойынша (айналым-сальдолық ведомость) стеллаждарды сату №6210 «Активтердің шығуынан түсетін кіріс» шоты бойынша 551,8 мың теңге сомасында көрсетілген.
Бұл ретте Салық кодексінің 117-бабына сәйкес тіркелген активтерді есепке алу Техникалық реттеу және метрология жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылатынын атап өту қажет:
- I топ бойынша - тіркелген активтер объектілері бөлінісінде, олардың әрқайсысы топтың құндық балансының жеке кіші тобын құрайды,
- II, III және IV топтар бойынша-топтардың құндық баланстары бөлінісінде.
Осылайша, «A» Компаниясы негізгі қорлардың сыныптауышына (бұдан әрі - КОФ) сәйкес және бухгалтерлік есеп деректері бойынша негізгі құралды (контейнерді) IV топта ескереді.
Сонымен қатар, «A» Компаниясы бухгалтерлік есеп деректері бойынша IV топ бойынша 2017 жылы 967,2 мың теңге сомасына, 2019 жылы 7 309,5 мың теңге сомасына негізгі құралдарды сатып алады. Бұл ретте бухгалтерлік есеп деректері бойынша 2017 жылдың басына 10 720,2 мың теңге, 2019 жылдың басына 18 070,5 мың теңге сомасында IV топтың негізгі құралдары есептеледі.
Салық кодексінің 92-бабына сәйкес, егер салық кодексінің 119-бабына сәйкес айқындалған кіші топтың (I топ бойынша) немесе топтың (II, III және IV топтар бойынша) шығып қалған тіркелген активтерінің құны салық кезеңінде келіп түскен тіркелген активтердің құнын, сондай-ақ салық кезеңінде жүргізілген және Салық кодексінің 122-бабы 3-тармағына сәйкес ескерілетін кейінгі шығыстарды ескере отырып, салық кезеңінің басына кіші топтың (I топ бойынша) немесе топтың (II, III және IV топтар бойынша) , асып кету шамасы жылдық жиынтық табысқа енгізілуге жатады.
Осыған ұқсас нормалар 2017ж.25.12. Салық кодексінің 267, 234-баптарында белгіленген.
Жоғарыда баяндалғанды негізге ала отырып, 2017 жылы 267,9 мың теңге сомасындағы шығып қалған тіркелген активтердің құны салық кезеңінде 11 687,8 мың теңге (10720,2+967,6) сомасында түскен тіркелген активтердің құнын және салық кезеңінде жүргізілген кейінгі шығыстарды ескере отырып, салық кезеңінің басына 10 720,2 мың теңге сомасындағы IV топтың құндық теңгерімінен және (0) салық кезеңінде жүргізілген одан 267,9-11 687,8+0), демек, тіркелген активтердің шығуынан кіріс жоқ.
2019 жылға ұқсас, 551,8 мың теңге сомасындағы шығып қалған тіркелген активтердің құны 25 380,0 мың теңге сомасындағы келіп түскен тіркелген активтердің құнын ескере отырып, 18 070,5 мың теңге сомасындағы 2019 жылдың басындағы IV топтың құндық балансынан аспайды. 18 070,5+7 309,5) салық кезеңінде және салық кезеңінде жүргізілген кейінгі шығыстар (0), яғни жылдық жиынтық табысқа енгізілуге жататын асып кету шамасы жоқ (551,8-25380,0+0), демек, салықтық есепте тіркелген активтердің шығуынан кіріс жоқ.
Осылайша, 2017 жылы активтің шығуынан түскен кірісті 267,9 мың теңге сомаға, 2019 жылы 551,8 мың теңге сомаға МКҚ-ға енгізу негізділігі 2021.02.26 №65 тексеру актісі бойынша расталмайды.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, активтердің шығуынан түсетін кіріс туындамайтындықтан, тиісінше 2017 жылы ЖЖТ-тың 267,9 мың теңге сомасына, 2019 жылы шағым жасалған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 551,8 мың теңге сомасына ұлғаюы негізсіз деп танылды.
Салық кодексінің 85-бабын бұзу №6250 «бағамдық айырмадан түскен кірістер» шоты бойынша ЖЖТ-ға енгізілмеген салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады.
Салық органының осы қорытындысымен «A» Компаниясы Салық кодексінің 113-бабына сәйкес 2017 жылы 1 147,8 мың теңге сомасында және 2019 жылы 943,5 мың теңге сомасында оң бағамнан теріс айырма туындамайтындығына байланысты келіспейді.
«A» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 19) тармақшасына сәйкес ӘГҚ-ға оң бағамдық айырма сомасының теріс бағамдық айырма сомасынан асып кетуі енгізіледі.
Салық кодексінің 113-бабына сәйкес теріс бағамдық айырма сомасы оң бағамдық айырма сомасынан асып кеткен жағдайда, асып кету шамасы шегерімге жатады.
Осыған ұқсас нормалар 2017ж.25.12. Салық кодексінің 226, 262-баптарында белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда, «A» Компаниясы бухгалтерлік есептің (айналым-сальдолық ведомость), салық тіркелімінің және бастапқы бухгалтерлік құжаттардың деректері бойынша 2017 жылғы №6250 «бағамдық айырмадан түсетін кіріс» шоты бойынша бағамдық айырмадан алынған табысты 1 111,1 мың теңге сомасында, 2019 жылы 1291,3 мың теңге сомасында, сондай-ақ 2017 жылғы №7430 «Бағамдық айырма бойынша шығыстар» шоты бойынша бағамдық айырмадан алынған Шығысты 2 258,9 мың теңге сомасында көрсетеді. 2019 жылға 1 433,5 мың теңге сомасында тиісінше, бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 2017 жылға 1147,8 мың теңге (2258,9-1111,1) сомасында теріс бағамдық айырма туындайды, теріс бағамдық айырманың оң айырмадан асып кетуінің осы шамасы 100.00.020 «Өзге де шегерімдер» жолы бойынша 2017 жылғы КТС (100.00-Н.) бойынша декларацияда көрсетілген. Бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 2019 жылға 142,2 мың теңге (1291,3-1433,5) сомасында теріс бағамдық айырма туындайды. Бұл ретте 2019 жылғы КТС бойынша декларацияда (100.00 Н.) 100.00.020 «Өзге шегерімдер» жолы бойынша 490,9 мың теңге сомасы көрсетілген, айырмашылық 347,8 мың теңгені құрады, ол тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша азайтылды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, 2017 жылғы теріс сомадан оң бағамдық айырма сомасына 1 111,1 мың теңге сомасында, 2019 жылы 2021ж.26.02. №65 шағымдалатын тексеру актісі бойынша 943,5 мың теңге сомасында АМЖ-ны ұлғайту негізділігі расталмайды.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, теріс бағамдық айырманың оң бағамнан асып кетуі туындағандықтан, тиісінше 2017 жылы ЖЖТ-ның 1 111,1 мың теңге сомасына, 2019 жылы 2021ж.26.02. №65 шағым жасалып отырған салықтық тексеру актісінің нәтижелері бойынша 943,5 мың теңге сомасына ұлғаюы негізсіз деп танылды.
Салық кодексінің 100-бабы 1, 3-тармақтарының 2017 жылы өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар 64 433,7 мың теңге сомасына, 2018 жылы 119 962,4 мың теңге сомасына, 2019 жылы ҚҚС 81 200,3 мың теңге сомасына шегерімдерге негізсіз жатқызылған. Сондай-ақ, «ҚР-да сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер» жолы бойынша есепке жатқызылған ҚҚС сомасымен алынған шот-фактураларды тіркеу журналын салыстырып тексеру нәтижелері бойынша 2018 жылғы 1-4 тоқсан үшін 9 145,8 мың теңге сомасында және 2019 жылғы 1-4 тоқсан үшін 3 106,4 мың теңге сомасында ҚҚС есепке жатқызудан алып тасталды.
Салық органының осы қорытындысымен «A» Компаниясы бастапқы құжаттар зерттелмегендіктен және есептеу ҚР-да сатып алынған тауарлар, жұмыстар, қызметтер жолы бойынша есепке жатқызылған ҚҚС сомасымен алынған шот-фактураларды тіркеу журналын салыстыру негізінде жүргізілгендігімен келіспейді.
«A» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес егер осы тарауда өзгеше көзделмесе, бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде осы Кодекстің 228-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының негізгі құралдарды, материалдық емес және биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, алынған тауарлар үшін төленуге жататын қосылған құн салығының сомаларын есепке, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса.
2018ж.10.12. Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағында салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні белгіленген.
Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
2008ж.10.12. Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есепке алу құжаттамасы: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды деп айқындалған.
Осыған ұқсас нормалар 2017ж.25.12. Салық кодексінің 242, 400, 190-баптарында белгіленген.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 1-тармағында бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 6-бабының 3-тармағымен операциялар мен оқиғалар бухгалтерлік есеп жүйесінде көрсетіледі, бұл ретте мыналар қамтамасыз етілуге тиіс:
1) бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар бекіту және бухгалтерлік жазбаларда барлық операциялар мен оқиғаларды көрсету;
2) операциялар мен оқиғаларды хронологиялық тәртіппен және уақтылы тіркеу;
3) синтетикалық (қорытынды) есепке алуды талдамалық (егжей-тегжейлі) есепке алуға сәйкес келтіру.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Салық кодексінің 263-бабы 7-тармағына сәйкес шот-фактура жазып беріледі:
қағаз жеткізгіште-айналым жасалған күннен ерте емес және өткізу бойынша айналым жасалған күннен кейін күнтізбелік жеті күннен кешіктірмей;
электрондық нысанда - айналым жасалған күннен ерте емес және өткізу бойынша айналым жасалған күннен кейін күнтізбелік он бес күннен кешіктірмей ұсынады.
Осыған ұқсас норма 2017ж.25.12. Салық кодексінің 413-бабында көзделген.
Қаралып отырған жағдайда, тексеру барысында ұсынылған бастапқы бухгалтерлік құжаттарға сәйкес, «A» Компаниясы бухгалтерлік есепте қорларды басқа жаққа беруге арналған жүкқұжаттар болып табылады, олар «бастапқы есепке алу құжаттарының нысандарын бекіту туралы» уәкілетті органның 2012ж.20.12. №562 бұйрығына сәйкес 2017 жылы жеткізушілерден, оның ішінде құрылыс материалдарынан және өзге де қызметтерден жалпы сомасы 43793,0 мың теңгеге, ҚҚС сомасы 5 971,8 мың теңгеге, 2018 жылы 119 636,0 мың теңге, ҚҚС сомасы 16 314,0 мың теңге.теңге, 2019 жылы 50 719,8 мың теңге сомасында.
Бұл ретте өнім берушілер электрондық шот-фактураларды (ЭШФ) Салық кодексінің 263-бабы 7-тармағында және 2017ж.25.12. Салық кодексінің 413-бабында көзделген өткізу бойынша айналым жасалған күннен кейін күнтізбелік он бес күн шегінде келесі жылдың қаңтарында жазып берді. Алайда, заңнама талаптарына сәйкес келетін барлық құжаттардың: шарттардың, орындалған жұмыстар актілерінің, шот-фактуралардың, фискалдық чектердің және мөрлермен және қолдармен салыстырып тексеру актілерінің болуына қарамастан, 2021ж.26.02. шағым жасалған тексеру актісінің нәтижелері бойынша жеткізушілермен өзара есеп айырысу бойынша тауарларды (жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді) сатып алу жөніндегі шығыстар 2017 жылы сатылған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстардан 43 793,0 мың теңге сомасына және 5 971,8 мың теңге сомасына есепке жатқызудан ҚҚС, 2018 жылы 119 636,0 мың теңге сомасына, 16 314,0 мың теңге сомасына есепке жатқызудан ҚҚС, 2019 жылы 50 719,8 мың теңге сомасына алып тасталды, өйткені ЭШФ деректері тиісті салық кезеңдерінде алынған шоттардың журналдарында көрсетілмеген. 2017ж.25.12. Салық кодексінің 263-бабы 7-тармағына және Салық кодексінің 413-бабына сәйкес келесі салық кезеңінде ЭШФ жазып берілуіне байланысты шот-фактура. Осыған байланысты көрсетілген сомаға КТС және ҚҚС арасындағы сатып алу бойынша айналымдарды салыстыру кезінде алшақтық пайда болды.
Бұдан басқа, 2021ж.26.02. шағымданған тексеру актісі бойынша ҚҚС-сыз сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) назарға алынбаған, өйткені 2017 жылғы 1-4 тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияларда (300.00 Н.) көрсетілмеген, бұл ретте бухгалтерлік есеп тіркелімдерінде 10 626,6 мың теңге сомасы көрсетілген. Осыған байланысты осы сомаға КТС және ҚҚС арасындағы сатып алу бойынша айналымдарды салыстыру кезінде алшақтық пайда болды.
Сондай - ақ, «A» Компаниясы 100.00.009 III Н «өзге де қызметтер мен жұмыстар» жолында 3 715,5 мың теңге сомасына шығыстар қате көрсетілген, олар шағымданған тексеру актісі бойынша шегерімдерден алынып тасталды:
- іссапар шығыстары 1 218,7 мың теңге;
- валюта айырбастау кезіндегі шығыстар 1 386,4 мың теңге;
- айыппұлдар, өсімақылар, тұрақсыздық айыптары 1 110,4 мың теңге.
Бұл ретте 21.06.2016 жылғы КТС (100.00 Н.) бойынша салық есептілігін жасау қағидаларына сәйкес жоғарыда көрсетілген шығыстар 100.00.020 жолында көрсетілуі тиіс (Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатқызылатын өзге де шығыстар сомасы көрсетіледі, оның ішінде:
Салық кодексінің 101-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын қызметтік іссапарлар кезіндегі өтем ақылар;
Салық кодексінің 104-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын төленген күмәнді міндеттемелер;
Салық кодексінің 107, 111, 112-баптарына сәйкес шегерімге жатқызылатын жер қойнауын пайдаланушының шығыстары;
Салық кодексінің 109-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын кепілдік беру жүйелеріне қатысушылардың жарналары;
теріс бағамдық айырма сомасының Салық кодексінің 113-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын оң бағамдық айырма сомасынан асып кетуі;
3G бағанында көрсетілген резидент еместің басқарушылық және әкімшілік шығыстары (100.03 Н.);
осы баптың 1-тармағының 4) тармақшасын қоспағанда, салық кодексінің 105-1-бабына сәйкес шегерімге жатқызылатын шығыстар;
Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатқызылуы тиіс және 100.00.009-100.00.019 жолдары бойынша көрсетілмеген салық төлеушінің басқа да шығыстары).
Осыған байланысты КТС мен ҚҚС арасындағы сатып алу бойынша айналымдарды салыстыру кезінде 3 715,5 мың теңге сомасына алшақтық туындады.
Сондай-ақ, шағымдалған тексеру актісі бойынша бастапқы бухгалтерлік құжаттары жоқ шығыстар сомасы 326,7 мың теңге (641,9-315,2) бойынша 2016 жылғы КТС бойынша декларацияда 100.00.009 IX «болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған және кейінгі салық кезеңдерінде шегерімге жатқызылуы тиіс жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны, қорлардың өзіндік құны» жолы алып тасталды.
Қаралатын жағдайда, 2017 жылғы КТС бойынша декларацияда (100.00 Н.) 100.00.009 V жолы бойынша «алдыңғы салық кезеңдерінің болашақ кезеңдерінің шығыстары деп танылған және есепті салық кезеңінде шегерімге жатқызылатын жұмыстар мен қызметтердің құны, қорлардың өзіндік құны» 641,9 мың теңге сомасына шығыстар шегерімге жатқызылған. Бұл ретте 2017 жылғы айналым-сальдо ведомосына сәйкес №1720 «болашақ кезеңдердің шығыстары» шоты бойынша 315,2 мың теңгені (113,1+202,1) құрайды. Осыған байланысты КТС мен ҚҚС арасындағы сатып алу бойынша айналымдарды салыстыру кезінде 326,7 мың теңге сомасына алшақтық туындады.
Бұдан басқа, «A» Компаниясы Салық кодексінің 100-бабы 3-тармағын бұза отырып, өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар 87,5 мың теңге (62,2+25,4) сомасына, оның ішінде КТС бойынша декларацияда (100.00 Н.) 100.00.009 III B» қаржылық қызметтер «жолында» A «Компаниясы 2017 жылғы қаржылық қызметтер шығыстарына екі рет 62,2 мың теңге сомасына, 2018 жылы 17 мың теңге сомасына» «A» Компаниясында 798,5 мың теңге және 25,4 мың теңге сомасына шығыстарды растайтын бастапқы есепке алу құжаттары жоқ.
Сондай-ақ, тексеру актісінде ҚҚС-сыз сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) қабылданған жоқ, өйткені 2018 жылғы 1-4 тоқсанға ҚҚС бойынша декларацияларда (300.00 Н.) көрсетілмеген, бұл ретте бухгалтерлік есеп тіркелімдерінде 21 581,3 мың теңге сомасы көрсетілген.
2021ж.26.02. тексеру актісі бойынша сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар 118 199,9 мың теңгеге алып тасталды.
«A» Компаниясы 2021ж.02.08. түсіндірме ұсынды. Оған байланысты бас бухгалтер КТС бойынша декларация жасау кезінде (ф.100.00.) «тауарлар (жұмыстар, қызметтер) сатып алынды» жолы бойынша 2017 жылы 87,5 мың теңге сомасына қате жіберілген, 2018 жылы 3 127,7 мың теңге сомасына осыған байланысты аталған сомаға шығыстар расталмаған.
Бұл ретте бастапқы бухгалтерлік құжаттаманың, сондай-ақ Салық тіркелімдерінің деректеріне, 1310 «шикізат және материалдар» және 1330 «тауарлар» шоттарының талдауларына сәйкес 3 291 324,2 мың теңгені құрайды, бұл ретте 2018 жылғы КТС (100.00 Н.) бойынша декларацияда ТМҚ 3 294 451,9 мың теңгені құрады, алшақтық 3 127,7 мың теңгені құрады (3 294 451,9-3 291 324,2).
Сондай-ақ, тақырыптық тексеру нәтижелері бойынша 2021ж.26.02. шағым жасалып отырған тексеру актісінің нәтижелері бойынша 2018 жылы өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстарды айқындау кезінде арифметикалық қате жіберілгені анықталды, бұл ретте 776,9 мың теңге сомасына «жұмыстар мен қызметтердің құны, алдыңғы салық кезеңдеріндегі болашақ кезеңдердің шығыстары деп танылған және есепті салық кезеңінде шегерімге жатқызылатын қорлардың өзіндік құны» 100.00.009 V жолы ескерілмеген.
Бұдан басқа, 2021ж.26.02. тексеру актісімен 118 199,9 мың теңге сомаға сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар алып тасталды.
Сонымен қатар, тақырыптық тексеру бастапқы бухгалтерлік құжаттама, сондай-ақ салық тіркелімдері деректеріне сәйкес 1310 «шикізат және материалдар» және 1330 «тауарлар» шоттарының талдаулары 3 291 324,2 мың теңгені құрайтынын, бұл ретте КТС (100.00 Н.) бойынша декларацияда 2018 жылы ТМҚ 3 294 451,9 мың теңгені құрағанын, алшақтық 3 127,7 мың теңгені құрағанын анықтады (3 294 451,9-3 291 324,2).
Жоғарыда баяндалғанның негізінде 2017 жылы 64 019,4 мың теңге сомасына шығыстарды шегерімдерден алып тастау негізділігі (49 764,8+10 626,6+3 715,5-87,5), 2018 жылға 110 153,2 мың теңге сомасына 119 962,4-9 809,3 2019 жылы 66 005,3 мың теңге (81200,3-15195,0) сомасына және 26.02.2021ж. №65 шағымданған тексеру актісі бойынша ҚҚС 2018 жылы 9 076,6 мың теңге сомасына, 2019 жылы 3 051,6 мың теңге сомасына расталмайды.
Бұл ретте 2017 жылы 414,3 мың теңге (326,7+87,5) сомасына, 2018 жылы 9 809,3 мың теңге сомасына шығыстарды шегерімдерден алып тастау негізділігі (3 127,7+4 919,0+62,4+2 372,2-672,0), 2019 жылға 15 195,0 мың теңге сомасына 347,8+0,8+12614,4+2232,1) және ҚҚС 69,2 мың теңге сомасында, 2019 жылы 54,8 мың теңге сомасында расталады.
Жоғарыда баяндалғанды ескере отырып, 2017 жылы өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстарды шегеруден 64 019,4 мың теңге сомасына алып тастау.теңге, 2018 жылы 110 153,2 мың теңге сомасында.2019 жылы 66 005,3 мың теңге сомасына ҚҚС және 2018 жылы есепке жатқызудан 9 076,6 мың теңге сомасына, 2019 жылы 3 051,6 мың теңге сомасына салық тексеруінің шағымданған актісінің нәтижелері бойынша негізсіз деп танылды.
«A» Компаниясының шағымынан 2017 жылдың соңындағы ТМҚ қалдықтарының сомасы бухгалтерлік есеп деректерімен сәйкес келтірілмегені (14 933,8 мың теңге сомасына кемітілмегені), осыған байланысты 2017 жылдың соңындағы ТМҚ қалдықтарының сомасы (1 231 878,4 мың теңге) салықтық тексеру деректері бойынша 2018 жылдың басындағы ТМҚ қалдықтарының сомасына (1 216 944,6 мың теңге) сәйкес келмейтіні келіп шығады.
Сәйкес «A» Компаниясының пікірі бойынша, 26.02.2021 жылғы тексеру актісімен ТМҚ қалдықтарының құны бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес келтірілмеген және тиісінше, 2017 жылға КТС есептеу кезінде салықтық тексеру деректері бойынша өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстар 14 933,8 мың теңгеге төмендетілген.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес 2017 жылдың соңындағы ТМҚ қалдығы 1 231 878,4 мың теңге сомасында, бұл ретте 2018 жылдың басындағы ТМҚ қалдығы 1 216 944,6 мың теңге сомасында көрсетілген, 14 933,8 мың теңге сомасындағы алшақтық.
Шағымдалатын салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін КТС бойынша декларация жасау ережелерін бұзу негіз болды (100.00 Н.), бұл ретте 2018 жылдың басындағы ТМҚ қалдығы 1 216 944,6 мың теңге сомасында көрсетілген, 14 933,8 мың теңге сомасына алшақтық.
Салық органының осы қорытындысымен «A» Компаниясы 2017 жылдың соңындағы ТМҚ қалдықтарының сомасы бухгалтерлік есеп деректерімен сәйкес келтірілмегендігімен (14 933,8 мың теңге сомасына кемітілмегендігімен), осыған байланысты, салықтық тексеру деректері бойынша 2017 жылдың соңындағы ТМҚ қалдықтарының сомасы (1 231 878,4 мың теңге) 2018 жылдың басындағы ТМҚ қалдықтарының сомасына (1 216 944,6 мың теңге) сәйкес келмейтіндігімен келіспейді.
«A» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 56-бабына сәйкес салық есебі-Салық төлеушінің салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы ақпаратты қорыту және жүйелеу, сондай-ақ салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеу және салық есептілігін жасау мақсатында Салық кодексінің талаптарына сәйкес есепке алу құжаттамасын жүргізу процесі.
Салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 192-бабы 5-тармағына сәйкес қорларды есепке алу халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
КТС бойынша декларацияны жасау ережесіне сәйкес (100.00 Н.) 100.00.019 I «салық кезеңінің басындағы қорлар барлығы» жолында салық кезеңінің басындағы бухгалтерлік баланс бойынша айқындалған салық кезеңінің басындағы қорлардың баланстық құны толтырылады.
100.00.019 II «салық кезеңінің соңына қорлар барлығы» жолында салық кезеңінің соңына бухгалтерлік баланс бойынша айқындалған салық кезеңінің соңына қорлардың баланстық құны толтырылады.
«A» Компаниясы 2017 жылғы КТС бойынша декларацияда (100.00 Н.) 1 231 878,4 мың теңге сомасында «салық кезеңінің соңындағы ТМҚ қалдықтары» көрсетілген, ал 2017 жылғы «салық кезеңінің соңындағы ТМҚ қалдықтары» айналым-сальдо ведомості бойынша бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 1300 «қорлар» бөлімі 1 216 944,6 мың теңге сомасында көрсетілген (салық кезеңінің соңындағы ТМҚ қалдықтары). 10 165,5+1 206 779,2) теңге, оның ішінде: 1310 «Шикізат және материалдар» шоты бойынша 10 165,5 мың теңге; 1330 «Тауарлар» шоты бойынша 1 206 779,2 мың теңге.
2017 жылғы салық кезеңінің соңында ТМҚ қалдықтары бойынша 2017 жылғы КТС бойынша бухгалтерлік есеп (айналым-сальдо ведомості) және декларация деректерінің арасындағы алшақтық 14 933,8 мың теңгені құрады.
КТС бойынша декларацияға сәйкес (100.00. 2017 жылы 2017 жылдың басындағы сальдо 981 340,5 мың теңгені құрады, 2017 жылдың соңындағы сальдо 1 231 878,4 мың теңгені құрады, 2017 жылы ТМҚ 2 939 341,7 мың теңге сомаға сатып алынды, өткізілген тауарлар бойынша шығыстар сомасы 2 688 803,9 мың теңгені құрады (2017 жылдың 981340,5-1231878,4+2939341,7).
Бұл ретте бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 2017 жылдың басындағы сальдо 981 340,5 мың теңгені құрады, 2017 жылдың соңындағы сальдо 1 216 944,6 мың теңгені құрады, 2017 жылы ТМҚ 2 939 341,7 мың теңге сомаға сатып алынды, өткізілген тауарлар (жұмыссыз, қызмет көрсетусіз) бойынша шығыстар сомасы 2 703 737,7 мың теңгені құрады. 981340,5-1216944,6+293934,7).
Осылайша, өткізілген тауарлар (жұмыстарсыз, қызметтерсіз) бойынша шығыстар бойынша КТС (100.00 Н.) бойынша бухгалтерлік есеп пен декларация деректерінің арасындағы алшақтық 14 933,8 мың теңгені құрады (2 703 737,7- 2 688 803,9), бұл сомаға шығындардың өсуіне әкелді. Нәтижесінде,
- 2018 жылдың басындағы ТМҚ қалдығы 1 216 944,6 мың теңгені құрайды, 2018 жылдың соңындағы қалдық 1 578 008,9 мың теңгені құрайды;
- 2019 жылдың басындағы ТМҚ қалдығы 1 578 008,9 мың теңгені құрайды, 2019 жылдың соңындағы қалдық 1 656 907,8 мың теңгені құрайды.
Осылайша, 2021ж.24.09. №11 тақырыптық тексеру актісі бойынша 100.00.019 II жолы «салық кезеңінің соңындағы қорлар барлығы» 2017 жылдың соңындағы қорлардың баланстық құны бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес келтірілді, тиісінше 2017 жылғы КТС есептеу кезінде 2021ж.26.02. ылғы №65 тексеру актісі бойынша 2017 жылы өткізілген тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша шығыстарды 14 933,8% - ға төмендету мың теңге негізсіз деп танылды.
«A» Компаниясы 2018 жылға КТС бойынша декларация жасау кезінде тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар сомасы негізгі декларацияға дұрыс көшірілді, осыған байланысты тіркелген активтер бойынша шегерімдер 62,4 мың теңгеге кемітілмейді деп есептейді.
Салықтық тексеру актісіне сәйкес КТС бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидаларын бұза отырып (100.00-нысан) амортизациялық аударымдар бойынша шегерімдерді 100.02-қосымшадан негізгі декларацияға дұрыс ауыстырылмауына байланысты тіркелген активтер бойынша шегерімдер 62,4 мың теңге сомасына азайтылды.
КТС (100.00-нысан) бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау ережелерін бұзу амортизациялық аударымдар бойынша шегерімдерді 100.02-қосымшадан негізгі декларацияға дұрыс ауыстырылмауына байланысты тіркелген активтер бойынша шегерімдер 62,4 мың теңге сомасына азайтылды».
Салық органының осы қорытындысымен «A» Компаниясы 2018 жылғы КТС бойынша декларация жасау кезінде тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар сомасының негізгі декларацияға дұрыс көшірілгеніне байланысты келіспейді, осыған байланысты тіркелген активтер бойынша шегерімдер 62,4 мың теңгеге азайтылуға жатпайды.
«A» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Тақырыптық тексеру актісінен 2021ж.26.02. тексеру актісі бойынша арифметикалық қате нәтижесінде тіркелген активтер бойынша шегерімдерден 62,4 мың теңге шығыстар алынып тасталды. «A» Компаниясының бас бухгалтерінің (О.А. Бец) жазбаша түсіндірмесіне сәйкес «тіркелген активтер бойынша шегерімдер» жолы бойынша 62,4 мың теңге сомаға жіберілген арифметикалық қатені мойындайды.
Осылайша, «A» Компаниясы арифметикалық қате жіберілгенін мойындайтындықтан, 26.02.202ж. шағым жасалып отырған тексеру актісінің нәтижелері бойынша тіркелген активтер бойынша шегерімдерді 62,4 мың теңге сомасына азайту негізді деп танылды.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламасының 51 918,2 мың теңге сомасында КТС және 12 128,2 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу бөлігінде күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.