Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – Салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарына сәйкес, салық органы 2015ж.01.01. бастап 2018ж.31.12. кезеңге салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақытылы төлеу мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша мұнай саласындағы ұйымдардан түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша 14 016,2 мың теңге және 127,0 мың теңге сомасында өсімпұл, заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлердің мүлкіне салынатын салық бойынша 425 358,8 мың теңге және 107 172,2 мың теңге сомасында өсімпұл, 6 426 496,4 мың теңге сомасында залалды азайту туралы хабарлама шығарылды.
«К» Компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда «К» Компаниясы салық заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан ғимараттар, құрылыстар заңды тұлғалар үшін салық салу объектісі болып табылатынын атап өтті.
Бұл ретте ғимараттар мен құрылыстарға салық салу объектілері «Мемлекеттік стандарттарды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының 2009ж.07.09. № 451-од (бұдан әрі – КОФ) бұйрығымен бекітілген ҚР МЖ 12-2009 негізгі қорлар жіктеуішіне салынған негізгі құралдардың анықтамаларына сәйкес және негізге алынып айқындалады.
«К» Компаниясы «К» Компаниясының уәкілетті органның салық органының (МКК№) назарға алмағанын көрсетуі негізсіз деп санайды-07-1-17/ЗТ-М-2764 2020ж.21.10.) сәйкес, егер дайын өнімді дайындау үшін пайдаланылатын машиналар мен жабдықтар өндірістік ғимараттары мен құрылыстардың ішінде орнатылса және осы ғимараттар мен құрылыстарға қызмет көрсетуге арналмаса, сондай-ақ осындай ғимараттар мен құрылыстардың бөлігі болып табылмаса, онда бұл активтер мүлік салығын салу объектісі болып табылмайды.
Шағымда пайдалануға беру актілері енгізілген объектілерді бір есепке алу бірлігіне біріктіру және есепке алу мақсаттары үшін дәлелді база болып табылмайтындығы атап өтілді.
Көрсетілген жағдайларда «К» Компаниясы заңды тұлғалардың мүлкіне 710 404,8 мың теңге салық сомасында және 107 172,2 мың теңге өсімпұл сомасында, оның ішінде 2016 жылға 23 952,0 мың теңге сомасында, 2017 жылға 330 673,7 мың теңге сомасында және 2018 жылға 355 779,1 мың теңге сомасында салық есептеуді негізсіз деп санайды. Бұл ретте «К» Компаниясы ғимараттар мен құрылыстар бойынша «К» Компаниясының артық есептеуі салдарынан алынған, акт бойынша жүргізілген мүлік салығының 285 046,0 мың теңге сомасында кемуіне шағымданбайды.
Салықтық тексеру актісінен «К» Компаниясы 2008ж.10.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Салық кодексі) 396-бабын және 2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің 519-бабын бұзған. (2017ж.25.12. Салық кодексі) 710 404,8 мөлшерінде есептелген мүлік салығының сомасы мен 285 046,0 мың теңге мөлшерінде азайтылған салық сомасы арасындағы айырма ретінде қалыптасатын құрылымдық-біріктірілген заттар кешенінің негізгі құралдарын тану есебінен мүлік салығы есептелді.
Салық кодексінің 396-бабын (2018ж.01.01. бастап қолданыста болған редакциядағы 519-бап) негізгі құралдарды конструктивтік-біріктірілген заттар кешені деп тануға байланысты мүлік салығын есептеу бойынша бұзу шағымдалатын салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.
Салық органының осы қорытындысымен «К» Компаниясы тексеру барысында пайдалануға қабылданған объектілер (жаңа және қайта жаңартылған) конструктивтік-біріктірілген заттар кешені (бірыңғай кешен) ретінде айқындалғанына және барлық осы объектілердің құны мүлік салығын есептеу үшін салық салу объектісіне толық енгізілгеніне байланысты келіспейді.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 394-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында салық салу объектісі бар заңды тұлғалар мүлік салығын төлеушілер болып табылады.
Салық кодексінің 396-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес заңды тұлғалар үшін салық салу объектісі техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік уәкілетті орган белгілеген сыныптамаға сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тұрған үйлер, ғимараттар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес негізгі құралдардың, жылжымайтын мүлікке инвестициялардың құрамында ескерілетін осындай ғимараттардың бөліктері болып табылады.
Салық кодексінің 397-бабының 1 және 2-тармақтарында бухгалтерлік есеп деректері бойынша айқындалатын салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны Салық кодексінің 396-бабы 1-тармағының 1), 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген дара кәсіпкерлер мен заңды тұлғалардың салық салу объектілері бойынша салық базасы болып табылатыны көзделген.
Салық салу объектілерінің орташа жылдық баланстық құны ағымдағы салық кезеңінің әрбір айының бірінші күніне және есепті кезеңнен кейінгі кезең айының бірінші күніне салық салу объектілерінің баланстық құнын қосу кезінде алынған соманың он үштен бірі ретінде айқындалады.
Осыған ұқсас нормалар 2017ж 25.12. Салық кодексінің 517, 519, 520-баптарында қарастырылған.
Тексеру актісінде К5 экологиялық класты мотор отындарын өндіруге арналған зауытты кеңейту және жаңғырту шеңберінде 2016-2018 жылдар кезеңінде ғимараттар, құрылыстар мен жабдықтар, оның ішінде ғимараттар мен құрылыстарға монтаждалған жабдықтар пайдалануға берілді.
Кәсіпорынды есепке алуда енгізілетін негізгі құралдарды көрсету үшін заңнамалық белгіленген нысан бойынша ресімделетін объектілерді пайдалануға қабылдау актілері және осы бұйрыққа қосымша болып табылатын тізбе бойынша негізгі құралдарды теңгерімге қою туралы «К» Компаниясының бұйрықтары негіз болды.
Салықтық тексеру актісіне және шағымға қоса берілген объектілерді пайдалануға қабылдау актілеріне сәйкес «К» Компаниясы жаңғыртудан кейін 2016ж.15.11. №45 қабылдау актілері бойынша 6 объектіні іске қосты: мұнай базасы, бес резервуардан тұратын аралық резервуарлық парк (жаңа объект), К5 экологиялық класты бензин компоненттерін өндіру (жаңа объект), пайдалану және қызмет көрсету учаскесінде гудронды/қазандық отынын қабылдауға, сақтауға және тиеуге арналған объектілер (жаңа объект), вакуумды айдау секциясы (жаңа объект), дизель отыны компоненттерін гидротазалау секциясы (жаңа объект). Бұл жағдайда енгізілген нысандар әртүрлі мекен-жайда орналасқан.
КОФ-қа сәйкес Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының бұйрығымен енгізілген 2020ж.28.12. өзгерістерді ескере отырып, КОФ-қа түсіндірмелерде мынадай анықтамалар мен терминдер келтірілгенін атап өткен жөн:
Ғимарат: ғимарат-адамдардың тұруына немесе ішінде болуына, өндірістік процестерді орындауға, сондай-ақ материалдық құндылықтарды орналастыруға және сақтауға пайдаланылатын функционалдық мақсатына қарай, міндетті түрде жер бетіне салынып, тұйық көлемді құрайтын, тіреу және қоршау конструкцияларынан тұратын жасанды құрылыс. Ғимарат жер астында да бөлігі болуы мүмкін.
Ғимарат: ғимарат - табиғи немесе жасанды кеңістік шекаралары бар және өндірістік процестерді орындауға, материалдық құндылықтарды орналастыруға және сақтауға немесе адамдарды, жүктерді уақытша орналастыруға (орын ауыстыруға), сондай-ақ жабдықтарды немесе коммуникацияларды орналастыруға (төсеуге, жүргізуге) арналған жасанды жасалған көлемді, тегістікті немесе желілік объект (жер үсті, су беті және (немесе) жер асты, су асты).
Машиналар мен жабдықтар: энергияны, материалдар мен ақпаратты түрлендіретін құрылғылар (соның ішінде ғимараттар мен құрылыстарда орнатылған/орнатылған).
Зауыт және зауыт: әдетте өнеркәсіптік кәсіпорын, оның құрамында ғимараттар, құрылыстар, машиналар мен жабдықтар және басқа да активтер бар, олардың әрқайсысы осы жіктеуішке сәйкес жіктелуге жатады.
Бұдан басқа, КОФ-қа енгізілген 2020ж.28.12. өзгерістерді ескере отырып, негізгі қорлар жіктеуішіне нақтылаушы түсініктемелер берілді, атап айтқанда:
Коды 100.000000 «Материалдық негізгі қорлар (негізгі құралдар)» 9-бөлімнің коды.
Негізгі құралдарды немесе материалдық активтерді жіктеу үшін пайдаланылатын бірлік барлық құрал-саймандары мен керек-жарақтары бар жеке объект (ғимарат, жол, құбыржол және т.б.) немесе белгілі бір дербес функцияларды орындауға арналған жеке конструктивтік оқшауланған зат немесе біртұтас болып табылатын және белгілі бір жұмысты орындауға арналған конструктивтік-біріктірілген заттардың оқшауланған кешені болып табылады.
Құрылымдық-артикуляциялық заттар кешені-бұл бір немесе әртүрлі мақсаттағы бір немесе бірнеше заттар, ортақ құрылғылар мен керек-жарақтар, жалпы басқару элементтері бір негізге орнатылады, нәтижесінде кешенге кіретін әрбір зат өз функцияларын тек кешеннің бөлігі ретінде ғана орындай алады.
Объектіні жіктеу кезінде осындай объектінің тиісті функциясын ескеру қажет (ғимараттың жұмыс істеуін/пайдаланылуын қамтамасыз ететін инженерлік коммуникациялары бар өндірістік цех ғимарат ретінде жіктеледі, ал онда орнатылған машиналар мен жабдықтар машиналар мен жабдықтардың тиісті топтарына жіктеледі).
Жоғарыда айтылғандардан көрініп тұрғандай, зауыт пен фабрика: әдетте ғимараттар, құрылыстар, машиналар мен жабдықтар және басқа да активтер бар өнеркәсіптік кәсіпорын, олардың әрқайсысы осы жіктеуішке сәйкес жіктелуге жатады.
«К» Компаниясы шағымға салық органының (МКК) 2020ж.21.10. №МКК хатымен қоса берілді-07-1-17/ЗТ-М-2764, онда дайын өнімді дайындау үшін пайдаланылатын машиналар мен жабдықтар өндірістік ғимараттар мен құрылыстардың ішінде орнатылған және осы ғимараттар мен құрылыстарға қызмет көрсетуге арналмаған, сондай-ақ осындай ғимараттар мен құрылыстардың бөлігі болып табылмайтын жағдайда, онда бұл активтер мүлік салығы салынатын объект болып табылмайды.
Сондай-ақ, МКК хатында негізгі құрал КОФ қай бөлімге жататынын анықтау үшін оның техникалық сипаттамаларын білу қажет екендігі айтылған.
Шағымға қоса берілген объектілерді пайдалануға қабылдау актілерінен және оларды «К» Компаниясының балансына қабылдау туралы бұйрықтардан туындайтынын:
нысандар әртүрлі өндірістік алаңдарда салынған және әртүрлі мекен-жайларда орналасқан;
нысандар түрлі кезеңдерде пайдалануға берілді;
құрылыс объектілерінің әрқайсысы әр түрлі мақсатқа, негізгі құралдардың құрамына ие, олар нақты жіктелген, анықтамалар мен КОФ бойынша ұсынылған топтамаларды қолдана отырып, мыналарды ескереді: әрбір негізгі құралдың мақсаты, негізгі құралдың еңбек затын өзгерту қабілеті және белгілі бір өзіндік функцияны (белгілі бір жұмысты орындау) орындау қабілеті;
ортақ құралдар мен керек-жарақтар, жалпы басқару элементтері жоқ, бірнеше іргетасқа орнатылған.
Мысал ретінде, КОФ сәйкес негізгі құралдарды жіктеуге жоғарыда көрсетілген тәсілге сәйкес, 2016ж.28.11. №49 «К5 класты бензин компоненттерін өндіру жөніндегі объектілер» объектіні пайдалануға қабылдау актісі бойынша пайдалануға қабылданған және 2016ж.29.11. №640/1 бұйрық шеңберінде кәсіпорынның бухгалтерлік есебіне жекелеген топтарға жататын 500-ге жуық негізгі құралдар және «ғимараттар», «құрылыстар», «машиналар мен жабдықтар» және «өзге де негізгі құралдар» қойылды.
Олардың көпшілігін жерге орналастырылған іргетастарға мықтап бекітілген және оларға технологиялық жабдықты қолдау және орналастыру функциясын орындайтын металл конструкциялары болып табылатын сөрелерге (қабырғалары жоқ бір немесе бірнеше қабатты Модульдер) орнатылған машиналар мен жабдықтар құрайды. Бұл жағдайда этажерканың мақсаты еңбек нысанасының өзгеруіне байланысты емес қандай да бір техникалық функцияларды орындау жолымен өндіріс процесін жүзеге асыру үшін қажетті жағдайлар жасау болып табылады және «құрылыс» ретінде есепке алынады, ал онда орналастырылған машиналар мен жабдықтар КОФ-да айқындалған сыныптар мен түрлерге сәйкес, өндірістік процесте еңбек нысанасына тікелей механикалық, химиялық немесе термиялық әсер ететін олардың дербес функцияларын (жұмыстарын) ескере отырып, «машиналар мен жабдықтар» ретінде есепке алынады.
Сонымен, 2016ж.28.11. №49 нысанды пайдалануға қабылдау актісі аясында мүлдем басқа тәуелсіз функцияларды орындайтын ондаған түрлі нысандар пайдалануға берілді, атап айтқанда, онда қазандары орнатылған қазандық ғимараты, онда орнатылған жабдықтары бар қосалқы станция ғимараты, компрессор ғимараты, бұл азот өндіруге арналған машиналар мен жабдықтар, бұл күкіртті сутектен газды тазартуға арналған машиналар мен жабдықтар, бұл бензин компоненттерін күкірттен тазартуға арналған машиналар мен жабдықтар, бұл бензин компоненттерінің октан санын арттыруға арналған машиналар мен жабдықтар және т.б. Осы объектілердің барлығы КОФ бойынша КОФ талаптары мен қағидаттарын ескере отырып, негізгі құралдардың бірлігі ретінде жіктелді.
Салық заңнамасы талап ететіндей, негізгі құралдарды қолданылған жіктеу 16 «Негізгі құралдар» қаржылық есептіліктің халықаралық стандарттарында (ҚЕХС) жазылған шарттарға да сәйкес келеді және қайшы келмейді, атап айтқанда 37 - тармақ негізгі құралдар сыныбы ұқсас белгілері бар, олардың негізгі қасиеттері мен ұйым қызметінде пайдалану сипатын қоса алғанда, активтер тобын білдіреді.
Бұдан басқа, КОФ-тың 5.1-тармағы КОФ ХҚЕС-ті пайдалану негізінде әзірленгенін нақты көрсетеді.
Жоғарыда айтылғандай, әр объект жеке объект ретінде пайдалануға қабылдау актісі негізінде пайдалануға берілді, яғни пайдалануға беру актілері кәсіпорынның өндірістік объектілерді, соның ішінде әртүрлі жер учаскелерінде орналасқан объектілерді өз бетінше пайдалануға бергенін растайды.
Жоғарыда атап өтілгендей, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 519-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, Техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес осыларға жататын ғимараттар, құрылыстар, негізгі құралдардың құрамында ескерілетін осындай ғимараттардың бөліктері заңды тұлғалар үшін мүлік салығына салық салу объектісі болып табылады, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жылжымайтын мүлікке инвестициялар.
КОФ әзірлеушінің Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар жөніндегі агенттігінің ұлттық статистика бюросы (бұдан әрі - Бюро) 2021ж.16.04. және 2021ж.21.05. сұрау салуға берген жауаптарынан (2021ж.08.04. №004 - иә/10496-И) келіп шығатыны, КОФ-қа сәйкес 120.000000 «ғимараттар» кіші бөлімінің жіктеу объектісі жермен тығыз байланысты әрбір жеке тұрған ғимарат болып табылады, оның орын ауыстыруы оның орналасқан жеріне шамадан тыс зиян келтірместен тағайындау мүмкін емес. Егер ғимараттар бір-біріне жақын орналасса және ортақ қабырғасы болса, бірақ олардың әрқайсысы тәуелсіз конструктивті тұтас болса, олар бөлек нысандар болып саналады.
Дербес шаруашылық маңызы бар ғимаратқа сыртқы жапсарлас құрылыстар, егер мұндай жапсарлас құрылыстар тұтастай объектіге (ғимаратқа) қарағанда өзгеше функционалдық сипатта болған жағдайда ғана жеке ғимараттар ретінде ескеріледі. Оларға жеке тұрған қазандық ғимараттары, сондай-ақ дербес объектілер болып табылатын аула құрылыстары (қоймалар, гараждар және басқалар) жатады.
Бұл ретте ғимараттарда орнатылған машиналар мен жабдықтар, машиналар мен жабдықтарды, сондай-ақ ғимараттың жұмыс істеуін қамтамасыз ететін инженерлік коммуникацияларды қоспағанда, «машиналар мен жабдықтар» кіші бөлімінің тиісті түрлеріне жатады.
Орнатылған қазандық қондырғылары (бойлерлік, жылу пункттері), олардың жабдықтарын қоса алғанда, ғимараттарға да жатады. Жеке тұрған қазандықтардың негізгі қорларын тиісті топтарға жатқызады: «тұрғын емес ғимараттар», «басқа топтамаларға енгізілмеген өзге де машиналар мен жабдықтар» және т. б.
Осылайша, Бюро КОФ-қа сәйкес ғимараттың жұмыс істеуін қамтамасыз ететін машиналар мен жабдықтарды, инженерлік коммуникацияларды қамтитын Өнеркәсіптік тұрғын емес ғимарат 120.000000 «ғимараттар» кіші бөлімінің «Өнеркәсіптік ғимараттар» 122.110000 тобында жіктелгенін атап өтті.
Бұдан басқа, Бюро жауаптарда КОФ-қа түсіндірулерге сәйкес құрылыс жағдай жасалған орын болып табылатын құрылғыларды (машиналар мен жабдықтарды) қоспағанда, жермен тығыз байланысты бірыңғай тұтастықты құрайтын барлық құрылғылары бар әрбір жеке құрылыс құрылыс ретінде әрекет ететін объект болып табылатынын және оның мақсатына мөлшерлес емес зиян келтірмей орнын ауыстыру мүмкін еместігін түсіндіреді, осы құрылғыларды (машиналар мен жабдықтар) өндіру процесін жүзеге асыру үшін қажетті және «машиналар мен жабдықтар» бөлімшесінің тиісті топтарында сыныпталатын.
К5 экологиялық класты мотор отындарын өндіруге арналған құрылыстар 132.430000 «химиялық және аралас кәсіпорындардың құрылыстары» 132.400000 тобының «энергетикалық, тау-кен өндіру және өңдеу өнеркәсібіне арналған құрылыстар» 132.000000 «азаматтық құрылыстың басқа да объектілері» кіші бөлімінің 132.430000 кодында сыныпталады.
Сондай-ақ, бюроның жауаптарында, егер ғимараттарда (машиналар мен жабдықтарды, сондай-ақ ғимараттың жұмыс істеуін қамтамасыз ететін инженерлік коммуникацияларды қоспағанда) және осы құрылғыларды (машиналар мен жабдықтарды) өндіру процесін жүзеге асыру үшін қажетті жағдайлар жасалған орын болып табылатын құрылыстарда орнатылған машиналар мен жабдықтарды кәсіпорын жеке негізгі құралдар ретінде қарастыратынын атап көрсетеді, ТҚК салалық заңнаманың нормалары мен ұғымдарына байланысты кәсіпорын олардың КОФ «машиналар мен жабдықтар» кіші бөлімінің тиісті кодтарына тиесілігін дербес айқындайды.
Осыған сүйене отырып, объектілерді пайдалануға беру актілерінің негізінде ғана құрылымдық-біріктірілген заттар кешені ретінде бір есептік бірлікке енгізілген объектілерді есепке алу мақсатында біріктіру мүмкін емес.
Қаралып отырған жағдайда КОФ талаптары мен қағидаттарын ескере отырып, «К» Компаниясы негізгі құралдарды бухгалтерлік есепте жеке негізгі құралдар ретінде есепке алады және олардың тиісті кодтарға тиістілігін «ғимараттар» және «құрылыстар», «машиналар мен жабдықтар» және «өзге де негізгі құралдар» топтары бөлінісінде жатқызылатын негізгі құралдардың бірлігі ретінде дербес айқындады, олар құрылымдық-біріктірілген заттар кешені ретінде қаралмайды.
Жоғарыда көрсетілгендей, Салық кодексінің 396-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес заңды тұлғалар үшін салық салу объектісі Техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік уәкілетті орган белгілеген сыныптамаға сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан үйлер, ғимараттар, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес негізгі құралдардың, жылжымайтын мүлікке инвестициялардың құрамында ескерілетін осындай ғимараттардың бөліктері болып табылады.
Баяндалғанды ескере отырып, қаралып отырған жағдайда пайдалануға берілген объектілер бөлек есепке алынатындықтан, тиісінше бұл объектілер құрылымдық-біріктірілген заттар кешенімен қаралмайды, тиісінше осыған байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша азайтылған салық сомасын қоспағанда, 2016-2018жж. кезеңі үшін мүлік салығын есептеу негізсіз деп танылды.
2.Шығындарды азайтуға қатысты.
Салық кодексінің 118, 120-баптарының (2018ж.01.01. бастап редакциядағы 268, 269, 271-баптары) 2016-2018жж. кезеңінде тіркелген активтер тобын бөлу бөлігінде амортизациялық аударымдар бойынша шығыстардың асыра орындалғаны шағымдалатын салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін негіз болды.
Салық органының бұл қорытындысымен «К» Компаниясы негізгі құралдардың I топқа негізсіз ауыстырылғандығымен келіспейді: II және IV топтарда ескерілуі тиіс технологиялық құбыржолдардың жабдықтары, сорғы және компрессорлық жабдықтар және басқа да жабдықтар және тиісінше 2016-2018жж. арналған осы объектілер бойынша амортизациялық аударымдарға қайта есептеу жүргізілді.
«К» Компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 117-бабына сәйкес тіркелген активтерді есепке алу Техникалық реттеу және метрология жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 120-бабының 2-тармағына сәйкес егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, әрбір кіші топ, топ бойынша амортизациялық аударымдар салықтық есепке алу саясатында көрсетілген амортизация нормаларын қолдану арқылы айқындалады, олар салық кезеңінің соңында кіші топтың, топтың құндық балансына осы тармақта белгіленген шекті нормалардан аспауға тиіс.
Осыған ұқсас нормалар 2017ж.25.12. Салық кодексінің 265-271 баптарын қамтиды.
Негізгі құралды жіктеу кезінде оның қызмет ету мерзімі анықталады. Салықтық және бухгалтерлік есеп мақсаттары үшін барлық негізгі құралдар бойынша амортизацияның әртүрлі нормалары қарастырылған.
Амортизация дегеніміз олардың пайдалы қызмет мерзімі ішінде негізгі құралдардың құнын жүйелі түрде төмендету деп түсініледі. Пайдалы қызмет мерзімі - бұл компания активін пайдаланудың күтілетін кезеңі немесе компания осы активті пайдалана отырып өндіруді болжайтын бұйымдар саны. Негізгі құралдар объектісінің пайдалы қызмет мерзімін анықтау кезінде келесі факторларды ескеру қажет:
- күтілетін физикалық тозу, ол активті пайдалану сағаттарының саны, жөндеу және техникалық қызмет көрсету сияқты пайдалану факторларына байланысты;
- өндірістің өзгеруі немесе жетілдірілуі нәтижесінде, сондай-ақ нарықтағы өнім сұранысының немесе актив бойынша қызмет көрсету көлемінің өзгеруіне байланысты туындайтын технологиялық және моральдық тозу;
- активті пайдалану бойынша заңды және осыған ұқсас шектеулер, мысалы, пайдалану қауіпсіздігіне байланысты шектеулер, жабдықты өндірушілер белгілеген пайдалану мерзімі.
Жоғарыда атап өтілгендей, әрбір объект жеке объект ретінде пайдалануға қабылдау актісі негізінде пайдалануға берілді, яғни пайдалануға беру актілері «К» Компаниясының өндірістік объектілер, оның ішінде әртүрлі жер учаскелерінде аумақтық орналасқан объектілер өз бетінше пайдалануға берілгенін растайды.
Осылайша, пайдалануға берілген объектілер КОФ талаптары мен қағидаттарын ескере отырып, осы шешімге сәйкес «ғимараттар» және «құрылыстар», «машиналар мен жабдықтар» және «өзге де негізгі құралдар» топтары бөлінісінде жатқызылатын негізгі құралдардың бірлігі ретінде сыныпталды, тиісінше II «машиналар мен жабдықтар» және IV «өзге де тіркелген активтер» топтарынан І «құрылыстар» тобына ауыстыру салдарынан тексеру актісі бойынша жүргізілген амортизациялық аударымдар есептелуге жатпайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша залалдың азаюына әкеп соққан II «машиналар мен жабдықтар» және IV «өзге де тіркелген активтер» топтарынан I «құрылыстар» тобына ауыстыруға байланысты амортизациялық аударымдар бойынша шегерімдердің азаюы негізсіз деп танылды.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағым жасалған тексеру нәтижелері туралы хабарламаның мүлік салығының 425 358,8 мың тенге сомаларын есептеу бөлігінде күшін жою және залалды 6 171 698,0 мың теңгеге азайту, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.