Даулар түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: жеке тұлға
Салық түрі: ЖТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) жеке тұлғаның «D» (бұдан әрі – азамат «D») аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2018ж.01.01. бастап 2018ж.31.12. аралығындағы кезең үшін салықты және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 3 431,3 мың теңге сомасында ЖТС, 926,6 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Азамат «D» ЖТС есептеу бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 2017ж.25.12. 320, 330 және 331-баптарын бұзу ЖТС есептеуге негіз болды. Азамат «D» мүлікті өткізу кезінде құн өсімі түрінде алынған мүліктік табыстан ЖТС есептемеген.
Азамат «D» салық органының бұл тұжырымымен келіспейді және салық органы істің мән-жайын дұрыс анықтамағанын, құқықтық қатынастар шеңберін дұрыс анықтамағанын және сәйкесінше салық органының тұжырымдары салық заңнамасының нормаларына сәйкес келмейтінін атап өтеді. Осыған байланысты, Азамат «D» 4 357,9 мың теңге сомасында ЖТС есептеу бөлігінде хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
«D» азаматының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі - ҚР АК) 118-бабының 1-тармағына сәйкес жылжымайтын мүлікке құқықтардың (құқықтар ауыртпалықтарының) туындауы, өзгеруі және тоқтатылуы мемлекеттік тіркеуге жататынын атап өткен жөн.
Сондай-ақ, ҚР АК 118-бабының 2-тармағына сәйкес жылжымайтын мүлікке құқықтар мемлекеттік тіркелген сәттен бастап туындайды, өзгереді және тоқтатылады.
«Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы» 2007 ж.26.07. №310 III Заңның (бұдан әрі - тіркеу туралы Заң) 1 - бабының 6) тармақшасында жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу-осы Заңда және өзге де заңдарда белгіленген тәртіппен және мерзімдерде жылжымайтын мүлікке және құқықтық кадастрдағы мемлекеттік тіркеудің өзге де объектілеріне құқықтардың (құқықтар ауыртпалықтарының) туындауын, өзгеруін немесе тоқтатылуын мемлекеттің тануы мен растауының міндетті рәсімі болып көзделгені көзделген.
Тіркеу туралы Заңның 7-бабында, егер осы Заңда және өзге де заңнамалық актілерде өзгеше белгіленбесе, құқықтық кадастрда міндетті мемлекеттік тіркеуге жататын жылжымайтын мүлікке құқықтар (құқықтар ауыртпалықтары) олар мемлекеттік тіркелген кезден бастап туындайтыны белгіленген.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, «Азаматтарға арналған үкімет «мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамы филиалының 2019ж.27.08. жауабына сәйкес, «D» азамат 2018ж.21.02. «К» қ., Қабанбай батыр даңғылы мекенжайы бойынша сыйға тарту шарты негізінде 2018ж.21.02. пәтер тіркелді.
Бұл ретте, «D» азаматқа меншік құқығы 2018ж.30.03. пәтерді сатып алу-сату шартының негізінде 2018ж.02.04. тоқтатылды.
Демек, «D» азамат меншік құқығындағы осы мүлік 2018 ж.21.02. бастап 2018ж.02.04. дейінгі кезеңде, яғни меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт кезеңінде болған.
Салық кодексінің 330-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік табысына жеке тұлғаның Қазақстан Республикасында салық кодексінің 331-бабында көрсетілген мүлікті өткізуі кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс жатады.
Салық кодексінің 331-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында жеке тұлғаның мүлікті өткізуі кезінде құн өсімінен түсетін табыс меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт Қазақстан Республикасының аумағында меншік құқығында болған тұрғын үйлерді, саяжай құрылыстарын, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін өткізуі кезінде туындайды деп белгіленген.
Салық кодексінің 331 - бабының 2 - тармағына сәйкес, егер Салық кодексінің осы бабының 3-7-тармақтарында өзгеше белгіленбесе, мүлікті өткізу бағасы (құны) мен оны сатып алу бағасы (құны) арасындағы оң айырма осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлікті өткізу кезінде құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Осы тармақтың ережелері өтеусіз алынған мүлікті өткізу кезінде құн өсімінен алынатын табысқа қолданылмайды, ол Салық кодексінің осы бабының 5, 6 және 7-тармақтарына сәйкес айқындалады.
Салық кодексінің 331 - бабының 6-тармағына сәйкес оны өткізетін адам салған жеке тұрғын үй, сондай-ақ осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген, мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған мүлік (осы баптың 5-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда) өткізілген жағдайларда, меншік құқығы туындаған күнгі мүлікті өткізу бағасы (құны) мен өткізілетін мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Салық кодексінің 331-бабы 7-тармағына сәйкес, осы баптың 6-тармағында көрсетілген жағдайда, 1) тармақшаларда көрсетілген өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған күні айқындалған нарықтық құны болмаған кезде көзделгенін атап өту қажет - 7) Осы баптың 1 – тармағында белгіленген нарықтық құнды айқындау мерзімі сақталмаған кезде, сондай-ақ осы баптың 6-тармағында көрсетілмеген мүлікті сатып алу бағасы (құны) болмаған басқа да жағдайларда, мүлікті өткізу бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Бұл ретте, сатылған мүлікке меншік құқығы туындаған есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 1 қаңтарына «Азаматтарға арналған үкімет «Мемлекеттік корпорациясының» мүлік салығын есептеу үшін айқындалған құн бағалау құны болып табылады.
Осылайша, сыйға тарту түрінде алынған тұрғын үйді (пәтерді) өткізу кезінде «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы мүлік салығын есептеу үшін айқындаған өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 1 қаңтарындағы мүлікті өткізу бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма өсімнен түсетін табыс болып табылады.
Қаралатын жағдайда, тақырыптық тексеру салық кодексінің 115-бабында айқындалған тәртіппен камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы салық органдарының хабарламасын салық төлеушінің (салық агентінің) орындамауы себебі бойынша Салық кодексінің 142-бабы 1-тармағының 9) тармақшасына сәйкес жүргізілді.
Мәселен, 2019ж.04.06. камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама №60032d200228, «D» азаматқа 2019ж.10.09. қол қойғызып табыс етілді, ол орындалмады, 2018ж. жеке табыс салығы бойынша декларация (240.00 н.) табыс етілмеді.
«К» қ., Қабанбай батыр даңғылы мекенжайы бойынша жылжымайтын мүлік жеке тұлғаның меншік құқығында «D» азамат 2018ж.21.02. бастап 2018ж. 02.04. дейінгі кезеңде, яғни уәкілетті органда меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт кезеңінде болған.
2018ж.30.03. пәтерді сатып алу-сату шартына сәйкес (тіркеу күні мен уақыты 2018ж.02.04.) аталған жылжымайтын мүлікті «D» азаматы 52 000,0 мың теңгеге «М» жеке тұлғасына сатты.
Бұл ретте, «Азаматтарға арналған үкімет «Мемлекеттік корпорациясы» коммерциялық емес акционерлік қоғамының «К» қаласы бойынша филиалының 2021ж.26.07. деректеріне сәйкес жоғарыда көрсетілген жылжымайтын мүлік объектісінің бағалау құны 2018ж.01.01. жағдай бойынша 17 865,6 мың теңгені құрайды.
Осылайша, «D» азаматы 2018 жылы пәтерді сатудан түскен құн өсімі түрінде 34 313,4 мың теңге сомасында мүліктік кіріс алынды (52 000,0 - 17 865,6), тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 3 431,3 мың теңге сомасында ЖТС есептеу негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламасын өзгеріссіз, ал шағымын қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.