Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «М» Компаниясының апелляциялық шағымын алғанын хабарлайды.
Іс материалдарына сәйкес, салық органы «М» компаниясына 2016ж.01.01. бастап 2020ж.31.12. аралығындағы кезеңге салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша мұнай секторындағы ұйымдардан түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша сомасы 34 528,0 мың теңге және өсімпұл сомасы 15 337,5 мың теңге, мұнай секторындағы ұйымдардан және ірі кәсіпкерлік субъектілерінен түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығы бойынша сомасы 10 988,8 мың теңге және 433,5 мың теңге өсімпұлды, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша салық сомасы 17 357,1 мың теңге және 6 413,1 мың теңге өсімпұл сомасын есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«М» Компаниясы салық органының тексеру нәтижелері туралы хабарламаға сәйкес келмейді және мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымнан келіп шығатыны, «М» Компаниясы «С» Компаниясымен іскерлік ынтымақтастық және әріптестік туралы шарт (бұдан әрі – шарт) жасасқан, соның негізінде «С» Компаниясы біздің мекен-жайымызға 2008-2009 жылдары көрсетілген қызметтерге шот-фактуралар қойған, нәтижесінде кредиторлық берешек пайда болған.
Бұл ретте, міндеттемені орындау мерзімі шарттың 4.1.2-тармағында айқындалған және ақша қаражатын аудару «С» компаниясы орындалған жұмыстар/көрсетілген қызметтер актісін және шот-фактураны ұсынған күннен бастап 10 (он) банктік күн ішінде жүргізіледі.
«М» Компаниясы шағымда қызметтер 2008-2009 жылдары көрсетілгендіктен, «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі) 2008ж.10.12. Қазақстан Республикасы кодексінің бабына сәйкес 2011ж. және 2012ж. күмәнді міндеттемелер бойынша кіріс деп танылсын.
Сондай - ақ, «М» Компаниясы шағымда «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) 2017ж. 25.12. Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - 2017ж.25.12. Салық кодексі) 48-бабына сәйкес талап қою мерзімі бес жылды құрайтынын, осыған байланысты 2011-2012жж. КТС бойынша қосымша декларацияларды ұсыну мүмкін еместігін атап өтті.
Баяндалғанды ескере отырып, «М» Компаниясы «С» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша міндеттемелерді есептен шығару кірісінің сомасына 2016-2017жж. арналған жылдық жиынтық табысты ұлғайту нәтижесінде КТС есептеу бөлігінде хабарламалардың күшін жоюды сұрайды.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, «М» Компаниясы Салық кодексінің 88-бабын бұза отырып, 2016 жылғы міндеттемелерді есептен шығарудан түскен кіріс сомасына жылдық жиынтық табысты 87 202,7 мың теңге сомасында және 2017 жылғы «С» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 74 656,4 мың теңге сомасында (бұрын «М» Компанияларының құрылтайшысы болған) төмендеткен.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 85-бабының 1-тармағына сәйкес жиынтық жылдық табысқа табыстың барлық түрлері, оның ішінде міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыс қосылады.
Салық кодексінің 88-бабының 1-тармағында міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табысқа мыналар жатады деп айқындалған:
1) салық төлеушіден оның кредиторының міндеттемелерін есептен шығаруы;
2) салық төлеушіні тарату кезінде тарату балансын бекіту сәтінде кредитор талап етпеген міндеттемелер;
3) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген талап қою мерзімінің өтуіне байланысты міндеттемелерді есептен шығару;
4) заңды күшіне енген сот шешімі бойынша міндеттемелерді есептен шығару жатады.
Бұл ретте, Салық кодексінің осы бабының тармағына сәйкес міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыс сомасы салық төлеушінің бастапқы құжаттарына сәйкес бір күнге төленуге жататын міндеттемелер сомасына (қосылған құн салығының сомасын қоспағанда) тең:
осы баптың 1-тармағының 1), 3) және 4) тармақшаларында көрсетілген жағдайларда есептен шығару;
осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасында көрсетілген жағдайда тарату балансын бекіту туралы.
Айта кету керек, Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салықтық есепке алу бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама: бухгалтерлік құжаттаманы, салықтық нысандарды, салықтық есепке алу саясатын, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттарды қамтиды деп айқындалған.
Осылайша, жиынтық жылдық табысқа кірістердің барлық түрлері, оның ішінде міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табыс қосылады, бұл ретте Салық кодексінің нормаларына сәйкес салықтық есепке алу бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралатын жағдайда, шағымды қарау барысында салық органы 3330 «қауымдастырылған және бірлескен ұйымдарға қысқа мерзімді кредиторлық берешек» шоты карточкасының, 6290 «Өзге кірістер» шотының карточкалары мен талдауының көшірмелерін және 2016-2017 жылдарға арналған айналым-сальдо ведомосын ұсынды.
3330 «Қауымдастырылған және бірлескен ұйымдарға қысқа мерзімді кредиторлық берешек» шотының карточкасына сәйкес есепті кезеңнің басында (2016 ж.) 161 859,1 мың теңге сомасында кредиторлық берешек көрсетілді.
Бұл ретте 3330 шот карточкасының мәліметтеріне сәйкес «М» Компаниясы 2016ж.31.12. №00000000078, 2017ж.31.12. №00000000045 бухгалтерлік есепте жүргізілген операциялар негізінде «С» Компанияларының тиісінше 87202,7 мың теңге және 74 656,4 мың теңге сомасына кредиторлық берешегін есептен шығарды.
Сондай-ақ, «М» Компаниясы бухгалтерлік есепте осы сомаларды 6290 «өзге кірістер» шоты бойынша тиісті есепті кезеңдерде көрсетті.
Осылайша, 2016 жылғы міндеттемелерді есептен шығарудан түскен табыс сомасына «С» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша 87 202,7 мың теңге сомасында және 2017 жылғы 74 656,4 мың теңге сомасында жылдық жиынтық табысты ұлғайту және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС есептеу негізделген болып табылады.
«М» Компанияларының шағымынан салықтық тексеру жүргізу кезінде жұмыс істеген бас бухгалтер (қазіргі уақытта ол жұмыстан кетті) 30 808,6 мың теңгенің орнына 28 453,3 мың теңге сомасына қате салық тіркелімін ұсынғаны, дәлел ретінде шағымға көрсетілген сомаға жаңа салық тіркелімі қоса берілгені келіп шығады. Осыған байланысты 471,1 мың теңге сомаға КТС есептеу бөлігінде хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
Салықтық тексеру актісінен «М» Компаниясы Салық кодексінің 100-бабы 3-тармағының талаптарын бұза отырып, 2 355,3 мың теңге сомасына басқа шығыстарды шегерімге жатқызғаны жөн.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің табыс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
Жоғарыда айтылғандай, салық кодексінің нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Бұл ретте, «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс ресімделуіне жауапты адамдар лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы тиіс деген шартпен шегерімге жатқызылуға жатады. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның, оның ішінде операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркеу жөніндегі талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Қаралатын жағдайда салық органы шағымды қарау барысында мынадай құжаттардың көшірмелерін ұсынды:
- 7010 «Сатылған өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны» шотының карточкасы;
- 7210 «Әкімшілік шығыстар» шотының карточкасы;
- 8410 «Үстеме шығыстар» шотының карточкасы
- 2017 жылғы КТС бойынша декларация үшін 100.00.020 жолына салық есебінің тіркелімі (100.00 Н.).
Жоғарыда көрсетілген құжаттардан «М» Компаниясы 2017 жылғы бухгалтерлік есепте 27 824,3 мың теңге сомасында іссапар шығыстарын, 578,8 мың теңге сомасында әкімшілік шығыстарды және барлығы 28 527,1 мың теңге сомасында 124,0 мың теңге сомасында үстеме шығыстарды көрсетті.
Ал салықтық есепке алу тіркелімінде 2017 жылғы КТС бойынша декларация үшін 100.00.020 жолына (Н.100.00) шегерімге жатқызылуы тиіс шығыстардың жалпы сомасы 28 453,3 мың теңге мөлшерінде құрайды.
Шағымға қоса берілген 2017 жылғы КТС (100.00 Н.) бойынша декларация үшін 100.00.020 жолына салық есебінің тіркелімінде басқа шығыстардың сомасы 30 808,6 мың теңгені құрайтынын, оның ішінде мынадай шығыстар көрсетілгенін атап өткен жөн:
- іссапар шығыстары 27 810,3 мың теңге сомасында;
- әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар 393,5 мың теңге сомасында;
- өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына және оның инфрақұрылымын дамытуға аударымдар 500,0 мың теңге сомасында;
- теріс бағамдық айырма сомасының 905,3 мың теңге мөлшеріндегі оң бағамдық айырма сомасынан асып кетуі;
- валюта айырбастау кезіндегі шығыстар 1 199,5 мың теңге сомасында.
Бұл ретте, «М» Компаниясы 2017ж.25.12. Салық кодексінің 179-бабын бұза отырып, шағымға жоғарыда көрсетілген шығыстарды, сондай-ақ осы шығыстардың кіріс алуға бағытталған қызметпен байланыстылығын растайтын құжаттар қоса берілмеген.
Тиісінше, «М» Компаниясы шағымға қоса берген 2017 жылғы КТС бойынша декларация үшін (100.00 Н.) 100.00.020 жолына салық есебінің тіркелімі дәлелдемелер ретінде таныла алмайды, тиісінше 2 355,3 мың теңге сомасына өзге де шығыстарды шегерімдерден алып тастау және салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлігінде КТС есептеу негізделген болып табылады.
Шағымнан көрініп тұрғандай, «М» Компаниясы бұрынғы бас бухгалтердің 2020 жылы тіркелген активтер бойынша шегерімдерді 54 944,0 мың теңге сомасына көтергендігін растайды.
Бұл ретте, «М» Компаниясы олардың жоғарыда көрсетілген сомаға тіркелген активтер бойынша шегерімдерді азайта отырып, 2020 жылға КТС бойынша қосымша декларация (100.00 Н.) тапсырғанын атап өтеді.
Салықтық тексеру актісінен «М» Компаниясы 2017ж.25.12. Салық кодексінің 265-бабын, 267-бабын бұза отырып, 2020 ж.тіркелген активтер бойынша шегерімдерді 54 944,0 мың теңгеге көтергені келіп шығады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 271-бабының 1-тармағына сәйкес тіркелген активтердің құны осы Кодексте белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылады.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 271-бабының 2-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, әрбір кіші топ, топ бойынша амортизациялық аударымдар тіркелген активтер топтарының (кіші топтарының) құндық теңгерімдерін айқындау бойынша салық тіркелімінде көрсетілген және тіркелген активтер бойынша кейінгі шығыстар салық кезеңінің соңында кіші топтың, топтың құндық балансына осы тармақта белгіленген шекті нормалардан аспауға тиіс амортизация нормаларын қолдану арқылы айқындалады.
Бұл ретте 2017ж.25.12. Салық кодексінің 267-бабының 7-тармағында кіші топтың (I топтың), топтың салық кезеңінің басындағы құндық балансы мынадай формула бойынша айқындалады:
алдыңғы салық кезеңінің соңындағы кіші топтың (І топтың), топтың құндық балансы алу (-) алдыңғы салық кезеңінде есептелген амортизациялық аударымдар сомасы, алу (-) осы Кодекстің 273-бабына сәйкес жүргізілетін түзетулер.
Салық кезеңінің басында кіші топтың (I топтың), топтың құндық балансының мәні теріс болмауға тиіс.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 267-бабының 8-тармағына сәйкес ішкі топтың (I топтың), топтың салық кезеңінің соңындағы құндық балансы мынадай редакцияда жазылсын:
салық кезеңінің басына кіші топтың (I топтың), топтың құндық балансы қосу (+) салық кезеңінде түскен тіркелген активтер алу (-) салық кезеңінде шығарылған тіркелген активтер қосу (+) осы Кодекстің 272-бабының 2-тармағына сәйкес жүргізілетін түзетулер.
Осылайша, салық кезеңінің басындағы және соңындағы құн балансы Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормалары ескеріле отырып айқындалады.
Қаралатын жағдайда, 2019 жылғы КТС (100.00 Н.) бойынша декларацияның деректеріне сәйкес ішкі топтың (I топтың), топтың құн балансы салық кезеңінің соңында 107 224,5 мың теңгені құрайды.
Ал, 2020 жылғы КТС (100.00 Н.) декларациясының деректеріне сәйкес ішкі топтың (I топтың) құндық балансы салық кезеңінің басында 335 624,1 мың теңгені құрады немесе 228 399,6 мың теңге сомасына артты, бұл тіркелген активтер бойынша шегерімдердің 54 944,0 мың теңге сомасына негізсіз өсуіне алып келді.
Тиісінше, 2020 жылға тіркелген активтер бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау және салық тексеруінің нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте КТС есептеу негізделген болып табылады.
25.09.2021ж. салық органына «М» Компаниясы ұсынған 2020 ж. КТС бойынша қосымша декларацияға (100.00 Н.) қатысты, 2017ж.25.12. Салық кодексінің 211-бабы 5-тармағының 2) тармақшасына сәйкес. шағым жасалатын салық кезеңінің тиісті салық есептілігіне: салық төлеушінің (салық агентінің) шағымында көрсетілген салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің түрлері, сондай-ақ әлеуметтік төлемдер бойынша шағым берудің қалпына келтірілген мерзімін ескере отырып, тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым беру және оны қарау мерзімі кезеңінде өзгерістер мен толықтырулар енгізуге жол берілмейді.
Бұл ретте, Салық кодексінің 178-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің (салық агентінің) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымы салық төлеушіге (салық агентіне) хабарлама тапсырылған күннен кейінгі күннен бастап отыз жұмыс күні ішінде уәкілетті органға беріледі.
Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру 2021ж.23.02. басталып, 2021ж.18.08. аяқталды, салық органының тексеру нәтижелері туралы хабарламасы серіктестікке 20.08.2021 ж. табыс етілді.
Бұл ретте, «М» Компаниясы жоғарыда көрсетілген тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымды «Электрондық Үкімет» порталы арқылы 2021ж.29.09. берді.
Тиісінше, «М» Компаниясы 2020ж. 2021ж.25.09. КТС (100.00 Н.) бойынша қосымша декларацияны тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым беру және қарау мерзімі кезеңінде берді, бұл 2017ж.25.12. Салық кодексінің 211-бабы 5-тармағын бұзу болып табылады және тиісінше осы декларация шағымды қарау барысында ескерілмейді.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.