Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығы, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға «К» Компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарына сәйкес, салық органы «К» Компаниясына 2014ж.01.01. бастап 2014ж.31.12. аралығындағы кезеңге салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша мұнай секторындағы ұйымдардан түсетін түсімдерді қоспағанда заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша сомасы 1 124 105,4 мың теңге және өсімпұл сомасы 499 802,9 мың теңге, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (ҚҚС) бойынша салық сомасы 352 846,9 мың теңге бойынша есептеу бойынша хабарлама шығарылды.
«К» Компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
2008ж.10.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) ҚР Кодексінің 100, 125, 256-баптарының 3-тармақтарын бұза отырып, шағымдалған салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін негіз болып табылды. Компания «Инвестициялық салық преференциялары бойынша шегерімдер» КТС бойынша декларацияның 100.00.018 жолы бойынша «В» Команиясымен (-2491120,3 мың теңге) және «Р» Компаниясымен (671171,2 мың теңге) өзара есеп айырысулар бойынша преференциялар объектілерінің құны 3 162 291,5 мың теңге мөлшерінде ағымдағы жылдың (2014 жылдың) шегерімдеріне заңсыз жатқызылды, мәмілелер ҚҚС шегерімдеріне және есепке жатқызылып, көрсетілген қызметтер бойынша Компания шеккен шығыстардан нақты және өлшенетін нәтиженің болмауына байланысты салық төлеуші жарамсыз деп танылды.
Шағымда нақты жұмыстардың орындалуын бақылау және техникалық өзара іс-қимыл, мердігерлерді басқару тартылған басқарушы компаниялар арасында, оның ішінде «В» Компаниясы арасында бөлінгені атап өтілді.
Осылайша, «В» Компаниясының бекітуі бойынша құрылысқа арналған құжаттаманы дайындауды және жұмыстарды жүргізуге, материалдық-техникалық қамтамасыз етуге, құрылысқа, сынауға, іске қосуға және пайдалануға беруге, оның ішінде дайындық және жалпы құрылыс жұмыстарын, байлау құбырлары жүйелерін, электр техникалық жүйелерді монтаждауды және табиғат қорғау іс-шараларын орындауды қамтамасыз етті.
«Р» Компаниясы Ресей Федерациясының аумағында қазақстандық бөлікті кеңейту жобасына әкімшілік-басқарушылық және техникалық қолдау көрсетті. 2014 жылы кеңейту жобасы шеңберінде Қазақстан Республикасының аумағында 88 км.құбыр желісі учаскесі пайдалануға енгізілді.
Сондай-ақ шағымнан Қазақстан Республикасының аумағында 88 км құбыр жол учаскесінде алғаш рет пайдалануға берілетін барлық негізгі құралдар Салық кодексінің 123-бабының 2-тармағында белгіленген барлық шарттарға сәйкес келеді, бұл ретте негізгі құралдардың преференцияларды қолдану шарттарына сәйкестігі мәселесіне тексеруші мамандар дау айтпады.
Бұдан басқа, Компания 3 салық кезеңі ішінде преференциялар объектілерін басқа тіркелген активтерден бөлек есепке алуды жүзеге асырғанына қатысты салық органының құқыққа сыйымсыз және негізсіз дәлелдері болып табылатынын атап өтті. Компанияда бухгалтерлік және салықтық есепке алу Navision бағдарламасы арқылы жүзеге асырылады, онда Компания преференциялар объектілерін басқа тіркелген активтерден бөлек 3 салық кезеңі ішінде (2014-2016 жылдар) есепке алуды жүзеге асырды, ол үшін преференциялар объектілеріне жеке салық карточкалары қалыптастырылды және амортизацияның жеке кітабы жүргізілді.
«К» Компаниясының пікірінше, «В» Компаниясы мен «Р» Компаниясы жұмыстары мен қызметтерінің нәтижесі «К» Компаниясының кәсіпкерлік қызметінде қолданылады, нәтижесінде ол салық төленетін кіріс алады. Сонымен қатар, «К» Компаниясы атап өткендей, бұл шығындарды растайтын барлық құжаттар бар.
«К» Компаниясы ның дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Қаржы министрлігі шағым бойынша дәлелді шешім шығару мақсатында 2017ж.25.12. Салық кодексінің 181, 186-баптарына сәйкес 2020ж.30.09. хатымен Мемлекеттік кірістер департаментінің 2020ж.17.06. тексеру актісінде есептелген сомалардың дұрыстығын растау мәселесі бойынша компанияға тақырыптық тексеру тағайындалды.
Осы хатты орындау үшін Министрліктің салық органы «К» Компаниясына тақырыптық тексеру жүргізуге 2020ж.05.10. нұсқама шығарды, оның нәтижелері бойынша тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі - тақырыптық тексеру актісі) жасалды.
Тақырыптық тексеру актісінде көрсетілгендей, тексеру барысында «К» Компаниясына салықтық тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттарды ұсыну туралы 2020 жылғы 14 қазандағы, 2021 жылғы 26 наурыздағы талаптар берілді.
Құжаттар 2021 жылғы 6 сәуірдегі, 2021 жылғы 18 мамырдағы, 2021 жылғы 20 мамырдағы жауаптармен ұсынылды.
Бұл ретте тақырыптық тексеруге ұсынылған шот-фактуралар, орындалған жұмыстарды (көрсетілген қызметтерді) қабылдау-беру туралы жасалған актілер және «Р» Компаниясымен және «В» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша ресімделген өзге де құжаттама салық заңнамасының және бухгалтерлік есеп туралы заңнаманың талаптарына сәйкес келмейді.
Тақырыптық тексеру актісінде атап өтілгендей, бұл мән-жайлар «Р» Компаниясымен «В» Компаниясының «К» Компаниясына жұмсаған шығыстарының кіріс алуға және салық салынатын айналымға бағытталған қызметпен байланысы туралы мәселені анықтауға кедергі келтіреді.
Тақырыптық тексеруге ұсынылған шот-фактуралар, қызмет көрсету туралы актілер, орындалған жұмыстарды тапсыру-қабылдау актілері, орындалған жұмыстардың актілері, өзге де құжаттама мынадай түрде ресімделген:
- «Р» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша шот-фактурада «Тауардың (жұмыстардың, қызметтердің) атауы» бағанында – «1998 жылғы 1 наурыздағы қызмет көрсету туралы келісім және жұмысқа өтінімдер бойынша актілерге сәйкес сервистік қызметтер»; «1998 жылғы 1 наурыздағы қызмет көрсету туралы келісім және жұмысқа өтінімдер бойынша актілерге сәйкес кеңейту жобасын басқару жөніндегі қызметтер»; «Кредиттік желі шарты бойынша қаржылық шығындарды өтеу»; «Тұру бойынша шығыстарды өтеу» көрсетілген;
- КҚК құбыр жүйесінің қазақстандық бөлігін кеңейту жобасын басқару бойынша қызметтер көрсету туралы актілер және жұмыстарды тапсыру-қабылдау актілері (2010-2011 жылдар) мәтін түрінде жасалды;
- қызмет көрсету туралы актілерде және жұмыстарды тапсыру-қабылдау актілерінде қызметтер бөлінісінде өлшем бірліктері мен құн жоқ, жалақы, оқыту, негізгі бөлімшені қолдау, іссапар шығыстары, автокөлік, жалға алу, кеңсенің қызмет көрсетуі және қауіпсіздігі, кеңсе керек-жарақтары, мердігерлердің қызметтері, өкілдік шығыстар, АТжТ қызмет көрсету және басқалар сияқты шығыстар бөлінісінде есептер қоса берілді.
Тиісінше, тақырыптық тексеру актісінде көрсетілгендей, қызметтер көрсету туралы актілерде көрсетілген қызметтерге осы шығыстардың қайсысы жататынын анықтау мүмкін емес (келісімшарттық мәселелер, әкімшілік шығыстар, басқарушылық қызметтер, материалдық-техникалық қамтамасыз ету, Бухгалтерлік қызметтер, инжинирингтік қызметтер, жобаның іске асырылуын бақылау, бюджетті дайындау және басқалар).
Жұмыстарды тапсыру-қабылдау Актілеріне қоса берілген құжаттардың, жолдардың атауы жоқ, тек шығыстардың түрлері бойынша шифрланбаған сомалар бойынша тапсыру-қабылдау актілерімен сәйкес келеді.
«В» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шот-фактураларда «тауардың (жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің) атауы» бағанында «кеңейту жобасын басқару жөніндегі қызметтер» деген бір жолда көрсетілген, жұмыстарды тапсыру-қабылдау актілері" мәтін түрінде жасалған. Жұмыстарды тапсыру-қабылдау актілерінде тараптар 2010ж.2503. шартқа сәйкес белгілі бір кезеңде кеңейту жобасын басқару бойынша тапсыру-қабылдау фактісін және көрсетілген қызметтердің сапасын растайтыны көрсетіледі. Қызметтердің құны жалпы сомаға көрсетілген.
Бұдан басқа, тақырыптық тексеру барысында Компания «Р» Компаниясымен (1998 жылғы 1 наурыздағы толықтырулары бар қызметтер туралы Келісім (Бұдан әрі – қызметтер туралы келісім)) және «В» Компаниясымен (2010 жылғы 25 наурыздағы толықтырулары мен түзетулері бар Қазақстан Республикасының аумағында кеңейту жобасын басқару саласында қызметтер көрсету жөніндегі жобаны басқару жөніндегі шарт (бұдан әрі-жобаны басқару жөніндегі шарт)) жасалған шарттарды ұсынды.
Сонымен, қызметтер туралы Келісімнің 1-тармағында «Р» Компаниясы Ресей Федерациясында немесе одан тыс жерлерде компания өз қызметін жүзеге асыруға байланысты мезгіл-мезгіл талап етілуі мүмкін қызметтерді ұсынады немесе ұйымдастырады.
Мұндай қызметтер компания өзі үшін орындайтын немесе басқа тараптар қоғамға көрсететін қызметтерді қайталамауға тиіс. Алайда, тақырыптық тексеруге ұсынылған құжаттар қызметтердің қайталану фактілерінің бар немесе жоқ екенін анықтауға мүмкіндік бермейді.
Сондай-ақ, 4 (Б) (iii) тармақтан Компания мезгіл-мезгіл нақты техникалық жұмыстарды жүргізу туралы өтінішпен «Р» Компаниясына жүгіне алады. Мұндай қызметтер жұмысқа бекітілген өтінімге сәйкес көрсетіледі және қызметтер туралы келісімнің басқа ережелерімен рұқсат етілген төлемдерді қайталамайды.
Алайда, тақырыптық тексеруге компания сұраулар мен өтінімдерді ұсынған жоқ. Тиісінше, компания «Р» Компаниясынан алған қызметтер мен жұмыстардың кіріс алуға бағытталған қызметпен және салық салынатын айналыммен байланысын тақырыптық тексеру актісімен анықтау мүмкін емес.
Бұдан басқа, «К» Компаниясы тақырыптық тексеруге Компания үшін қызметтер көрсету кезінде «Р» Компаниясымен жүргізген нақты шығындармен төлеуге ұсынылған сомаларды салыстыру туралы куәландыратын құжаттарды, сондай-ақ компания тарапынан аудит фактілерінің болуы туралы ақпаратты ұсынбаған.
Жобаны басқару жөніндегі шартқа қатысты тақырыптық тексеру актісінен «В» Компаниясымен болған.
Жобаны басқару жөніндегі шарттың 1-бабында «В» Компаниясының қызметтері деп жобаны басқару жөніндегі шартқа сәйкес орындаушының (в филиалының) орындауына жататын және қызметтер көрсетуге арналған кез келген тапсырмада неғұрлым толық сипатталған барлық жұмыстар түсініледі.
Қызмет көрсетуге арналған тапсырма қазіргі уақытта немесе болашақта бірыңғай құжатқа қол қою арқылы тараптармен келісілген, жобаны басқару жөніндегі шарттың ажырамас бөлігін құрайтын және тиісті түрде ресімделген қызмет көрсетуге арналған кез келген тапсырманы білдіреді.
Жобаны басқару жөніндегі шарттың 11.3-тармағында қызметтер компания қызметтер көрсетуге арналған тапсырмаларда көзделген қызметтерге қатысты ақпарат пен құжаттаманы алған кезде көрсетілген деп танылатыны көзделген.
Алайда, тақырыптық тексеруге қызмет көрсету тапсырмалары сынылмаған.
Бұдан басқа, жобаны басқару жөніндегі шарттың 8-бабында шот-фактура тиіст алдын ала болжаммен немесе айлық болжаммен қойылатыны белгіленген.
Бұл ретте, жобаны басқару жөніндегі шарттың 7-бабына сәйкес алдын ала болжам Тараптар қызметтер көрсетуге арналған тиісті тапсырманы ресімдеген күнтізбелік айға арналған айлық болжамдарды қамтиды.
Айлық болжам «В» Компаниясының тиісті айда болжамды түрде жұмсайтын шығындарының сметасын қызмет көрсетуге арналған тиісті тапсырманың элементтері бойынша бөле отырып қамтиды.
Жобаны басқару жөніндегі шарттың 8-бабы 8.2-тармағының 8.2.1-тармақшасына сәйкес (шот-фактураларды төлеу) Компания қызметтер көрсетуге арналған тапсырмаға қол қойылғаннан кейін 30 күн ішінде алдын ала болжамға жататын барлық айлық аванстық шоттарды төлейді.
Осылайша, жобаны басқару жөніндегі шартта көзделген шот-фактураларды жазып беру тәртібі Салық кодексінде белгіленген тәртіпке қайшы келеді.
Мәселен, Салық кодексінің 263-бабы 7-тармағына сәйкес шот-фактура айналым жасалған күннен ерте жазылмайды.
Жобаны басқару туралы шарттың ережелерінен көрініп тұрғандай, тараптар шот-фактураны шығару күнін алдын-ала болжам немесе айлық болжам жасалған күн ретінде анықтады, ал салық заңнамасына сәйкес шот-фактура айналым жасалған кезде немесе одан кейін, яғни қызмет көрсету тапсырмаларында қарастырылған жұмыстарды (қызметтерді) нақты орындағаннан кейін жазылуы керек.
Осыған байланысты, тақырыптық тексеруге ұсынылған құжаттар жүргізілген шығыстардың компанияның кіріс алуға бағытталған қызметімен және салық салынатын айналыммен байланысын растамайды.
Бұдан басқа, тақырыптық тексеру актісінде «В» Компаниясының шот-фактураларында және бастапқы құжаттарында көрсетілген шығыстардың 98% (пайызы) «ИЛФ» Компаниясына қосалқы мердігерінен қайта ұсынылған, оларға растайтын құжаттама мен шарттар ұсынылмаған сомалар құрайтыны белгіленген.
Тақырыптық тексеру жүргізу барысында «В» Компаниясының атына кеңейту жобасын іске асыру шеңберінде 2010 жылғы 1 қаңтардан бастап 2014 жылғы 31 желтоқсан аралығындағы кезеңде көрсетілген қызметтер туралы мәліметтерді, шарттардың, рұқсаттамалардың, рұқсаттамалар журналдарының, «ИЛФ» Компаниясы қызметкерлері бойынша есептердің көшірмелерін, өкілдерді тағайындау жөніндегі 2021 жылғы 16 сәуірдегі бұйрықтардың көшірмелерін қоса алғанда, қызметтер көрсетілгенін растайтын бастапқы құжаттардың көшірмелерін ұсыну туралы сұрау салу жіберілді.
2021 жылғы 29 сәуірдегі жауап компанияның бұрын тақырыптық тексеруге ұсынған құжаттарын ұсынды. Басқа да сұратылған ақпарат пен құжаттамаға қатысты оқиғалардың ескіруіне және бухгалтерлік құжаттаманы сақтау мерзімінің аяқталуына байланысты "В" филиалы хатта көрсетілген құжаттардың толық тізбесін ұсынуға мүмкіндігі жоқ деп хабарланады.
Демек, тақырыптық тексеруге шығыстарды шегерімге және ҚҚС сомаларын «В» Компаниясының шығыстарына енгізілген «ИЛФ» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша есепке жатқызудың негізділігін растайтын құжаттар ұсынылмаған.
Осылайша, осы тақырыптық тексеру актісімен 3 129 406,8 мың теңге «Р» Компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастау расталды (инвестициялық салық преференциялары бойынша шегерімдер 671 171,2 мың теңге, өзге де қызметтерді сатып алу бойынша шегерімдер 2 458 235,6 мың теңге), резидент емес үшін ҚҚС есепке жатқызудан 154 948,9 мың теңге сатып алу бойынша айналымнан 1 291 241,2 мың теңге, «В» Компаниясымен өзара есеп айырысу бойынша шегерімдерден шығыстар 2 491 120,3 мың теңге (инвестициялық салық преференциялары бойынша шегерімдер 2 491 120,3 мың теңге), сатып алу бойынша айналымнан 197 898,0 мың теңге ҚҚС есепке жатқызудан 1 649 150,2 мың теңге және 2020ж.17.06. тексеру актісімен жүргізілген КТС және ҚҚС тиісті есептеу.
2017ж.25.12. Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау нәтижелері бойынша шешім тақырыптық және (немесе) қайталама тақырыптық тексерулер нәтижелері ескеріле отырып шығарылады.
Апелляциялық комиссия шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылдады.