Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «С» компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құнын мәлімдеудің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді – «кері клапан» және «онцилиндрлік дизельді қозғалтқыш F10L413FW», оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 256,7 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
«С» компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен, «С» компаниясы кеден органы сыртқы экономикалық қызметтің 2 фактісін анықтағанын хабарлайды:
12.03.2021ж. «С» компаниясының 2018-2020жж. аралығындағы барлық сыртқы экономикалық қызметі бойынша құжаттаманы ұсыну туралы кеден органының сұрау салуы алынғанын түсіндіреді.
Бұдан басқа, кеден органының сұрау салуында келісім-шарттарды, шот-фактураларды, орау парақтарын, тауарды кіріске алу туралы бухгалтерлік құжаттарды, ТД ресімдеу бойынша 1210 кері-сальдолық ведомості ұсыну талаптары жоқ, алайда тексеру актісінде «С» компаниясы құжаттарды толық көлемде ұсынбағаны, бірақ іс жүзінде оларды кеден органы сұратпағаны көрсетілген.
«С» компаниясы 12.03.2021ж. сұранымның талаптары орындалды және 08.04.2021ж. кеден органының мекенжайына қосымша 27.04.2021ж. кедендік төлемдердің декларациялары, инвойстары және төлем тапсырмалары жіберілді деп есептейді.
Бұдан әрі, кеден органының қызметкерлері «С» компаниясы ұсынған құжаттаманы және ТД ЭК ақпараттық жүйесін талдай отырып, әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құнын анықтай алмады және әкелінген тауарлардың кедендік құны туралы сандық айқындалған және құжатпен расталған ақпараттың дұрыстығына күмән келтірді.
Кеден органының 25.07.2018ж. ТД бойынша ресімделген тауарға қатысты тексеру нәтижелері бойынша – «кері клапан» біртекті тауармен мәміле құнының әдісі (3-әдіс) қолданылды, 29.06.2018ж. ТД бойынша ресімделген «дизельді қозғалтқыш F10L413FW онцилиндрлі» тауары бойынша «резервтік» (6-әдіс) қолдана отырып 256,7 мың теңге мөлшерінде кедендік төлемдерді, салықтарды және өсімпұлдарды есептеді.
«С» компаниясы мәміле құнын растайтын барлық құжаттар бар деп мәлімдейді.
«С» компаниясы кеден органы тауарлардың кедендік құны әдісін біртекті тауармен мәміле құнын айқындау әдісіне (3-әдіс) және резервтік әдіске (6-әдіс) негізсіз өзгертті деп есептейді.
Баяндалғанның негізінде, «С» компаниясы жалпы сомасы 256,7 мың теңгеге салықтар мен өсімпұлдардың кедендік төлемдерін есептеу бойынша тексеру нәтижелері туралы хабарламаны толығымен алып тастауды және жарамсыз деп тануды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
«Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 89-бабына сәйкес кеден органдары мен төлеушілердің талаптары бойынша талап қою мерзімі тауарларды кедендік декларациялау және шығару аяқталған күннен бастап есептелетін үш жылды құрайды.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралатын жағдайда «С» компаниясы «W» компаниясымен (ҚХР) жасалған 27.04.2018ж. тауарды жеткізу шартының негізінде Қытайдан «клапан кері Ду100» тауарды әкелу жүзеге асырылды. 25.07.2018ж. ТД бойынша ресімделген және СЭҚ ТН – 8481 30 990 8 коды бойынша мәлімделген осы тауарды декларациялау кезінде 1кг үшін құн мөлшері 3,17 АҚШ долларын құрады.
Сондай - ақ, «S» компаниясымен (ҚХР) жасалған 28.02.2018ж. жеткізу шартының негізінде Қытайдан «қозғалтқыш F10L413FW 10 цилиндрлі, дизельді» - тауар әкелінді. 29.06.2018 ж. ТД бойынша ресімделген және СЭҚ ТН – 8408 90 610 9 коды бойынша мәлімделген осы тауарды декларациялау кезінде 1кг құны 19,57 АҚШ долларын құрады.
Әкелінген тауарлар әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдіс бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындай отырып, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылған (1-әдіс).
Бұдан әрі кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік органы 1 кг үшін 3,43 және 20,87 АҚШ доллары мөлшерінде тауарлардың кедендік құнын ұлғайта отырып, бұрын декларацияланған құннан ауытқуды ескере отырып, бағаланатын тауарлардың кедендік құнын қайта есептеу жүргізілді.
«С» компаниясы мен кеден органы ұсынған құжаттарды зерделеу нәтижелері бойынша мыналар анықталды.
Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, саны жағынан айқындалатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс.
Тауарлардың кедендік құнын айқындау тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуге тиіс.
Кодекстің 416-бабына сәйкес кедендік тексеру жүргізу кезінде кеден органдары мыналарды тексеруі мүмкін:
- тауарларды кедендік рәсіммен орналастыру фактісі;
- ТД-да мәлімделген және (немесе) ТД-да мәлімделген мәліметтерді растайтын құжаттардағы мәліметтердің анықтығы;
- ЕАЭО кеден заңнамасында, Қазақстан Республикасының кеден және өзге де заңнамасында белгіленген өзге де талаптарды сақтау.
Кодекстің 417 және 426-баптарына сәйкес кедендік тексеру барысында кеден органы «С» компаниясының атына 12.03.2021ж. мынадай құжаттар мен мәліметтерді ұсыну туралы талап жолдады:
- 2018-2020 жылдар кезеңіндегі тауарларға арналған декларациялардың көшірмелері;
- әкелінген тауарлардың физикалық сипаттамалары, сапасы және нарықтағы беделі туралы құжаттар мен мәліметтер;
- жөнелтуші елдің экспорттық кедендік декларациялары;
- жеткізілген тауар үшін төлемді растайтын банктік құжаттар;
- оферталар, тапсырыстар, бағаланатын, бірдей және біртекті тауарларды, сондай-ақ сол санаттағы немесе түрдегі тауарларды сатушылардың прайс-парақтары;
- мәлімделген құнды растау үшін басқа құжаттар мен мәліметтер, оның ішінде әкелінген тауарларды өндіруге, өткізуге және өткізуге қатысы бар тұлғаларды қоса алғанда, декларант өзге тұлғалардан алған құжаттар мен мәліметтер.
08.04.2021ж. және 27.04.2021ж. сауалға жауаптарда «С» компаниясы тауарларға арналған декларацияларды, инвойстарды және кедендік төлемдердің төлем тапсырмаларын ұсынды.
Бұл ретте кеден органының талаптарында «С» компаниясынан тауарды бухгалтерлік есепте кіріске алу туралы құжаттар, сатып алу-сату шарты (келісімшарты), инвойстар, шот-фактуралар, әкелінетін (әкелінген) тауарларды өндірушінің прайс-парақтары не оның коммерциялық ұсынысы, буып-түю парақтары, 1210 айналым-сальдо ведомосы сұратылмағанын атап өткен жөн.
Осылайша, тексеруші тұлғаның «С» компаниясының сатып алу-сату шартын (келісімшартын), әкелінетін тауарлар үшін ақы төлеу туралы құжаттарды, тауарды кіріске алу туралы құжаттарды ұсынбауы туралы тұжырымы дұрыс емес болып табылады.
Сондай-ақ тексеру актісінде мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйесінде қамтылған баға ақпаратының СЭҚ-қа өзге қатысушылар мәлімдеген бірдей және (немесе) біртекті тауарлардың бағаларының ауқымын көрсете отырып, олардың құнымен салыстырғанда талдауы көрсетілмеген.
Аталған бағалардың болмауына байланысты Кодекстің 69-бабы 3-тармағының біртекті тауарлардың ең төменгі бағасын қолдану жөніндегі және Кодекстің 72-бабы 5-тармағының екі баламалы құнның неғұрлым жоғарысын кедендік мақсаттар үшін қолданбау жөніндегі талаптарының сақталғанын анықтау мүмкін емес.
Бұдан басқа, «С» компаниясы «кері клапан Ду100» - тауар бойынша шағымға мынадай құжаттарды қоса берді:
- 27.04.2018ж. тауарды жеткізу шарты;
- жоғарыда көрсетілген спецификациясы бар шартқа № 1 қосымша;
- тауар-көлік жүкқұжаты;
- 31.05.2018ж. инвойс;
- қаптама парағы;
- 18.04.2018ж. инвойс үлгісі;
- тауар үшін ақша аударуға 19.06.2018ж. өтініш;
- көлік-экспедиторлық қызметтері үшін 12.06.2018ж. шот;
- көлік қызметтеріне ақы төлеу бойынша 20.07.2018ж. төлем тапсырмасы;
- сипаттамасы және клапанның техникалық сипаттамалары.
Тауар бойынша – «қозғалтқыш F10L413FW 10-цилиндрлі, дизельді» қоса берілген:
- 28.02.2018ж. жеткізу шарттары;
- 21.05.2018ж. қосымша ерекшелігімен;
- т/ж жүкқұжаты;
- 30.05.2018ж. инвойс;
- қаптама парағы;
- жүк тасымалдауға 05.06.2018ж. өтінім-қосымша;
- тауар үшін ақша аударуға 29.05.2018ж. өтініш;
- қозғалтқыштың сипаттамасы және техникалық сипаттамалары.
Әкелінетін тауарларға жоғарыда көрсетілген тауарға ілеспе құжаттар «С» компаниясы мәлімдеген кедендік құнды және әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша оны айқындау әдісін растайды (1-әдіс).
Сондай - ақ, кеден органы баға ақпараты ретінде пайдаланған «кері Ду80 клапаны» тауарының салмағы 1 дана үшін 97,6 АҚШ доллары болатын 34кг, ал бағаланатын «кері Ду100 клапаны» тауарының салмағы 1 дана үшін 135 АҚШ доллары болатын 50кг, яғни 1 дана екенін атап өткен жөн бағаланатын клапанның бағасы бағалық ақпарат ретінде қолданылатын бір клапанның құнынан әлдеқайда жоғары.
Ұқсас жағдай бағаланатын тауар бойынша қалыптасты – «қозғалтқыш F10L413FW 10-цилиндрлі, дизельді», салмағы – 1 180кг және құны – 1 дана үшін 22 338 АҚШ доллары, мұнда баға ақпаратының көзі ретінде тауар қолданылды – «қозғалтқыш дизель, қуаты: 173 А.К./129 кВт», салмағы – 569,86кг және құны – 11 894,85 АҚШ доллары, яғни 1 дана бағасы, баға туралы ақпарат ретінде.
Бұдан баға ақпаратының көзі ретінде қабылданған деректер дұрыс емес және 3 және 6-әдісті қолдану шарттарына сәйкес келмейді, өйткені модельдер мен салмақ параметрлері әртүрлі. Демек, тексеру арқылы кедендік құн негізсіз ұлғайтылды және кедендік төлемдер мен салықтар қосымша есептелді.
Кеден заңнамасының нормаларына сәйкес заңдылықты, біркелкілікті және бейтараптылықты қамтамасыз ету мақсатында кедендік мақсаттар үшін тауарларды бағалау жүйесі тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуі тиіс.
Бұдан басқа, тексеру актісінде декларанттың тауарлардың құны туралы анық емес не бұрмаланған мәліметтерді мәлімдеу фактілерін дәлелдейтін дәлелдер келтірілмеген, оның ішінде кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін қолдану мүмкін еместігінің дәлелді дәлелдері келтірілмеген.
Жоғарыда баяндалған мән-жайларды назарға ала отырып, кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен тауарлардың кедендік құнын айқындау бойынша кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.