Даудың түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «В» Компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 13 854,1 мың теңге сомасында және 421,8 мың теңге өсімпұл есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы «В» Компаниясына 2018ж.01.01. бастап 2020ж.31.12. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақытылы төлеу мәселелері бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 79,0 мың теңге сомасында КТС, 18,1 мың теңге сомасында өсімпұл, 13 854,1 мың теңге сомасында ҚҚС, 421,8 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
«В» Компаниясы ҚҚС есептеу бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
«В» Компаниясының шағымынан салықтық тексеру нәтижелері бойынша ҚҚС есептеуге негіздеме «В» Компаниясының ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірушілер үшін көзделген арнайы салық режимін қолдана отырып, ҚҚС бойынша декларацияда салықтық есепке алуды жүргізу әдісі дұрыс көрсетілмегендігі болып табылады.
Шағымда «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» 2017ж.25.12. ҚР Кодексінің (Салық кодексі) 411-бабының 2-тармағына сәйкес салық төлеушілер, ҚҚС есепке жатқызған кезде ҚҚС бойынша бөлек есеп жүргізген жағдайда қосымша жеңілдік қолдануға құқылы екендігі атап өтілді.
Сондай-ақ, ҚҚС бойынша ұсынылған декларацияларға сәйкес «В» Компаниясы Салық кодексінің 411-бабында белгіленген ережелерді сақтай отырып, есепке жатқызудың пропорционалдық әдісін қолданғаны көрсетілген.
Бұл ретте, «В» Компаниясының пікірі бойынша есепке жатқызудың пропорционалды әдісін көрсету фактісі техникалық қате болып табылады және ҚҚС бойынша декларацияларда көрсетілген есептерге әсер ете алмайды.
Бұдан басқа, «В» Компаниясы Салық кодексінің 697-бабының 6-тармағына сәйкес, бөлек есепке алу салықтық есепке алу саясатының ережелеріне сәйкес жүзеге асырылуы тиіс екенін атап өтеді.
Бұл ретте, шағымда «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 2-тармағына сәйкес бөлек есепке алуды жүргізу үшін «қосалқы шоттар» көзделмеген шоттардың үлгілік жоспары бекітілгені атап өтілді.
«В» Компаниясы негізгі қызметін жүзеге асырады, атап айтқанда өсімдік шаруашылығымен айналысады, ал салықтық тексеру нәтижелері бойынша бөлек салықтық есепке алуды жүргізу үшін қажетті кірістер мен шығыстар көрсетілмеген.
Салықтық тексеру актісінен «В» Компаниясы Салық кодексінің 400 және 411-баптарында белгіленген нормаларды бұза отырып, 2018ж. 2-4 тоқсан, 2019ж. 1 тоқсан, 2019ж. 4 тоқсан және 2020ж. 3 тоқсан үшін ҚҚС негізсіз есепке жатқызылғаны келіп шығады.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 400-бабының 1-тармағына сәйкес, Салық кодексінің 367-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қосылған құн салығын төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы, егер олар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса, сондай-ақ Салық кодексінің 400-бабы 1-тармағының 1)-4) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса, алынған тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер үшін төленуге жататын ҚҚС сомасы болып танылады.
Салық кодексінің 190-бабы 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» 2007ж.28.02. Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі - бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп, Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 1 және 4-тармақтарына сәйкес бухгалтерлік құжаттама бастапқы құжаттарды, бухгалтерлік есеп тіркелімдерін, қаржылық есептілікті және есеп саясатын қамтиды.
Бухгалтерлік жазбалар бастапқы құжаттар негізінде жүргізіледі. Бастапқы құжаттар операция немесе оқиға жасалған кезде не олар тікелей аяқталғаннан кейін жасалуға тиіс.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп туралы Заңның 7-бабының 6) тармақшасына сәйкес қағаз және электрондық жеткізгіштердегі бастапқы құжаттарда басқаларымен қатар операцияның жасалуына (оқиғаны растауға) және оның дұрыс ресімделуіне жауапты адамдар лауазымдарының атауын, тегін, аты-жөнін және қолтаңбасын көрсету көзделген міндетті деректемелер болуға тиіс.
Осылайша, ҚҚС-ты сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша есепке жатқызу осы шығыстарды растайтын бастапқы құжаттар болған кезде, олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылған немесе пайдаланылатын жағдайда, операцияны не оқиғаны жасау фактісін тіркейтін кезде жүргізіледі. Бұл ретте бастапқы есепке алу құжаттамасын жүргізу бухгалтерлік есеп туралы Заңның, оның ішінде операцияның не оқиғаның жасалу фактісін тіркеу жөніндегі талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 411 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес шаруа немесе фермер қожалықтарын қоса алғанда, ауыл шаруашылығы өнімін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімін өндірушілер-ауыл шаруашылығы өнімін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімін өндіру, өз өндірісінің көрсетілген өнімін қайта өңдеу жөніндегі қызметті жүзеге асыру нәтижесі болып табылатын тауарларды өткізу жөніндегі айналымдар бойынша ҚҚС-ның қосымша сомасын есепке жатқызуға құқылы.
Осы тармақтың ережелері акцизделетін тауарлар мен оларды қайта өңдеу өнімдерін өткізу жөніндегі айналымдарға қолданылмайды.
Осы тармақты қолдану мақсатында қызмет түрлерін айқындау техникалық реттеу саласында мемлекеттік реттеуді жүзеге асыратын мемлекеттік орган бекіткен экономикалық қызмет түрлерінің жалпы сыныптауышына сәйкес жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 411-бабы 2-тармағына сәйкес, осы баптың 1-тармағында көрсетілген салық төлеушілер осы баптың ережелерін бөлек есепке алу жүргізілген жағдайда қолдануға құқылы:
- осы баптың 1-тармағында көзделген қызмет және өзге де қызмет бойынша өткізу бойынша айналымдар;
- осы баптың 1-тармағында көзделген қызметте және өзге де қызметте пайдаланылатын немесе пайдаланылатын алынуға жататын (алынған) тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер.
Бұл ретте, Салық кодексінің 191-бабы 1-тармағының 5) тармақшасына сәйкес салықтық есепке алу саясатында корпоративтік табыс салығын есептеу мақсатында шығыстарды шегерімге жатқызудың, сондай-ақ ҚҚС есепке жатқызудың салық төлеуші таңдап алған әдістері көзделуге тиіс.
Салық кодексінің 194 - бабы 8 - тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық міндеттемесін есептеу үшін бөлек салықтық есепке алуды жүргізу кезінде салық төлеуші (салық агенті) осы тармақтың 6) тармақшасында көзделген жағдайда корпоративтік табыс салығы бойынша декларацияны, жеке табыс салығы бойынша декларацияны, қосылған құн салығы бойынша декларацияны (бұдан әрі-ҚҚС) қоспағанда, барлық қызмет бойынша салықтар мен бюджетке төленетін төлемдер бойынша салық есептілігін табыс етуді қамтамасыз етуге міндетті.
Салық кодексінің 194-бабы 8-тармағының 6) тармақшасына сәйкес, ҚҚС бойынша декларацияны жеке тапсыру:
- Салық кодексінің 411-бабында көзделген қызмет бойынша;
- басқа қызмет бойынша.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, егер заңды тұлға Салық кодексінің 411-бабының 1-тармағында көзделген қызметті және Салық кодексінің 411-бабының 1-тармағында көзделмеген өзге де қызметті жүзеге асырған жағдайда, Салық кодексінің 411-бабының 2-тармағында белгіленген талаптарға сәйкес көрсетілген салық кезеңдері үшін ҚҚС бойынша бөлек есепке алуды жүргізуге міндетті.
Салық кодексінің 424-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС төлеушілер орналасқан жері бойынша салық органына ҚҚС бойынша декларацияны есепті салық кезеңінен кейінгі екінші айдың 15-күнінен кешіктірмей ұсынуға міндетті.
Салық кодексінің 411-бабының ережелерін қолданатын салық төлеуші «С» санатында салық төлеушілердің жекелеген санаттары үшін көзделген 6-жол бойынша «қосылған құн салығы бойынша декларация» (300.00 Н.) салық есептілігін жасау қағидаларында Салық кодексінің 411-бабының ережелерін қолданатын салық төлеуші «ҚҚС төлеуші туралы жалпы ақпарат» бөлімінде былай деп атап көрсетеді:
- «Салық кодексінің 411-бабы 1-тармағында көзделген қызмет бойынша» ұяшығы
- «өзге қызмет бойынша» ұяшығы.
Декларация қандай қызмет бойынша берілетініне байланысты ұяшықтың бірі міндетті түрде белгіленуге жатады.
Осылайша, егер салық кезеңінде Салық кодексінің 411-бабының 1-тармағында көзделген қызмет жүзеге асырылған, ал өзге қызмет жүзеге асырылмаған жағдайда, өзге қызмет бойынша ҚҚС бойынша декларацияны (300-Н.) ұсыну бойынша міндеттемелер жоқ.
Салық кодексінің 697-бабының 6-тармағына сәйкес ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер үшін арнаулы салық режимдерін қолданатын салық төлеушілер, егер осы Кодекстің 703-бабының 4-тармағында өзгеше белгіленбесе, олар осындай салық режимдерінің күші қолданылмайтын қызмет түрлерін жүзеге асырған жағдайда, кірістер мен шығыстардың, мүліктің бөлек есебін жүргізуге, сондай-ақ қызметтің көрсетілген түрлері бойынша жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен тиісті салықтар мен бюджетке төлемдерді есептеуді және төлеуді жүргізуге міндетті.
Бұл ретте осы тармақта көзделген бөлек есепке алуды салық төлеушілер өздері бекіткен салықтық есепке алу саясатының ережелеріне сәйкес жүзеге асыруға тиіс.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша Салық кодексінің 411-бабы 4-тармағында белгіленген нормаларға сәйкес есептелген ҚҚС бойынша «В» Компаниясына жатқызылған 13 826,8 мың теңге мөлшеріндегі қосымша сомалар есептен шығарылды, оның ішінде:
- 2018 ж. 4 тоқсаны 3 504,2 мың теңге;
- 2019 ж. 1 тоқсаны 2 170,4 мың теңге;
- 2019 ж. 4 тоқсаны 4 695,0 мың теңге;
- 2020 ж. 3 тоқсаны 3 457,2 мың теңге.
Бұл ретте, Салық кодексінің 411-бабының 1-тармағында көзделген қызмет бойынша өткізу бойынша айналымдарды бөлек есепке алудың болмауы ҚҚС бойынша жоғарыда көрсетілген сомаларды есепке жатқызудан алып тастау үшін негіз болып табылады.
Салық кодексінің 179-бабы 5-тармағына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса берілетінін көрсету қажет.
«В» Компаниясы өзінің шағымданған бөлігіндегі дәлелдерін растау үшін 2018 жылға арналған салықтық есеп саясатын ұсынды.
Бұл ретте, «В» Компаниясының салықтық есепке алу саясатында «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының 2008ж.10.12. Кодексінің 58-бабында көзделген ережелерді сақтай отырып, әртүрлі салық салу шарттары көзделген қызмет түрлерін жүзеге асырған жағдайда айқындалған №99-IV (2008ж.10.12. Салық кодексі) «В» Компаниясы арнаулы салық режимі шеңберіндегі қызмет және салық салудың жалпыға бірдей белгіленген тәртібі қолданылатын қызмет бойынша салық міндеттемелерін есептеу үшін салық салу объектілерінің және (немесе) салық салуға байланысты объектілердің бөлек салықтық есебін жүргізеді.
Осылайша, «В» Компаниясының салықтық есепке алу саясатында салық салу объектілерінің және (немесе) салық салуға байланысты объектілердің бөлек салықтық есебін жүргізу көзделген.
Бұрын атап өтілгендей, Салық кодексінің 411-бабының 1-тармағында көзделген қызмет бойынша өткізу бойынша айналымдарды бөлек есепке алудың болмауы ҚҚС бойынша жоғарыда көрсетілген сомаларды есепке жатқызудан алып тастау үшін негіз болып табылады.
Бұл ретте, егер заңды тұлға Салық кодексінің 411-бабының 1-тармағында көзделген қызметті және өзге де қызметті жүзеге асыратын болса, онда Салық кодексінің 411-бабының 2-тармағында белгіленген талаптарға сәйкес көрсетілген салық кезеңдері үшін ҚҚС бойынша бөлек есеп жүргізуге міндетті екенін көрсеткен жөн.
Сонымен қатар, салық органының шағымы бойынша талқылау барысында «В» Компаниясында 2020 жылғы 3-тоқсанда өзге қызметтен сату бойынша айналымдардың болуын растайтын ЭШФ ұсынылды, бұл ретте «В» Компаниясы көрсетілген кезеңде бөлек есеп жүргізген жоқ.
Тиісінше, «В» Компаниясы Салық кодексінің 411-бабының 2-тармағында белгіленген талаптарды бұзды және ҚҚС қосымша сомасы 2020ж. 3-тоқсан үшін есепке жатқызылмайды.
Бұл ретте, «В» Компаниясының 2018ж. 4 тоқсанда, 2019ж. 1 және 4 тоқсанда өзге қызметті жүзеге асыруы расталмағанын, демек, «В» Компаниясы көрсетілген кезеңдерде ҚҚС-ты қосымша есепке алуды қолдану үшін Салық кодексінің 411-бабы 2-тармағының талаптарын сақтағанын көрсету керек.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2018ж. 4 тоқсаны, 2019ж. 1 және 4 тоқсаны үшін қосымша ҚҚС сомаларын есепке жатқызудан алып тастау негізсіз болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша салық органының тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламасының 2018ж. 4 тоқсаны, 2019ж. 1 және 4 тоқсаны үшін ҚҚС қосымша сомаларын есепке жатқызудан алып тастау бөлігінде күшін жою, ал қалған бөлігінде өзгеріссіз қалдыру туралы шешім қабылданды.