Даудың түрі: салық даулары
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) «А» Компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 2018ж.01.01. бастап 2020ж.31.12. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша «А» Компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге ҚҚС есептеу туралы 38,7 мың теңге сомасында, есепке жатқызылатын ҚҚС есептелген салық сомасынан асып кету сомасы қайтарылуға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын 42 556,7 мың теңге сомасында хабарлама шығарылды.
«А» Компаниясы салық органының есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда 2018ж.01.01. бастап 2020ж.10.01ж. аралығындағы кезеңде 2017ж.25.12. «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 429-бабында белгіленген шарттарды сақтай отырып, жалпы салық салынатын айналымда кемінде 70% көлемінде нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатын тауарларды сату тұрақты негізде жүзеге асырылатыны атап өтілді.
«А» Компаниясының бекітуі бойынша салықтық тексеру аяқталғаннан кейін салықтық тексеру актісі жасалады және тапсырылады, бұл ретте анықталған бұзушылықтар болған жағдайда, тексеру актісінде тиісті құжаттардың, есеп-қисаптардың және басқа да материалдардың көшірмелерін қоса бере отырып, талаптары бұзылған Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелері сипатталады.
«А» Компаниясы Салық кодексінің нормаларымен тауарларды өткізу кезінде ҚҚС бойынша нөлдік мөлшерлеме көзделген деп есептейді, демек, бұрын төленген ҚҚС растау туралы салықтық тексеру нәтижелері ҚҚС қайтарудан бас тартуға негіз болып табылмайды.
Сонымен қатар, шағымнан «А» Компаниясы Компания контрагенттерінің немесе оған белгісіз тұлғалардың әрекеті/әрекетсіздігі үшін жауап бермейді.
Салықтық тексеру актісінен бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кеткен сомасы 42 556,7 мың теңге сомасында, ал есептелген ҚҚС сомасы 38,7 мың теңге мөлшерінде құралғаны көрінеді
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулерді жүргізу ерекшеліктері Салық кодексінің 152-бабының нормаларымен регламенттелген.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау бойынша тақырыптық тексеру ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салықтық өтініш;
ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі-ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап).
Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау мақсатында тәуекел дәрежесінің өлшем шарттары мен ТБЖ қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайды.
Тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты 2018ж.02.02. №118 бұйрықпен (бұдан әрі - №118 ережелер) бекітілген ҚҚС асып кету сомаларының және тәуекел дәрежесі критерийлерінің анықтығын растау мақсатында ТБЖ қолдану қағидаларының (бұдан әрі - ТБЖ) 9 - тармағына сәйкес тексерілетін салық кезеңі үшін мемлекеттік кіріс органы осы тармақтың 1) - 2) тармақшаларында белгіленген мерзімдерде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер бойынша «Пирамида» талдамалық есебін (бұдан әрі – «Пирамида» есебі) қалыптастырады.
Ереженің №118-тармағының 11-тармағына сәйкес тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кірістер органы осы Ереженің 9-тармағында көрсетілген мерзімдер шегінде «Пирамида» есебінің нәтижелерін талдайды.
ҚҚС артық сомасын қайтару ережесі ҚР Қаржы министрінің 2018ж.19.03. №391 бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі - №391 ереже).
Осылайша, қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормаларына, №391 Ережеге сәйкес және №118 Ережеде айқындалған ТБЖ пайдалана отырып жүргізіледі.
Қаралып отырған жағдайда, тақырыптық салықтық тексеру 2020 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген 2018 жылғы 1-4-тоқсан кезеңі үшін және 2019 жылғы 2,4-тоқсан үшін 42 556,7 мың теңге сомасындағы ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талаптың (бұдан әрі-қайтару туралы талап) негізінде жүргізілді.
Салықтық тексеру актісінен тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып, «А» Компаниясы қызметінің көрсеткіштерін бағалау нәтижелері бойынша жиынтық қорытынды шекті мәннен (35 балл) асып түскені және «А» Компаниясы тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылғаны келіп шығады.
Салықтық тексеру барысында тексерілетін салық кезеңі үшін «Пирамида» талдамалық есебі қалыптастырылды.
Нәтижелері бойынша әртүрлі деңгейдегі «А» Компаниясының жеткізушілерінде салық органының ақпаратына сәйкес, «А» Компаниясының ҚҚС бойынша декларацияларының (300.00 Н.) «салық кезеңі ішінде сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімі» 300.08 қосымшасының деректері және сатып алушылардың ҚҚС бойынша декларациясының (300.00 Н.) «салық кезеңі ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімі» 300.07 қосымшасының деректері бойынша ҚҚС есепке жатқызуды жоғарылату бойынша сәйкессіздіктер, сондай-ақ сатып алушылардың электрондық шот-фактуралары бар ҚҚС бойынша салық есептілігінде:
- «А» Компаниясының тікелей жеткізушілері бойынша 1 275,7 мың теңге мөлшерінде ҚҚС арту сомасы қайтаруға расталмаған;
- әртүрлі деңгейдегі жеткізушілер бойынша ТБЖ қолдануға байланысты ҚҚС асып кеткен сомасы 49 737,3 мың теңге мөлшерінде қайтаруға расталмады.
Бұдан басқа, тақырыптық салықтық тексеру нәтижелері бойынша артық мәлімделген сома ретінде 9 693,9 мың теңге және қосымша ҚҚС есептеуге байланысты 38,7 мың теңге сомасында қайтаруға жататын ҚҚС-ның асып кетуі расталмады.
Демек, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жалпы сомасы 60 745,7 мың теңгеге бұзушылықтар анықталды, бұл ретте «А» Компаниясы 42 556,7 мың теңге сомаға ҚҚС артуын қайтаруға талап берді.
Салық кодексінің 158-бабы 1-тармағының 10) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру актісінде ҚҚС есептеу бөлігінде анықталған бұзушылықтар және Қазақстан Республикасы заңнамасының тиісті ережелерін көрсете отырып, ҚҚС артығын қайтарудан бас тарту себептері егжей-тегжейлі сипатталғанын көрсету қажет.
Салық кодексінің 179-бабы 2-тармағының 5) тармақшасына, 5-тармағына сәйкес шағымға шағым беруші тұлға өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар көрсетіледі және салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса беріледі.
Алайда, салық кодексінің көрсетілген нормасын бұза отырып, шағымда «А» Компаниясы өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар жазылмаған және 38,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және 42 556,7 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтарудан бас тарту бөлігінде өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар қоса берілмеген.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 38,7 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және 42 556,7 мың теңге мөлшерінде ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудан бас тарту негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған тексеру туралы хабарламаның нәтижелері өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.