Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: жеке тұлға
Салық түрі: ЖТС (мүліктік кіріс)
Қазақстан Республикасы Қаржы Министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган), "Ч" (бұдан әрі- аз.Ч) жеке тұлғаның апелляциялық шағымы алынды."С") төлем көзінен (ЖТС) салық салынбайтын табыстардан 17 338,6 мың теңге сомасында жеке табыс салығын және 6 106,6 мың теңге өсімпұл есептеу туралы Мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламасына.
Аз."Ч" салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді және келесі дәлелдерді келтіреді.
Шағымнан аз."Ч" 12.06.2012 ж. №7111 және 7113 сыйға тарту шартына сәйкес келесі мүлік берілді, олар 24.03.2017 ж. және 18.07.2014 ж. әділет органдарында тіркелді.:
- өнеркәсіптік-өндірістік құрылыс;
- жер телімі.
Сондай-ақ, аз.Ч дан өткен пәтер."Сағ" әділет органдарында 26.07.2017 ж. тіркелген 05.05.2016 ж. №414 мұраға құқық туралы куәлікке сәйкес
аз.."С"," салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы " Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 180-1-бабы 6-тармағының нормасын негізге ала отырып, меншік құқығы туындаған күнгі мүлікті өткізу бағасы (құны) мен сатылатын мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады деп есептейді. Бұл ретте мұндай нарықтық құнды салық төлеуші осындай мүлік өткізілген салық кезеңі үшін ЖТС бойынша декларацияны табыс ету үшін белгіленген мерзімнен кешіктірмей айқындауға тиіс. Көрсетілген тармақтың мақсатында Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы шарт бойынша жүргізілген бағалау туралы есепте айқындалған құн нарықтық құн болып табылады.
Әрі Қарай, аз. Шағымда " сағ " 05.09.2019 ж. №52/19-1 нарықтық құнын бағалау туралы есепке сәйкес жер учаскесінің бағалау құны 99 230,0 мың теңгені құрағанын көрсетеді. Бұл ретте, іске асыру кезінде өсім 770,0 мың теңгені құрады, 2017 жылға ЖТС бойынша декларация төленген және ұсынылған ЖТС сомасы 77,0 мың теңге.
05.09.2019 ж. №52/19-2 нарықтық құнын бағалау туралы есепке сәйкес өнеркәсіптік-өндірістік құрылыстың бағалау құны 78 780,0 мың теңгені құрады.
Бұл ретте, іске асыру кезінде өсім 1 220,0 мың теңгені құрады, 2017 жылғы ЖТС бойынша декларация төленген және ұсынылған ЖТС сомасы 122,0 мың теңге.
01.08.2016 жылғы құнды бағалау туралы есепке сәйкес пәтердің бағалау құны 39 341,0 мың теңгені құрады. Бұл ретте, өткізу кезінде өткізу бағасы мен сатып алу Бағасы арасында оң айырмашылық жоқ.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, аз."Ч" хабарламаны жоюды сұрайды.
Салықтық тексеру актісінен келіп шығатыны, Салық кодексінің 158, 180 және 180-1-баптарын бұза отырып Б."С" мүлікті өткізу кезінде құн өсімі түрінде алынған мүліктік табыстан ЖТС есептелмеген.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 180-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік табысына жеке тұлғаның, сондай-ақ шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің салық кодексінің 180-1-бабында көрсетілген мүлікті өткізуі кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс жатады.
Салық кодексінің 180-1-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында құн өсімінен түсетін табыс жеке тұлғаның меншік құқығындағы тұрғын үйлерді, саяжай құрылыстарын, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт өткізген кезде туындайды.
Салық кодексінің 180-1 - бабының 2-тармағына сәйкес, егер осы баптың 3-7-тармақтарында өзгеше белгіленбесе, мүлікті өткізу бағасы (құны) мен оны сатып алу бағасы (құны) арасындағы оң айырма осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлікті өткізу кезінде құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Сонымен бірге, Салық кодексінің 180-1 - бабының 6-тармағына сәйкес, оны өткізетін адам салған жеке тұрғын үй, сондай-ақ осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген, мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған мүлік (осы баптың 5-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда) өткізілген жағдайларда, меншік құқығы туындаған күнгі мүлікті өткізу бағасы (құны) мен өткізілетін мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Бұл ретте мұндай нарықтық құнды салық төлеуші осындай мүлік өткізілген салық кезеңі үшін жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету үшін белгіленген мерзімнен кешіктірмей айқындауға тиіс. Осы тармақтың мақсатында Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы шарт бойынша жүргізілген бағалау туралы есепте айқындалған құн нарықтық құн болып табылады.
Тиісінше, бағалау туралы есепте айқындалған нарықтық құн оны өткізетін адам салған жеке тұрғын үйді өткізуден түскен құн өсімінен түсетін табысты, сондай-ақ мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған, осы баптың 1-тармағының 1) -7) тармақшаларында көрсетілген мүлікті айқындау кезінде қолданылады.
Салық кодексінің 178-бабына сәйкес төлем көзінен салық салынбайтын табыстар бойынша жеке табыс салығын есептеуді салық төлеуші тиісті табыстың салық салынатын сомасына салық кодексінің 158-бабының 1-тармағында белгіленген мөлшерлемені қолдану арқылы салық кезеңі үшін дербес жүргізеді.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 25.12.2017 ж. (бұдан әрі - 25.12.2017 ж. Салық кодексі) 179-бабына сәйкес шағымда, оның ішінде шағым беруші тұлға өз талаптарын негіздейтін мән-жайлар және осы мән-жайларды растайтын дәлелдемелер көрсетілуге тиіс екенін атап өткен жөн.
Өз дәлелдерін растау ретінде, аз..Шағымға 05.09.2019 ж. №52/19-1, №52/19-2 нарықтық құнды бағалау туралы есептердің көшірмесі қоса берілген.
"Азаматтарға арналған үкімет" КЕАҚ филиалының мәліметтеріне сәйкес, салықтық тексеру актісінен және салық органының ақпаратынан туындайтын меншік құқығы және аз.-ны тоқтату құқығы. Жылжымайтын мүлікке аз. " Ч " келесі негіздер бойынша пайда болды:
- бастапқы объект, өнеркәсіптік-өндірістік құрылыс-12.07.2012 ж. №7113 сыйға тарту шарты, аз. арасында. "Ч " және" М " (жұбайы).
Тоқтату құқығын әділет органдарында тіркеу күні-01.06.2017 ж. (29.05.2017 ж. сатып алу-сату шарты);
- бастапқы объект, өнеркәсіптік-өндірістік құрылыс-12.06.2012 ж. №7111 сыйға тарту шарты, аз. арасында. "Ч " және" М " (жұбайы).
Тоқтату құқығын әділет органдарында тіркеу күні-01.06.2017 ж. (29.05.2017 ж. сатып алу-сату шарты);
- кейінгі объект, пәтер-мұраға құқық туралы куәлік № 414, 05.05.2016 ж.
Тоқтату құқығын әділет органдарында тіркеу күні–26.07.2017 ж. (24.07.2017 ж. №6494 сатып алу-сату шарты
1) өнеркәсіптік-өндірістік құрылыстар бойынша ЖТС есептеуге қатысты
Қаралып отырған жағдайда, аз. 29.05.2017 ж. сатып алу-сату шарты негізінде" сағ " іске асырылды:
- бастапқы объект, өнеркәсіптік-өндірістік құрылыс, сату сомасы 80 000,0 мың теңге;
- бастапқы объект, өнеркәсіптік-өндірістік құрылыс, сату сомасы 100 000,0 мың теңге.
Осыған байланысты, аз. "Сағ" 2017 жылғы құн өсімінен 180 000,0 мың теңге сомасында кіріс алынды.
Сонымен бірге, Салық кодексінің 180-1-бабы 7-тармағының 3) тармақшасына сәйкес осы баптың 6-тармағында көрсетілген жағдайда, осы баптың 1-тармағының 1)-7) тармақшаларында көрсетілген өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған күні айқындалған нарықтық құн болмаған кезде не осы баптың 6-тармағында белгіленген нарықтық құнды айқындау мерзімі сақталмаған кезде, сондай-ақ осы баптың 6-тармағында көрсетілмеген мүлікті сатып алу бағасы (құны) болмаған басқа да жағдайларда, құн өсімінен, осы баптың 1 – тармағының 5)-7) тармақшаларында көрсетілген-осындай мүлікті өткізу бағасы (құны).
Демек, құн өсімінен кірісті айқындау үшін бастапқы объектілерді сату бағасы (құны) 180 000,0 мың теңге сомасында, оның ішінде өнеркәсіптік-өндірістік құрылыстың құны 80 000,0 мың теңге сомасында және өнеркәсіптік-өндірістік құрылыстың құны 100 000,0 мың теңге сомасында қабылданды.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, аз."Сағ" 2017 жылғы құн өсімінен 180 000,0 мың теңге сомасында кіріс алынды.
Шағымға қоса берілген 05.09.2019 ж. №52/19-1, №52/19-2 өнеркәсіптік-өндірістік құрылыстардың нарықтық құнын бағалау туралы есептерге қатысты мыналарды атап өткен жөн.
Салық кодексінің 180-1 - бабының 6-тармағына сәйкес мүлікті өткізетін тұлға салған жеке тұрғын үй, сондай-ақ мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған, осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлік өткізілген жағдайларда, мүлікті өткізу бағасы (құны) мен өткізілетін мүліктің нарықтық құны арасындағы меншік құқығы туындаған күнгі оң айырма құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда өткізілген жылжымайтын мүлік мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған мүлікке жатпайды, бұл ретте мүлікті сатып алу бағасы (құны) болмаған жағдайда мұндай мүлікті өткізу бағасы (құны) өсімнен түсетін табыс болып табылады.
Осыған байланысты, осы нарықтық құнды бағалау туралы есептер меншік құқығы сыйға тарту шарттарының негізінде туындаған өткізілген мүлік құнының өсімінен түсетін табысты айқындау кезінде назарға алынбайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, тексеру нәтижелері бойынша 18 000,0 мың теңге (180 000,0 мың теңге*10%) сомасында ЖТС есептеу негізді болып табылады.
2)мүліктегі (пәтердегі) сатылған үлес бойынша ЖТС есептеуге қатысты
Екінші объект-пәтер бойынша аз.-ның меншік құқығы"Ч", келесі негіздер бойынша пайда болды:
- 26.04.2016 ж.меншік құқығы туралы куәлік (қайтыс болған жұбайының үлесі анықталған ортақ бірлескен мүлікте) "С" ерлі-зайыптылардың ортақ бірлескен мүлкіндегі ½ (екінші бір) үлесіне тиесілі;
- 05.05.2016 ж. №414 мұраға құқық туралы куәлік (1/6 аз. үлесі. "С"," Н"," И"," П"," Д", "В"), әділет органдарында пайда болу құқығын тіркеу күні – 09.08.2016 ж.;
- 17.07.2017 ж. №1029 жалпы жылжымайтын мүлік үлесін беру туралы шарт ("Н" ЖӘНЕ " И " аз. үлесінің 1/6 бөлігін берді)."Ч"), әділет органдарында пайда болу құқығының тіркелген күні-19.07.2017 ж.
21.10.2015 ж. мұрагердің мүліктік емес құқықтарынан тұратын мұраға құқық туралы куәлікке сәйкес "М" мұрагерлері мыналар болып табылады: жұбайы – аз. "Ч", балалар – "И"," Н"," П"," Д","В".
05.05.2016 жылғы заң бойынша мұраға құқық туралы куәлікке сәйкес жоғарыда аталған жеке тұлғалар "М" мүлкінің мұрагерлері 1/6 (алтыдан бір) үлес бойынша тең үлестерде болып табылады.
Осылайша, аз.-ның тұқым қуалайтын бөлігі. "Ч "жалпы жылжымайтын мүліктің үлесін беруден, сондай-ақ" Н "(1/6) және" И " (1/6) үлестерін беруден мұрагерлік үлесінің 1/6-нан қалыптасты.
Әрі қарай, аз."Ч" қайталама нысанды - мүліктегі үлесті (пәтерді) 20 000,0 мың теңгеге сатты (24.07.2017 ж. №6494 сатып алу-сату шарты).
Салық кодексінің 180-1-бабы 7-тармағының 1) тармақшасына сәйкес осы баптың 6-тармағында көрсетілген жағдайда, осы баптың 1-тармағының 1)-7) тармақшаларында көрсетілген өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған күні айқындалған нарықтық құн болмаған кезде не осы баптың 6-тармағында белгіленген нарықтық құнды айқындау мерзімі сақталмаған кезде, сондай-ақ осы баптың 6-тармағында көрсетілмеген мүлікті сатып алу бағасы (құны) болмаған басқа да жағдайларда, құн өсімінен, Салық кодексінің осы бабы 1 – тармағының 1) тармақшасында көрсетілген-мүлікті өткізу бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма.
Бұл ретте, сатылған мүлікке меншік құқығы туындаған есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 1 қаңтарына "Азаматтарға арналған үкімет" мемлекеттік корпорациясының мүлік салығын есептеу үшін айқындалған құн бағалау құны болып табылады.
Осылайша, тұрғын үйді (пәтерді) өткізу кезінде "Азаматтарға арналған үкімет"мемлекеттік корпорациясы мүлік салығын есептеу үшін айқындаған өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған есепті салық кезеңінен кейінгі жылдың 1 қаңтарындағы мүлікті өткізу бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма өсімнен түсетін табыс болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, аз."Ч" 24.07.2017 ж. №6494 сатып алу – сату шарты негізінде жоғарыда көрсетілген жылжымайтын мүліктегі үлесі 20 000 мың теңгеге сатылды, әділет органдарында тіркелген күні 26.07.2017 ж.
Тиісінше, аталған жылжымайтын мүліктегі үлес аз.-ға тиесілі болды."Сағ", бір жылдан кем:
- 09.08.2016 ж. бастап (05.05.2016 ж. №414 мұраға құқық туралы куәлік) - 19.07.2017 ж. дейін әділет органдарында пайда болу құқығын тіркеу күні (17.07.2017 ж. №1029 жалпы жылжымайтын мүлік үлесін беру туралы шарт);
– 19.07.2017 ж.бастап (17.07.2017 ж. №1029 жалпы жылжымайтын мүлік үлесін беру туралы шарт) 26.07.2017 ж. дейін әділет органдарында тіркелген күні (24.07.2017 ж. №6494 сатып алу-сату шарты).
04.03.2021 ж. №03-01-23-06/9932 хатымен ұсынылған" Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы "КЕАҚ тіркеу және жер кадастры бойынша қалалық бөлімінің" салық салу үшін жылжымайтын мүлік құны туралы анықтамасына " сәйкес 2017 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша мүлік салығын есептеуге арналған жоғарыда көрсетілген пәтердің бағалау құны 14 464,9 мың теңгені құрады.
Қаралып отырған жағдайда, аз."Ч" қалыптасқан мүліктегі (пәтердегі) үлесті сату кезінде құн өсімінен 1 383,7 мың теңге сомасында кіріс алды:
1) 20 000,0 мың теңге - мүліктегі үлесті сату сомасы (пәтер), оның ішінде 10 000,0 мың теңге - ½ үлесі аз."Сағ"
5 000,0 мың теңге - ½ аз. үлесі."Сағ" (1/6 аз. үлесі "С", 1/6" Н "үлесі және 1/6"И" үлесі)
2) 14 464,9 мың теңге - уәкілетті органның мәліметтері бойынша пәтердің бағалау құны, оның ішінде 7 232,4 мың теңге – ½ үлесі аз."Сағ"
3 616,2 мың теңге=7 232,4* ½ аз. үлесі. "Сағ" (1/6 аз. үлесі "Ч", 1/6" Н "үлесі және 1/6"и" үлесі).
Осылайша, табыс аз.Құн өсімінен "с" 1 383,7 мың теңгені (5 000,0 мың теңге - 3 616,2 мың теңге) құрады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, аз. "Ч" мүліктегі (пәтердегі) үлесті сату кезінде құн өсімінен 1 383,7 мың теңге сомасында кіріс алынды, ЖТС сомасы 138,3 мың теңгені (1 383,7 мың теңге*10%) құрайды.
Осылайша, қаралып отырған жағдайда жылжымайтын мүлікті сатудан түскен ЖТС сомасы 18 138,3 мың теңгені құрайды.
Сонымен қатар, ұсынылған аз.-ны ескере отырып.2017 жылғы жеке табыс салығы бойынша декларациялардың "сағ" (240.00 н.) ("кезекті" №620328092020№00508 және "қосымша" №620311112020№00098), бюджетке төленуге жататын ЖТС сомасы 199,0 мың теңгені (122,0 мың теңге+77,0 мың теңге) құрады, осыған байланысты, жылжымайтын мүлікті сатудан түскен ЖТС сомасы Міндетті 17 939,3 мың теңгені құрайды (18 138,3 мың теңге-199,0 мың теңге).
Алайда, салықтық тексеру нәтижелері бойынша құн өсімінен түсетін табысты есептеу кезінде арифметикалық қате жіберіліп, ЖТС 17 338,6 мың теңге мөлшерінде есептелді.
Сонымен бірге, Жоғарғы Соттың 29.06.2017 ж. №4 нормативтік қаулысының 27-тармағының ережелеріне сәйкес уәкілетті орган тексеру нәтижелері бойынша дау айтылған хабарламада есептелмеген салықтардың, бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің, өсімпұлдардың қосымша сомаларын есептеу туралы шешім қабылдай алмайды.
Осылайша, көрсетілген фактілер мен мән-жайларды ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жылжымайтын мүлікті сатудан 17 338,6 мың теңге сомасында ЖТС есептеу негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды