Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
азақстан Республикасының Қаржы Министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Z" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге ҚҚС есептеу туралы, есепке жатқызылатын ҚҚС бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кетуі туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "Z" компаниясына ҚҚС есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төленуі, 01.04.2019 ж.бастап 30.09.2020 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге ҚҚС есептеу туралы 109 714,0 мың теңге сомасында, есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кетуі туралы хабарлама бюджетке төлеуге жататын сомасы 1 226 712,6 мың теңге.
Z " компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының 321 223,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС артуын қайтаруға растамау бөлігінде шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
"Z" компаниясы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" 25.12.2017 ж.ҚР кодексіне (Салық кодексі), тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде жанама салықтарды өндіріп алу тәртібі және олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттамаға (Еуразиялық экономикалық одақ шартына №18 қосымша) сәйкес ҚР аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) басқа мүше мемлекеттің аумағына тауар экспорты бойынша ҚҚС есепке жатқызуға құқылы деп есептейді.
29.05.2014 ж. ЕАЭО туралы Шартқа сәйкес Кеден одағы шеңберінде кедендік декларациялау мен мемлекеттік бақылауды қолданбай мүше мемлекеттердің аумақтары арасында тауарлардың еркін өткізілуі жүзеге асырылады. Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) Алқасының 07.02.2018 ж. №25 шешімі бойынша ЕАЭО кедендік аумағынан тауарлардың нақты әкетілуі электрондық растамамен расталады. Бұл ретте Еуразиялық үкіметаралық кеңес 2021 жылғы 1 наурыздан бастап кедендік операцияларды электрондық түрде жасаған кезде, белгіленген жағдайларды қоспағанда, кеден органдарының көлік, коммерциялық, өзге де құжаттарда қағаз жеткізгіште қосымша белгілері қойылмайтынын белгіледі.
ЕАЭО және ҚР кеден заңнамасында тауарға ілеспе құжаттарға ЕАЭО-ға қатысушы мемлекеттер ішінде тауарларды өткізу кезінде кеден органдарының белгілерін қою туралы талаптар жоқ, бұл да ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің 28.08.2019 ж.түсіндірме хатымен расталады.
Шағымда салықтық тексеруге ҚР аумағынан ЕАЭО-ға мүше басқа мемлекеттің аумағына тауарлардың өткізілуін растайтын құжаттардың көшірмелері, аумағына тауарлар импортталған ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы өтініш берілгені атап өтілді. Салықтық тексеруге ұсынылған тауарға ілеспе құжаттар Салық кодексінің 447-бабының талаптарына сәйкес келді.
Халықаралық темір жол жүк қатынасы (ХЖҚК) туралы келісімге сәйкес жүкті тасымалдау бірыңғай үлгідегі жүкқұжатпен ресімделеді, ол бойынша жөнелтушіге тасымалдау шарты жасалғаннан кейін жүкқұжаттың телнұсқасы беріледі, ол жүкті межелі станцияға дейін алып жүрмейді және жүкқұжаттың түпнұсқасының күші болмайды. Жүкқұжаттың түпнұсқасы және жүкқұжаттың қалған парақтары жөнелтушіге арналмаған.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, тауарларды тиеп жөнелту жөніндегі жүкқұжаттардың (жөнелтуші үшін) телнұсқаларының көшірмелерінде экспортталатын тауарларды өткізу туралы растау (ҚР шекарасын алу/кесіп өту туралы мөрлер, мөртабандар) жоқ, осыған байланысты тексеру нәтижелері бойынша 321 223,4 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасы қайтаруға расталмаған.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағына сәйкес тауарлар экспорты жағдайында салық кодексіне сәйкес қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде кеден органының тауарларды ЕАЭО кедендік аумағынан әкету фактісін растайтын мәліметтері экспорттың кедендік рәсімінде ескеріледі.
Қазақстан Республикасының аумағынан ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің аумағына тауарлар экспортталған жағдайда, Салық кодексіне сәйкес қайтаруға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде Салық кодексінің 447-бабында көрсетілген құжаттардан мәліметтер ескеріледі.
Салық кодексінің 447-бабының 1-тармағына сәйкес тауарлар экспортын растайтын құжаттар мыналар болып табылады:
1) өзгерістерді, толықтыруларды және оларға қосымшаларды ескере отырып жасалған шарттар (келісімшарттар) (бұдан әрі - олардың негізінде тауарлар экспорты жүзеге асырылатын шарттар (келісімшарттар), ал тауарлар лизингі немесе зат түрінде қарыз берілген жағдайда - лизинг шарттары (келісімшарттары), зат түрінде қарыз беруді көздейтін шарттар (келісімшарттар), тауарларды дайындауға арналған шарттар (келісімшарттар) ;
2) аумағына тауарлар импортталған ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы, жанама салықтардың төленгені және (немесе) босатылғаны және (немесе) төлеудің өзге де тәсілі туралы өтініш (түпнұсқада немесе көшірмеде қағаз жеткізгіште) не өтініштер тізбесі (қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда);
3) тауарлардың ЕАЭО-ға мүше бір мемлекеттің аумағынан ЕАЭО-ға мүше басқа мемлекеттің аумағына өткізілуін растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелері қоса беріледі.
Тауарларды магистральдық құбыржолдар жүйесі бойынша немесе электр беру желілері бойынша экспорттаған жағдайда тауарға ілеспе құжаттар көшірмелерінің орнына тауарларды қабылдап алу-тапсыру актісі ұсынылады;
4) зияткерлік меншік құқықтарын қорғау саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның зияткерлік меншік объектісіне құқық туралы, сондай - ақ зияткерлік меншік объектісі экспортталған жағдайда-оның құны туралы растамасы қоса беріледі.
Сонымен бірге, Салық кодексінің 443-бабының 3-тармағында Салық кодексінің 50-тарауының мақсаттары үшін тауарға ілеспе құжаттар деп: халықаралық автомобиль жүкқұжаты, теміржол көлік жүкқұжаты, тауар-көлік жүкқұжаты, бірыңғай үлгідегі жүкқұжат, багаж ведомосы, пошта ведомосы, багаж түбіртегі, авианакладная, коносамент, сондай-ақ тауарларды құбыржол көлігімен және электр беру желілері бойынша өткізу кезінде пайдаланылатын құжаттар және акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлерін өткізу кезінде, сондай-ақ, Қазақстан Республикасының заңдарында және Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарда көзделген тасымалдау кезінде алып жүретін тауарлар мен көлік құралдары; шот-фактуралар, ерекшеліктер, жөнелту және буып-түю парақтары, сондай-ақ тауарлар туралы мәліметтерді, оның ішінде тауарлардың құнын растайтын және Қазақстан Республикасы қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттарға сәйкес пайдаланылатын басқа да құжаттар.
Салық кодексінің 1-бабының 4-тармағында Салық кодексінде пайдаланылатын ҚР заңнамасының азаматтық және басқа да салалары ұғымдарының, егер Салық кодексінде өзгеше көзделмесе, ҚР заңнамасының осы салаларында қолданылатын мағынада қолданылатынын атап өткен жөн.
Осылайша, АХЖ II бөлімінің 7-бабына сәйкес жүк тасымалдау бірыңғай үлгідегі жүкқұжатпен ресімделеді.
Жүкқұжат 6 нөмірленген парақтан және "жол ведомосы (қосымша дана)" жүкқұжаты парағының қажетті даналарынан тұратын кешенді құжат болып табылады.:
1) №1 парақ-жүкқұжаттың түпнұсқасы (парақты алушы-алушы);
2) №2 парақ - жол тізімдемесі (парақты алушы - жүкті алушыға беретін тасымалдаушы);
3) №3 парақ - жүкті беру парағы (парақты алушы-жүкті алушыға беретін тасымалдаушы);
4) №4 парақ - жүкқұжаттың телнұсқасы (парақты алушы - жөнелтуші);
5) №5 парақ - жүкті қабылдау парағы (парақты алушы-Шартты тасымалдаушы);
6) №6 парақ-жүктің келгені туралы хабарлама парағы (парақты алушы-алушы);
7) нөмірсіз Парақ - жол ведомосы (қосымша дана) (парақты алушы-тасымалдаушылар)
ХЖХК-нің "жүкқұжатты толтыру бойынша түсіндірме" деген 8-бабына сәйкес жүкқұжаттың барлық парақтарында "келу мәліметтері" деген 27-баған бар, оны тасымалдаушы межелі станцияда күнтізбелік мөртабанның бедерін қою арқылы толтырады. (Жүк келмеген жағдайда "келген жоқ" және "тасымалдаушының мөрқалыбының бедері қойылады;
(Қаралып отырған жағдайда, шағымға қоса берілген құжаттар (мұнай өнімдерін сатып алу-сату шарттары, жүкқұжаттардың телнұсқалары (жөнелтушіден), теміржол инвойстары, паспорттар, басқа құжаттар), салық тексеруін жүргізген қызметкер ұсынған материалдар, "з" компаниясы (сатушы) сатып алушыларға мұнай өнімдерін экспорттауды сатып алу-сату шарттары бойынша жүзеге асырғаны көрінеді: 01.10.2019 ж.; 08.10.2019 ж.; 29.10.2019 ж.; 31.10.2019 ж.; 05.11.2019 ж.; 07.11.2019 ж.; 11.11.2019 ж.; 12.11.2019 ж.; 25.11.2019 ж.; 29.11.2019 ж.; 05.12.2019 ж.; 18.12.2019 ж.; 25.12.2019 ж.; 05.01.2020 ж.; 30.01.2020 ж.; 10.03.2020 ж.; 27.04.2020 ж.; 02.06.2020 ж.; 05.06.2020 ж.; 15.06.2020 ж.; 18.06.2020 ж.; 29.06.2020 ж.; 30.06.2020 ж.; 01.07.2020 ж. бастап.
Көрсетілген шарттардың талаптары бойынша сатып алушы сатушыға межелі станция белгісі бар теміржол жүкқұжаттарының көшірмелерін/ тауардың межелі елдің шекарасынан өткенін растайтын тауарға ілеспе құжаттардың көшірмелерін ұсынуға міндетті.
Сатып алушы көрсетілген құжаттарды ұсынбаған жағдайда Сатушы Сатып алушыдан алдын ала бағаланған шығындарды, атап айтқанда ҚҚС сомасы мөлшерінде өндіріп алуға құқылы.
Тиісінше, сатып алу-сату шарттарының талаптарынан Сатып алушы сатушыға ("Z" компаниясы) межелі станцияда белгісі бар теміржол жүкқұжаттарының көшірмелерін беруге міндетті.
Алайда шағымға қоса берілген жүкқұжаттардың (жөнелтуші үшін) телнұсқаларында "келген күні" деген 27-баған бойынша тағайындалған станцияда тасымалдаушының күнтізбелік мөртабанының бедерлері жоқ.
Баяндалғанды ескере отырып, межелі станцияда (жөнелтуші үшін) белгілері жоқ жүкқұжаттардың телнұсқалары тауарлардың ЕАЭО-ға мүше бір мемлекеттің аумағынан ЕАЭО-ға мүше басқа мемлекеттің аумағына өткізілуін растайтын тауарға ілеспе құжаттар ретінде қаралмайды.
Сонымен қатар, салық органының ақпаратынан "Z" компаниясы мұнай өнімдерін сатып алу-сату шарттары бойынша салықтық тексеруге 29.10.2019 Ж. №0, 07.11.2019 Ж. №0, 15.06.2020 Ж. №0, 30.06.2020 Ж. №0, 01.07.2020 ж. №01.07.2019 Ж. № 0, салықтық тексеруге тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы өтініш ұсынбағаны келіп шығады.
"Z" компаниясы мұнай өнімдерін сатып алу-сатудың көрсетілген шарттары бойынша тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы өтініштерді де шағымға тіркемеген.
Салық кодексінің 179-бабы 5-тармағына сәйкес шағымға: салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар; іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса беріледі.
Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің 447-бабында көзделген шарттардың орындалмауына байланысты 321 223,4 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.