Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы Министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "А" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.07.2020ж.бастап 31.12.2020ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "А" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша қайтаруға расталмаған және бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы 50 876,6 мың теңге сомасында хабарлама шығарылды.
"А" компаниясы салық органының есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 328.00 "тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш" нысанын толтыру және салықтық есептілікті ұсыну қағидаларының талаптарын бұзу себебінен 19 405,2 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасы расталды, сондай-ақ "А" компаниясының жоғары тәуекел дәрежесін беруіне, сондай-ақ сатып алушы - "Т"компаниясы бойынша 01.06.2021 жылғы сұрау салуға жауап алмауына байланысты 35 064,6 мың теңге сомасында ҚҚС қайтарудан бас тартылды.
"А" компаниясы жоғарыда көрсетілген сатып алушы бойынша 01.06.2021 ж.сұранымға жауаптың болмауы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 19.03.2018 ж. № 391 бұйрығымен бекітілген "қосылған құн салығының асып кетуін қайтаруды бекіту туралы қағидаларға" (бұдан әрі – №391 қағидалар) сәйкес ҚҚС қайтарудан бас тарту үшін негіз болып табылмайтынын атап өтті.
Атап айтқанда, №391 Қағидалардың 14-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тақырыптық тексеру аяқталған күнге ҚҚС артуын қайтару жүргізілмейді, 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 12-тармағына сәйкес тікелей өнім берушімен өзара есеп айырысулардың дұрыстығын растау бойынша қарсы тексерулер жүргізуге сұрау салуларға жауаптар алынбаған
Шағымда сондай-ақ, "А" компаниясы Салық кодексінің №391 Қағидалардың №1 қосымшасының 9-тармағында және 152-бабының 12-тармағында белгіленген нормаларды бұзбағаны, оларға сәйкес ҚҚС қайтарудан бас тарту негіздерінің толық тізбесі белгіленгені атап өтілді.
Салықтық тексеру актісінен бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы 50 876,6 мың теңге сомасында құрағаны келіп шығады.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Қаралып отырған жағдайда, тақырыптық салықтық тексеру 2020 жылғы 4-тоқсан үшін 01.10.2020 жылдан бастап 31.12.2020 жылға дейінгі кезең үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артығын қайтару туралы 50 876,6 мың теңге сомасында талап негізінде жүргізілді.
Тақырыптық салықтық тексеру нәтижелері бойынша 01.07.2020 ж. бастап 31.12.2020 ж. аралығындағы тексеру кезеңінде қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сомасы 54 929,4 мың теңгені құрады, оның ішінде:
-356,6 мың теңге, 1-деңгейдегі жеткізушілердің бұзушылықтарына байланысты қайтаруға жатпайды;
- 103,0 мың теңге тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ)қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға жатпайды;
- 19 405,2 мың теңге, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштерде анықталған бұзушылықтарға байланысты қайтаруға жатпайды;
- 35 064,6 мың теңге осы салықтық тексеру актісінің 2.13-бөлімінде көрсетілген басқа да себептер бойынша қайтаруға жатпайды.
Салық кодексінің 179-бабы 5-тармағына сәйкес шағымға салық төлеуші (салық агенті) өз талаптарын негіздейтін мән-жайларды растайтын құжаттар, сондай-ақ іске қатысы бар өзге де құжаттар қоса берілетінін көрсету қажет.
Өз кезегінде, "А" компаниясы тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштердегі бұзушылықтар бойынша ҚҚС асып кеткен сомаларын қайтаруға және Ресей Федерациясына сұрау салуға байланысты растамау бөлігінде ғана дәлелдер келтірді.
Бұл ретте, "А" компаниясының дәлелдерін растайтын құжаттар шағымға қоса берілмеген
Салық кодексінің 452-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, ҚҚС Салық кодексінің 46-тарауында айқындалған тәртіппен есепке жатқызылады.
Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағынан Қазақстан Республикасының аумағына тауарлар импорты кезінде есептелген және (немесе) есепке жазылған сомалар шегінде Қазақстан Республикасының бюджетіне белгіленген тәртіппен төленген импортталған тауарлар бойынша ҚҚС сомасы есепке жатқызылуға жатады.
Қарастырылып отырған жағдайда "А" компаниясы 2020 жылдың 4 тоқсанына ҚҚС бойынша декларацияда (300.00-нысан) Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерден ҚҚС төлей отырып, 300.00.016 II жолы бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы (320.00 Н. декларация негізінде) 19 405,2 мың теңгені құрайды.
Салық кодексінің 456-бабының 2-тармағына сәйкес тауарларды, оның ішінде алыс-беріс шикізатын қайта өңдеу өнімдері болып табылатын тауарларды Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің аумағынан Қазақстан Республикасының аумағына импорттау кезінде салық төлеуші орналасқан (тұрғылықты) жері бойынша салық органына импортталған тауарлар бойынша жанама салықтар жөніндегі декларацияны қағаз жеткізгіште және электрондық нысанда не салық кезеңінен кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірмей электрондық нысанда ғана ұсынуға міндетті.
Салық төлеуші импортталған тауарлар бойынша жанама салықтар жөніндегі декларациямен бір мезгілде салық органына Салық кодексінің 456 - бабы 2-тармағының 1) - 8) тармақшаларында көрсетілген құжаттарды, оның ішінде тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы өтінішті (өтінішті) қағаз жеткізгіште (төрт данада) және электрондық нысанда не электрондық нысанда ғана табыс етеді.
Салық органының ақпаратына сәйкес, "А" компаниясы "S" (Грузия) компаниясымен 10.06.2020 ж. №ГБН-2020 келісімшарт бойынша пальма майын гидрогенделген тазартылған иіссіздендірілген және 2020 жылдың 4 тоқсаны үшін ҚҚС бойынша декларацияда импорттаған, "А" компаниясы Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше мемлекеттерден тауарлар импорты кезінде төленген ҚҚС сомасын 19 405,2 мың теңге мөлшерінде есепке жатқызған.
Сонымен қатар, салықтық тексеру актісінен "А" компаниясы ҚР Премьер – Министрінің бірінші орынбасары-ҚР Қаржы министрінің 20.01.2020 Ж. №39 бұйрығымен бекітілген "Тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш (328.00 - нысан)" салықтық есептілігін (бұдан әрі-өтініштер) толтыру және ұсыну қағидаларының талаптарын бұзғандығы келіп шығады.
Атап айтқанда, 1-бөлімдегі өтініштерде 01-жолда "А" компаниясымен келісімшарт жасасқан тұлға дұрыс көрсетілмеген, яғни "S" (Грузия) компаниясы көрсетілмеген.
05-жолда "S" компаниясы (Грузия) мен "А" компаниясы арасында жасалған келісімшарттың нөмірі мен күні дұрыс көрсетілмеген, оның негізінде мүше мемлекеттің аумағынан Қазақстан Республикасының аумағына тауарлар импортталған келісімшартқа ерекшеліктердің нөмірі мен күні көрсетілмеген.
Сондай-ақ кестені толтыру кезінде дұрыс көрсетілмеген:
– 6-бағанда - "S" (Грузия)компаниясынан импортталған тауарларды сатып алғанын растайтын шот-фактуралардан алынған мәліметтер негізінде тауарлардың құны көрсетіледі.;
– 11-бағанда-шот-фактуралардың нөмірлері, 12 – бағанда-шот-фактуралардың күні
"S" компаниясы шығарған (Грузия);
– 15-бағанда-ҚР ұлттық валютасындағы ҚҚС бойынша салықтық базалар;
- 20-бағанда-15-бағанда көрсетілген салық базасына 18-бағанда көрсетілген қолданылатын салық ставкасын негізге ала отырып есептелген ҚҚС сомасы.
Сондай-ақ, өтініштерде 3-бөлім толтырылмаған, яғни көрсетілмеген:
– 08-жолда аумағынан тауарлар экспортталған мүше мемлекеттің салық төлеушісі;
– 09-жолда-мүше мемлекет болып табылмайтын мемлекеттің салық төлеушісі, бұл жағдайда "S" компаниясы (Грузия);
- 10 және 11 – жолдарда-салық төлеушілері көрсетілген тұлғалар болып табылатын мемлекеттердің кодтары;
– 12-жолда-көрсетілген тұлғалар арасындағы шарттың деректемелері.
Осылайша, "А" компаниясы бұзушылықтары бар өтініштерді ұсынды, олар ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерден тауарлар импорты кезінде ҚҚС сомаларын төлеуді есептеу үшін негіз болды.
Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша "А" компаниясы 2020 жылғы 4-тоқсанда Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттерден импорт бойынша 19 405,2 мың теңге мөлшерінде есепке жатқызған ҚҚС сомасы расталмады.
Демек, 19 405,2 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасын қайтаруға растамау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, "А" компаниясы 2020 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда ЕАЭО-ға мүше болып табылмайтын мемлекеттердің импорты кезінде төленген ҚҚС сомасын 35 064,6 мың теңге мөлшерінде есепке жатқызады.
Салықтық тексеру жүргізу барысында "А" компаниясы 22.05.2020 ж. № 220520 "s" (Грузия) компаниясымен жасалған келісім-шарт бойынша Өзбекстан Республикасынан жаңа піскен және кептірілген жемістер мен көкөністерді импорттағаны анықталды.
Аумақтық салық органы 01.07.2020 ж. бастап 29.07.2020 ж. дейінгі кезеңде 01.10.2020 ж. камералдық кедендік тексеру жүргізді.. Осы кедендік тексеру барысында импортталған тауарлардың мәлімделген кедендік құнын бірнеше рет төмендету белгіленген.
Атап айтқанда, көрсетілген кедендік тексеру нәтижелері бойынша "А" компаниясы тауарлардың мәлімделген құнын СЭҚ-тың өзге де қатысушылары сол немесе оған сәйкес келетін жеткізу уақыты кезеңінде ЕАЭО кедендік аумағына әкелінген декларацияланған біртекті тауарлардың құнымен салыстыруды (салыстыруды) жүргізді. Нәтижесінде, 139 кедендік декларация бойынша "А" компаниясы декларациялаған тауарлардың кедендік құнына түзету жүргізілді, онда кедендік баждар мен салықтарды қосымша есептеуге және есептеуге арналған мәлімделген және жаңадан қабылданған құн арасындағы айырма 1 042 440,9 мыңды құрады.теңге 1 071 749,5 - 29 308,5).
Жоғарыда көрсетілген 01.10.2020 ж. камералдық кедендік тексеру актісі бойынша барлығы 128 164,5 мың теңге сомасында ҚҚС, оның ішінде 125 092,5 мың теңге мөлшерінде ҚҚС, 3 072,0 мың теңге сомасында өсімпұл есептелді.
Салықтық тексеру жүргізу барысында "А" компаниясы берген өтініштер мен жазып берілген шот-фактуралардың деректері бойынша 27.05.2020 ж. № 01/2020 жасалған келісімшарт негізінде "Т" компаниясының (Ресей Федерациясы) атына жіберілген тауарлардың (жас және кептірілген жемістер, көкөністер) құны Өзбекстан Республикасынан импортталған осы тауарлардың құнымен салыстырғанда бірнеше рет төмендетілгені, бұдан басқа, СЭҚ-қа өзге қатысушылар мен салық төлеушілер өткізетін ұқсас (біртекті) тауарлардың құнына сәйкес келмейтіні анықталғанын атап өткен жөн.
Осылайша, "А" компаниясының қызметінде салық төлеуден жалтару схемаларын қолдану белгілері байқалады.
Салық кодексінің 152-бабының 5-тармағында тауарлар Қазақстан Республикасының аумағынан Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің аумағына экспортталған жағдайда, осы Кодекске сәйкес қайтарылуға жататын қосылған құн салығының сомасын айқындау кезінде осы Кодекстің 447-бабында көрсетілген құжаттардан мәліметтер ескеріледі деп айқындалған.
Салық кодексінің 447-бабының 1-тармағына сәйкес тауарлар экспортын растайтын құжаттар болып табылады, оның ішінде: аумағына тауарлар импортталған Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттің салық органының белгісі бар тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы, жанама салықтардың төленгені және (немесе) босатылғаны және (немесе) төлеудің өзге де тәсілі туралы өтініш (түпнұсқада немесе көшірмеде қағаз жеткізгіште) не өтініштер тізбесі (қағаз жеткізгіште немесе электрондық нысанда).
Сондай – ақ, Салық кодексінің 136-бабының 1 және 2-тармақтарына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі (бұдан әрі-ТБЖ) тәуекелдерді бағалауға негізделгенін және тәуекелдерді анықтау және олардың алдын алу мақсатында салық органдары әзірлейтін және (немесе) қолданатын шараларды қамтитынын атап өту қажет.
Мемлекетке залал келтіруі мүмкін және (немесе) мүмкін салық төлеушінің (салық агентінің) салық міндеттемесін орындамау және (немесе) толық орындамау ықтималдығы тәуекел болып табылады.
Салық кодексінің осы бабының 3-тармағына сәйкес салық органдарының ТБЖ қолдану мақсатын:
1) назарды тәуекелі жоғары салаларға шоғырландыру және қолда бар ресурстарды неғұрлым тиімді пайдалануды қамтамасыз ету;
2) салық салу саласындағы бұзушылықтарды анықтау бойынша мүмкіндіктерді ұлғайту;
3) қызметі бойынша тәуекелдің төмен дәрежесі айқындалған салық төлеушілерге (салық агенттеріне) қатысты салықтық бақылауды барынша азайту.
Салық кодексінің 137-бабына сәйкес салық органдары салық төлеушілер (салық агенттері) ұсынған салық есептілігінің деректеріне, уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерге, сондай-ақ салық төлеушінің (салық агентінің) қызметі туралы басқа да құжаттарға және (немесе) мәліметтерге талдауды жүзеге асырады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 02.02.2018 жылғы №118 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының (ТБЖ қағидалары) 4, 5, 6 - тармақтарына сәйкес ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті ұсынған салық төлеуші қызметінің көрсеткіштері ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру басталған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын (бұдан әрі-өлшемшарттар) пайдалана отырып бағаланады.
Салық төлеуші қызметінің көрсеткіштеріне сәйкестігі белгіленген өлшемшарттар бойынша балдар салық төлеушілерді тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызу үшін пайдаланылатын барлық өлшемшарттар бойынша жалпы жиынтық қорытындыны айқындау үшін жинақталады.
Егер критерийлерді пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы отыз бес және одан да көп баллды құраған жағдайда, салық төлеуші тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатады.
Салықтық тексеру жүргізу барысында ТБЖ бойынша "А" компаниясы қызметінің көрсеткіштерін тестілеу жүргізілді, оның нәтижесі 45 балды құрады, тиісінше, "А" компаниясы тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылды.
Қарастырылып отырған жағдайда, бұрын көрсетілгендей, "А" компаниясы Еуразиялық экономикалық одаққа мүше Ресей Федерациясының аумағына тауарлар экспорттады, мұнда сатып алушы "Т"компаниясы болып табылады.
Осыған байланысты, тексеру барысында халықаралық іскерлік операциялар мен мәмілелердегі мемлекеттік кірістің жоғалуын болдырмау, салық заңнамасын бұзудың алдын алу және жолын кесу мақсатында 01.06.2021 ж. №22 сұрау Ресей Федерациясының Федералдық салық қызметіне Сатып алушы - "Т"компаниясына қатысты жіберілді. Бұл ретте салықтық тексеру аяқталған сәтте көрсетілген сауалға жауап түскен жоқ.
Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнге ҚҚС қайтару, оның ішінде ҚҚС сомаларының анықтығы расталмаған сомалар шегінде жүргізілмейтінін көрсету қажет.
Осылайша, салықтық тексеруді аяқтау сәтінде "Т" компаниясы сатып алатын тауарлардың дұрыстығы расталмағандықтан, сондай-ақ "А" компаниясының тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылғанын ескере отырып, тексеру нәтижелері көрсетілген бөлігінде негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.