Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: филиал
Салық түрі: мүлік салығы
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Е" филиалының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды (бұдан әрі - салық органы) ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді, ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын, заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлердің мүлік салығын (мүлік салығы) қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2015 ж. бастап салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсімдерді, әлеуметтік аударымдардың түсімдерін есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "Е" филиалына тақырыптық тексеру жүргізді. 31.12.2017 жылға дейін нәтижелері бойынша ірі кәсіпкерлік субъектілерінен және мұнай секторы ұйымдарынан түсетін 17 452,3 мың теңге сомасындағы түсімдерді, ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге 3 291,6 мың теңге сомасындағы қосылған құн салығын, 260 352,6 мың теңге сомасындағы мүлік салығын және 109 197,8 мың теңге өсімпұлды қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"Е" филиалы мүлік салығын есептеу бөлігінде тексеру нәтижелері туралы осы хабарламамен келіспейді және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда "К" компаниясы қарызды өтеу есебінен "Е" филиалының атына берген пәтерлер пайдалану үшін емес, әрі қарай сатуға арналғаны көрсетілген: өндіріс процесінде, әкімшілік мақсаттарда, тауарларды жеткізу және жалға беру. Осыған байланысты "Е" филиалы 10.12.2008 ж. ҚР "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің 396-бабының талаптарына сәйкес деп есептейді. (10.12.2008 ж.Салық кодексі), 16 "Негізгі құралдар" халықаралық қаржылық есептілік стандартының (IAS) 6 - тармағының (бұдан әрі – ХҚЕС (IAS) 16), 40 "Инвестициялық Жылжымайтын мүлік" ХҚЕС (IAS) 5-тармағының (бұдан әрі-ХҚЕС (IAS) 40) негізгі құралдарға және жылжымайтын мүлікке инвестицияларға жатқызылуға жатпайды.
Шарттық қатынастарға сәйкес "Е" филиалы "К" компаниясының атына құрылыс материалдары мен жабдықтарын жеткізуді жүзеге асырды. Олар үшін төлем ақша аудару немесе пәтер беру арқылы жүзеге асырылуы керек.
2017 жылы жылжымайтын мүлік объектілеріне әлеуетті клиенттерді іздеу бойынша "Е" филиалы ЖК-мен шарт жасасты.
"Е" филиалының пікірі бойынша, пәтерлерді сату кезінде құн өсімінен пайда алу ізделмегендіктен, бұл пәтерлер инвестициялық жылжымайтын мүлік ретінде таныла алмайды және оларды иелену мерзіміне қарамастан, бухгалтерлік есепте қорлар ретінде ескерілуі керек. Аталған пәтерлер бойынша амортизациялық аударымдар да есептелмеді.
Шағымда "Е" филиалының бұрынғы бухгалтері жіберген пәтерлерді жіктеу бойынша қателікке байланысты бастапқыда бухгалтерлік есепте көрсетілген пәтерлер 2400 "негізгі құралдар" шотында ескерілді, содан кейін "қорлар" құрамына ауыстырылды, өйткені олар негізгі құралдарға жатқызу критерийлеріне сәйкес келмеді. Салық есебінің деректері бойынша бұл пәтерлер негізгі құрал ретінде көрсетілмеген.
ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің түсіндірме хатына сәйкес қорлар құрамында ескерілетін, яғни одан әрі сатуға арналған активтер мүлік салығын салу объектісі болып табылмайды.
"Е" филиалы салықтық тексеру барысында пәтерлерді қайта сыныптау туралы Бухгалтерлік анықтаманы және 2015-2017 жылдардағы жаңартылған айналым-сальдо ведомостарын ұсынды.
"Е" филиалы сондай - ақ ҚЕХС (IAS) 16 ережелері "сатуға арналған айналымнан тыс активтер және тоқтатылған қызмет" (бұдан әрі-ҚЕХС (IFRS) 5) ҚЕХС (IFRS) сәйкес сатуға арналған ретінде жіктелетін негізгі құралдарға қолданылмайды деп пайымдайды, ол бойынша ұйым айналымнан тыс активті, егер оның баланстық құны негізінен сату есебінен өтелетін болса, оны жалғастырушы пайдалану арқылы емес, сатуға арналған ретінде жіктеуге тиіс.
Бас компанияның бухгалтерлік есебінде пәтерлер ХҚЕС (IFRS) 5 сәйкес сатуға арналған активтер ретінде танылған, бұл "M"компаниясының тәуелсіз аудиторы мен сертификатталған бухгалтерінің хатымен расталады.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "К" компаниясы "Е" филиалы алдындағы берешекті өтеу есебіне ХХХ мекенжайы бойынша орналасқан, "Е" филиалының бухгалтерлік есебінде 2400 "негізгі құралдар"шотында көрсетілген пәтерлерді берді. Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 394-бабына, 16 ХҚЕС 55-тармағына сәйкес 2015-2017 жылдарға мүлік салығы 260 352,6 мың теңге сомасында есептелді.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
10.12.2008 ж.Салық кодексінің 394-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚР аумағында меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығында салық салу объектісі бар заңды тұлғалар мүлік салығын төлеушілер болып табылады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 12 - бабы 1-тармағының 41) тармақшасында заңды тұлға-Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған ұйым (резидент емес заңды тұлға) деп белгіленген. 10.12.2008 ж.Салық кодексінің мақсаттары үшін шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес құрылған компания, ұйым немесе басқа да корпоративтік құрылым олар құрылған шет мемлекеттің заңды тұлғасы мәртебесіне ие болуына қарамастан дербес заңды тұлғалар ретінде қаралады.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 396-бабы 1 - тармағының 1) тармақшасына сәйкес бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы ҚР заңнамалық актісіне сәйкес бухгалтерлік есеп жүргізуді және қаржылық есептілік жасауды жүзеге асырмайтын дара кәсіпкерлерді қоспағанда, дара кәсіпкерлер және заңды тұлғалар үшін салық салу объектісі Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан: Техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік уәкілетті орган (КОФ) белгілеген сыныптамаға сәйкес осыларға жататын ғимараттар, құрылыстар, негізгі құралдардың құрамында ескерілетін осындай ғимараттардың бөліктері болып табылады, ҚЕХС және ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жылжымайтын мүлікке инвестициялар.
Осылайша, мүлік салығын салу объектісі ҚР аумағында орналасқан, атап айтқанда, ҚЕХС және ҚР Бухгалтерлік заңнамасының талаптарына сәйкес жылжымайтын мүлікке инвестициялардың, негізгі құралдардың құрамында ескерілетін осындай ғимараттардың бөліктері КОФ-ға сәйкес жататын ғимараттар болып табылады.
ҚЕХС ережелеріне сәйкес, атап айтқанда:
1) 16 ХҚЕС (IAS) 6 - тармағында негізгі құралдар-материалдық активтер деп айқындалған, олар: a) тауарларды өндіру немесе беру және қызметтерді көрсету процесінде, жалға беру кезінде немесе әкімшілік мақсаттарда пайдалануға арналған; және b) бір кезеңнен астам уақыт ішінде пайдалануға болжанып отыр. Бұл ретте 16 ХҚЕС (IAS) 3-тармағында осы стандарт 5 ХҚЕС (IFRS) сәйкес сатуға арналған ретінде жіктелетін негізгі құралдарға қолданылмайды деп көзделген;
2) 40 ХҚЕС (IAS) 5 - тармағында инвестициялық жылжымайтын мүлік-жалдау төлемдерін алу мақсатында немесе құн өсімінен пайда алу мақсатында немесе осы және басқа да, бірақ: a) тауарларды немесе көрсетілетін қызметтерді өндіруде немесе жеткізуде не әкімшілік мақсаттарда пайдалану; немесе b) әдеттегі қызмет барысында сату үшін емес, (меншік иесі немесе жалға алушы пайдалану құқығы нысанында актив ретінде) ұстап қалатын жылжымайтын мүлік (жер немесе ғимарат (не ғимараттың бір бөлігі) немесе осы және
3) 2 "қорлар" ХҚЕС (IAS) 6 - тармағында (бұдан әрі - ХҚЕС (IAS) 2) қорлар-активтер: а) әдеттегі қызмет барысында сатуға арналған; b) осындай сату үшін өндіріс процесінде болатын; немесе С) өндіру немесе қызметтер көрсету процесінде тұтынылатын шикізат немесе материалдар түріндегі болып айқындалған.
4) 5 ҚЕХС (IFRS) 6-7-тармақтарында ұйым айналымнан тыс активті (немесе шығарылатын топты), егер оның теңгерімдік құны негізінен сату есебінен өтелетін болса, одан әрі пайдалану арқылы емес, сатуға арналған ретінде жіктеуге тиіс деп айқындалған. Бұл үшін актив (немесе шығып қалған топ) өзінің ағымдағы жай-күйінде дереу сату үшін осындай активтерді (немесе шығып қалған топтарды) сату кезінде әдеттегі және жалпы қабылданған жағдайларда ғана қолда болуы тиіс және оны сату жоғары болжамды болуы тиіс. Тиісті деңгейдегі басшылық активті (немесе шығатын топты) сату жөніндегі жоспарды іске асыру жөніндегі міндетті өз мойнына алуға тиіс және сатып алушыны іздеу және Жоспарды орындау жөнінде белсенді шаралар қабылдануға тиіс. Активті (немесе шығатын топты) оның ағымдағы әділ құнымен салыстырғанда негізделген баға бойынша сату жөніндегі іс-қимылдар белсенді жүргізілуге тиіс. Бұдан басқа, 9-тармақта рұқсат етілген жағдайларды және сату жөніндегі жоспарды орындау үшін талап етілетін іс-қимылдарды қоспағанда, осы сату жіктелген күннен бастап бір жыл ішінде аяқталған сату ретінде тану критерийлерін қанағаттандырады деп күтілуі тиіс, жоспарда елеулі өзгерістер немесе оны жою ықтималдығы аз екенін көрсетуі тиіс.
Осылайша, активтерді негізгі құралдармен, жылжымайтын мүлікке инвестициялармен, қорлармен және айналымнан тыс активтермен тану ХҚЕС (IAS) 2, 16, 40 және ХҚЕС (IFRS) 5 талаптарында белгіленген тану өлшемдерін ескере отырып жүзеге асырылуы тиіс.