Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге корпоративтік табыс салығын (КТС) және қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "А" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2017 ж.бастап 31.12.2018 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "А" компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 86 765,6 мың теңге сомасында КТС, 20 804,7 мың теңге сомасында өсімпұл, 1 638,6 мың теңге сомасында ҚҚС және 229,5 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының КТС есептеу бөлігіндегі шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымда тексеру нәтижелері бойынша "В" компаниясынан тексерілетін кезеңдерде ақша қаражатының түсуі өтеусіз алынған мүлік деп танылғаны көрсетілген.
"А" компаниясы "В" компаниясының 21.05.2014 ж., 30.05.2014 ж., 04.06.2014 ж., 11.06.2014 ж. және 18.06.2014 ж. "М" компаниясы, "В" компаниясы және "С" компаниясы арасында қарызды аудару туралы үш жақты шарттар негізінде туындаған "с"компаниясы алдында кредиторлық берешегі болғанын түсіндіреді.
Осы мәміле бойынша операциялар бухгалтерлік есеп талаптарына сәйкес көрсетілді және "В" компаниясы мен "С"компаниясы арасындағы өзара есеп айырысуларды салыстыру актілерімен расталады.
Бұдан әрі шағымда 2014 жылы "В" компаниясы, "А" компаниясы және "С" компаниясы арасында қарызды аудару туралы үш жақты шарттарға қол қойылғандығы көрсетілген, оларға сәйкес "А" компаниясы "С" компаниясы алдындағы берешекті өтеу бойынша "В" компаниясының міндеттемесін өзіне алды, өз кезегінде "В" компаниясының "А" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегі пайда болды, өйткені борышты аудару өтеусіз мәміле болған жоқ.
"А" компаниясы шағымда Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – ҚР АК) 384-бабының 3-тармағын келтіреді, оған сәйкес егер заңдардан, Шарттың мазмұнынан немесе мәнінен өзгеше туындамаса, шарт өтеулі деп ұйғарылады.
Шарттың өтелуіне байланысты, онда аударылған борыштың бағасы туралы талап болмаған жағдайда, борышкер жаңа борышкерге өзі аударған борыштың құнын өтеуге міндетті.
"А" компаниясы мен "В" компаниясы борышты аудару туралы келісімде аударылған борыштың бағасы туралы шартты ескертпегендіктен, "в" компаниясының "А" компаниясы алдындағы берешегінің сомасы аударылған борыштың сомасын құрайды.
"А" компаниясы "в" компаниясының алдындағы берешегі заңға сәйкес борышты аудару туралы шарт негізінде пайда болды деп есептейді және 23.06.2014 ж.хатқа сәйкес "А" компаниясы мен "В" компаниясы арасында қол жеткізілген уағдаластықтарға сәйкес келеді, "В" компаниясы "А" компаниясы алдында 5 жыл ішінде қайтару мерзімімен жалпы сомасы 545 000,0 мың теңге кредиторлық берешектің туындағанын растайды.
26.06.2014 ж., "А" компаниясы 5 жыл ішінде 545 000,0 мың теңге сомасындағы берешекті өтеу туралы "В" компаниясының офертасына жауап ретінде акцепт жасап, осындай шарттармен келісу туралы жауап хат жолдады.
Осылайша, "В" компаниясы мен "А" компаниясы ҚР АК 394 және 396 - баптарында көзделген тәртіппен хаттар алмасу жолымен "В" компаниясының берешекті өтеу тәртібі туралы келісім жасасты (оферта-акцепт).
"А" компаниясы салық органдарының салық салу мақсатында салық төлеушілердің азаматтық-құқықтық мәмілелерін дербес қайта мамандандыруға құқығы жоқ деп есептейді.
Бұдан басқа, "В" компаниясы төлемді тағайындау арқылы борышты қайтару кезінде борышты аудару туралы шартты көрсетті, тиісінше, "А" компаниясына "в" компаниясынан 2017-2018 жылдары түскен ақшалай қаражат борышты аудару туралы шарттарға сәйкес заң күшіне енген бар берешекті өтеу есебіне жіберілді.
Салықтық тексеру актісінен "А" компаниясы 20.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 85-бабы 1-тармағының 16) тармақшасын бұзуда, 2017 жылғы жиынтық жылдық кіріске 277 919,1 мың теңге сомасында өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс қосылмаған және "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 226-бабы 1-тармағының 15) тармақшасын бұзуда. 25.12.2017 ж. 2018 жылғы жылдық жиынтық табысқа өтеусіз алынған мүлік түріндегі 142 253,5 мың теңге сомасындағы табыс қосылмаған.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 16) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші табыстарының барлық түрлері, оның ішінде өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс енгізіледі.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 96-бабына сәйкес егер Салық кодексінде өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші өтеусіз алған кез келген мүліктің, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны оның табысы болып табылады.
Өтеусіз алынған мүлік, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер түріндегі табыс осындай мүлік алынған, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген салық кезеңінде танылады.
Өтеусіз алынған мүліктің, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес бухгалтерлік есеп деректері бойынша айқындалады.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 226 және 238 баптарын қамтиды.
Қаралып отырған жағдайда, салықтық тексеру қылмыстық іс материалдары бойынша ҰҚК СОГ-ның тақырыптық құжаттық салықтық тексеруін тағайындау туралы 27.06.2019 ж.қаулысы негізінде жүргізілді.
Шағымға ұсынылған "А" компанияларының құжаттарының көшірмелеріне сәйкес "В" компаниясымен және "С" компаниясымен 22.05.2014 ж., 30.05.2014 ж., 04.06.2014 ж., 11.06.2014 ж., 18.06.2014 ж. қарызды аудару туралы шарттар жасалды.
Көрсетілген шарттар бойынша "В" компаниясы (борышкер) жол берді, ал "А" компаниясы (жаңа борышкер) 545 000,0 мың теңге сомасында берешекті өтеу бойынша "С" компаниясы (Кредитор) алдында өзіне міндеттеме қабылдады.
Борышты аудару туралы шарттардың 1.11-тармағына сәйкес борышкер мен жаңа борышкердің өзара қарым-қатынастары жеке келісіммен реттелетінін атап өту қажет.
Бұл ретте, "А" компаниясы борышты аудару туралы шарттардың 1.11-тармағында көрсетілген борышкер мен жаңа борышкердің өзара қарым-қатынасы жөніндегі жекелеген келісімдерді салықтық тексеру барысында да, шағымды қарау барысында да ұсынбаған.
Демек, "А" компаниясының қарызды аудару туралы келісім-шарттар негізінде "В" компаниясы бойынша дебиторлық берешектің қалыптасуына қатысты дәлелдері дұрыс емес.
Салықтық тексеру актісінен салыстырып тексеру актісіне сәйкес 01.01.2017 ж.жағдай бойынша "В" компаниясының "А" компаниясы алдындағы 488 685,2 мың теңге сомасындағы кредиторлық берешегі есепке алынғаны жөн.
"В" компаниясы "А" компаниясының атына 2017 ЖЫЛ ІШІНДЕ 277 919,1 мың теңге сомасына және 2018 жыл ішінде 142 253,6 мың теңге сомасына төлем жүргізді.
Сондай-ақ, тексеру актісінде бухгалтерлік есеп тіркелімдерінің деректері бойынша "В" компаниясы ұсынылмаған тауар үшін қайтару жүргізгені, бұл ретте банктің үзінді көшірмелерінің мәліметтері бойынша борышты аудару туралы шарттарға сәйкес құрылыс-монтаждау жұмыстары үшін төлем жүргізілгені көрсетілген.
Тексеру нәтижелері бойынша "А" компаниясына "В" компаниясынан келіп түскен жоғарыда көрсетілген сомалар өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс деп танылды және жылдық жиынтық табысқа енгізілді.
"В" компаниясының "С" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегінің пайда болуына қатысты "А" компаниясы тексеру барысында 23.04.2014 ж. №D-13/14 құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындауға шарт ұсынды, оған сәйкес "в" компаниясының (мердігер) "с" компаниясы (Тапсырыс беруші) алдында тапсырыс берушілерге берілген аванс үшін 545 000,0 мың теңге сомасында берешегі туындады.
"В" компаниясының "С" компаниясы, "А" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегінің туындауы бойынша шағымды қарау барысында "В" компаниясы, "С" компаниясы және "М" компаниясы арасындағы борышты аудару туралы 22.05.2014 ж., 30.05.2014 ж., 04.06.2014 ж., 11.06.2014 ж., 22.06.2014 ж., шарттар ұсынылғанын көрсету қажет.
Көрсетілген шарттар бойынша "М" компаниясы (борышкер) жол берді, ал "В" компаниясы (жаңа борышкер) 545 000,0 мың теңге сомасында берешекті өтеу бойынша "С" компаниясы (Кредитор) алдында өзіне міндеттеме қабылдады.
Осылайша, "В" компаниясының "С" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегінің туындауы жөніндегі бастапқы құжаттар тексеру барысында және шағымды қарау барысында бір-біріне қайшы келеді, өйткені құрылыс-монтаждау жұмыстарын орындауға арналған шарт бойынша берешек "с" компаниясы берген аванс үшін туындады, ал борышты аудару шарттары бойынша берешек оны "М"компаниясынан беруге байланысты қалыптасты.
Бұдан басқа, бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес (1030 "Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты" шоты) 2017 жылы "С" компаниясының атына 16.05.2012 ж. №26 және 19.06.2012 ж. №31 шарттар бойынша 283 046,4 мың теңге сомасында төлем жүргізілгенін атап өту қажет.
Осыған ұқсас, 2018 жылы 16.05.2012 ж. №26 шарт бойынша 37 904,1 мың теңге сомасында төлем жүргізілді.
Демек, 2017 және 2018 жылдардағы бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес 22.05.2014 ж., 30.05.2014 ж., 04.06.2014 ж., 11.06.2014 ж., 18.06.2014 ж. қарызды аудару туралы шарттар бойынша "А" компаниясының "с" компаниясы алдындағы кредиторлық берешегін өтеу 2017 және 2018 жылдары жүргізілген жоқ.