Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "G" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарлардың кедендік құны – "Пластмассадан жасалған ас үй және ванна керек-жарақтары", "металдан жасалған үй тұрмысындағы заттар", "пластикалық орындық және кеудеше", "электр пештері", "тостерлер" және "фритюрницалар" өтініштерінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 3 228,9 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"G" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, " G " компаниясы 03.02.2021 ж.15.12.2020 ж. кедендік тексеру актісі алынғанын хабарлайды, оған сәйкес 20.11.2017 ж. ТБНП бойынша Тбнп төлеу бойынша берешек сомасы 3 228,9 мың теңгені құрайды. Тексеру кедендік құнды айқындаудың заңдылығы бөлігінде жүргізілді.
"G" компаниясы 03.11.2017 ж.инвойс бойынша тауарды сатып алушы болып табылатындығын түсіндіреді, соған сәйкес тауардың жалпы құны 5,1 мың АҚШ долларын құрады, бұдан әрі түзетілген (6-әдіс) 9,2 мың АҚШ долларына дейін, бұл кедендік ресімдеу кезінде кеден органдары тарапынан қосарланған тексеруді куәландырады.
Түрік тарапының инвойсы бойынша, оған сәйкес тауардың жалпы құны 36,9 мың АҚШ доллары сомасында көрсетілген, сатып алушы "G" компаниясы болып табылмайды, сондай-ақ тауарды сатып алушының экспорттық декларациясын тексеру актісіне қоса берілген "G"компаниясы емес. Тиісінше, тексеруші органның әкелінген тауардың құнын ұлғайту және төленуге жататын салықтарды ұлғайту жөніндегі іс-әрекеттері заңсыз болып табылады және тексеру материалдарымен дәлелденбеген.
Кеден органы Түркиядан алынған және тексерілетін заңды тұлғаға қандай да бір қатысы жоқ құжаттарды негізге ала отырып, кедендік тексеру жүргізді. Бұл жағдайда ЕАЭО және (немесе) Қазақстан Республикасы кеден заңнамасының барлық белгісіздіктері мен реттелмеген мәселелері декларанттың, кеден өкілінің пайдасына қабылданады.
Түркия ұсынған және тексеру актісінде көрсетілген ақпаратқа сәйкес Жеткізу шарттарының өзгеруі "G" компаниясы дәрменсіз деп санайды. Түркиядан алынған барлық құжаттардың "G" компаниясы кедендік тазалауға ұсынған тауарға ешқандай қатысы жоқ.
"G" компаниясының пікірінше, кедендік құнды анықтау үшін қажетті барлық ақпарат Қазақстан Республикасы мен ЕАЭО-ның қолданыстағы заңнамасына сәйкес кедендік ресімдеу кезінде ұсынылды. Өзге де кедендік тексеру материалдарымен дәлелденбеген.
Жоғарыда баяндалғанды басшылыққа ала отырып," G " компаниясы тексеру нәтижелері бойынша қорытындыларды заңсыз деп тануды және бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
"Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 34-бабына сәйкес Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік шекарасынан өткен сәттен бастап кедендік бақылауда болады.
Кодекстің 407-бабына сәйкес кеден органдары қолданатын Кедендік бақылау нысандарының бірі кедендік тексеру болып табылады.
Кодекстің 416-бабының 1-тармағында кедендік тексеру Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын тұлғалардың сақтауын тексеру мақсатында кедендік бақылаудың Кодексте белгіленген өзге де нысандарын және Кодексте көзделген кедендік бақылауды жүргізуді қамтамасыз ететін шараларды қолдана отырып, тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы жүргізетін Кедендік бақылау нысаны болып табылады деп айқындалған.
Кедендік тексеруді жүргізу кезінде кеден органдары кедендік декларацияда мәлімделген және (немесе) кедендік декларацияда мәлімделген мәліметтерді растайтын құжаттардағы мәліметтердің анықтығын тексеруі мүмкін. Кеден органының лауазымды адамдарының кедендік тексеруді жүргізуге байланысты Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттердің және Еуразиялық экономикалық одаққа мүше болып табылмайтын мемлекеттердің ұйымдарына, мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына) сұрау салулар жіберуге құқығы бар.
Қаралып отырған жағдайда "G" компаниясы Қазақстан Республикасының аумағына Түркиядан "Пластмассадан жасалған ас үй және ванна керек - жарақтары", "металдан жасалған үй тұрмысындағы заттар", "пластикалық орындық және кеудеше", "электр пештері", "тостерлер" және "фритюрницалар" тауарларын әкелуді ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастыра және әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдісті мәлімдей отырып жүзеге асырды (1-әдіс). СІР Қазақстан жеткізу шартымен тауарлардың жалпы кедендік құны 1 685,3 мың теңгені (5,1 мың АҚШ доллары) құрады.
20.11.2017 ж. ТД бойынша әкелінген тауарларды кедендік тазарту кезінде тәуекелдердің алдын алу немесе азайту бойынша қажетті шараларды қолдану бойынша ұсынымдармен тәуекелдердің құндық бейіні іске асырылды.
Кеден органының шешімі бойынша тауарларды шығарғанға дейінгі Кедендік бақылау нәтижелері бойынша "G" компаниясы кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін резервтік әдіске өзгерте отырып және СІР Қазақстанды жеткізу шарттарында кедендік құн мөлшерін 3 054,4 мың теңгеге (9,2 мың АҚШ доллары) дейін ұлғайта отырып, КДТ-1 нысаны бойынша кедендік құнға түзету жүргізді.
Жоғарыда көрсетілген тауарларды кедендік декларациялау кезінде мәлімделген мәліметтерді нақтылау мақсатында жоғары тұрған кеден органы 09.07.2004 ж. № 582-11 Қазақстан Республикасының Заңымен ратификацияланған Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Түркия Үкіметі арасындағы Кеден істеріндегі ынтымақтастық және әкімшілік өзара көмек туралы Келісім шеңберінде (Анкара қ., 22.05.2003 ж.) Қосымша ақпарат пен құжаттарды ұсыну туралы Түркия кеденіне 22.01.2018 ж. сұрау жіберді.
17.02.2020 жылғы жауаппен бірге Түркия кеденінде жөнелтілген елдің экспорттық кедендік декларациясы, шот-фактура, 02.11.2017 жылғы шығу сертификаты және 03.11.2017 жылғы кедендік шолу декларациясы ұсынылған.
Кейіннен 20.11.2017 ж.ТД-да көрсетілген мәліметтерді зерделеу және салыстыру нәтижелері бойынша кедендік тексеру жүргізу барысында Түркия кеденімен ұсынылған құжаттармен мынадай сәйкессіздіктер анықталды.
Мәселен, 20.11.2017 ж. ТД бойынша тауарларды шығаруға дейінгі кедендік құнды түзетуді ескере отырып, жалпы статистикалық құны СІР жеткізу шарттарында 9,2 мың АҚШ долларын құрады, онда брутто салмағы 10,8 тоннаны және жүк орындарының жалпы саны – 2 410.
Бұл ретте жөнелтуші елдің (Түркия) 03.11.2017 жылғы экспорттық декларациясында және шот-фактурасында тауарлардың жалпы құны FOB (Түркия) жеткізу шарттарында 36,9 мың АҚШ долларын құрады, онда брутто салмағы 10,8 тоннаны және жүк орындарының жалпы саны – 2 410.
Бұдан басқа, экспорттық декларацияның 44-бағанында 01.11.2017 ж.инвойс көрсетілген, бұл ретте "G" компаниясы 03.11.2017 ж. инвойсты басқа нөмірмен және күнімен ұсынған.
Тауарларды декларациялау кезінде "G" компаниясы 03.11.2017 ж.CARNET TIR және CMR кедендік транзитінің халықаралық құжатын ұсынды, онда салмағы 10,8 тонна тауарларды Turkey тиеу орны бар автокөлікпен тасымалдау туралы көрсетілген.
Сонымен қатар, Түркия кеденімен ұсынылған 03.11.2017 жылғы кедендік шолу декларациясында тасымалдау құжаты ретінде сол нөмірмен Карнет тир көрсетілген, орындар саны - 2 410, брутто салмағы – 10,8 тонна, көлік құралының және экспорттық декларацияның бірдей нөмірі.
Осылайша, "G" компаниясының Түркия кедені ұсынған құжаттар мен "G" компаниясы ресімдеген тауарлар арасында өзара байланыстылықтың болмауына қатысты уәжі дәрменсіз болып табылады, өйткені жеткізу шарты мен тауар бағасынан басқа, тасымалдау құжаттары мен автомашинаның салмағы, саны, нөмірлері бойынша мәліметтер сәйкес келеді.
"G" компаниясының тауарларды жеткізу шарттары туралы дұрыс емес мәліметтерді мәлімдеуін ескере отырып, тауарларды декларациялау кезінде кедендік құнға Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына келу орнына дейін әкелінетін тауарларды тасымалдауға (тасымалдауға) байланысты шығыстар түріндегі қосымша есептеулер енгізілмегенін атап өткен жөн.
Түркияның экспорттық декларациясына сәйкес жеткізу шарты FOB (Түркия) болып табылады, Инкотермс-2010 сәйкес Түркияның елді мекенінде тауарларды беруді және "G" компаниясының тауарды жеткізу бойынша міндеттемелерін межелі пунктке өтуін көздейді.
Жеткізу шартына сәйкес тауарларды тасымалдау сатып алушының есебінен жүзеге асырылғандықтан, кеден органы 31.01.2018 ж.хатымен қазақстандық тасымалдаушы "а" компаниясы ұсынған мәліметтер негізінде, тауардың кедендік құнына 8,2 мың АҚШ доллары сомасындағы көлік шығыстары енгізілген.
Жоғарыда көрсетілген талдау мен мәліметтерді салыстырудан "G" компаниясы тауарларды декларациялау кезінде тауарлардың кедендік құнын төмендетуге және кедендік әкелу баждары мен салықтарын толық емес көлемде есептеуге әкеп соқтыратын тауарлардың бағасы мен тауарларды жеткізу шарттары туралы анық емес мәліметтерді мәлімдегені келіп шығады.
Кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы Түркия кедені ұсынған мәліметтер негізінде 15.12.2020 ж. тауарларға арналған декларацияда көрсетілген мәліметтерге өзгерістер және (немесе) толықтырулар енгізу туралы шешім шығара отырып, 20.11.2017 ж. ТД бойынша ресімделген тауарлардың кедендік құнына түзету жүргізді.
Осылайша, 20.11.2017 ж.ТД бойынша "G" компаниясы ресімдеген тауарлар бойынша Түркия кеденінің ұсынған мәліметтерін назарға ала отырып, кеден органының кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.