Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Р" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы технология үшін лицензиялық төлемдердің (роялтидің) кедендік құнына енгізу мәселелері бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 428 905,5 мың теңгеге тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылды.
"Р" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
"Р" компаниясы технологияларды пайдалану құқығы үшін лицензиялық төлемдер (роялти) әкелінетін тауарларға жатпайды және әкелінетін тауарларды сатудың шарты болып табылмайды, сондықтан арнайы экономикалық аймақтың (бұдан әрі – АЭА) аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына қосылмауға тиіс деп есептейді.
Еуразиялық экономикалық одақ Кеден кодексінің 40-бабы 1-тармағының 7-тармақшасы (бұдан әрі – Оның ішінде, роялтиді, патенттер үшін төлемдерді, тауар белгілерін, авторлық құқықтарды қоса алғанда, әкелінетін тауарларға жататын және Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкету үшін әкелінетін тауарларды сату шарты ретінде сатып алушы тікелей немесе жанама өндірген немесе жүргізуге тиіс зияткерлік меншік объектілерін пайдаланғаны үшін осы тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге жататын бағаға осы тауарлар үшін лицензиялық және өзге де осыған ұқсас төлемдер қосылатыны, осы тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге тиіс бағаға енгізілмеген.
"Р" компаниясының пікірі бойынша лицензиялық төлемдерді осы тауарлардың кедендік құнына енгізу қажеттігі туралы мәселені шешу кезінде мынадай факторларды назарға алған жөн:
- лицензиялық төлемдер бағаланатын әкелінетін тауарларға жата ма (1-шарт);
- лицензиялық төлемдерді төлеу бағаланатын әкелінетін тауарларды сатудың шарты болып табыла ма (2-шарт).
Лицензиялық төлемдерді мәміле бағасына енгізу үшін ЕАЭО ек 40-бабы 1-тармағы 7-тармақшасының ережелері жоғарыда көрсетілген екі шарттың міндетті түрде сақталуын белгілейді. Шарттардың бірі орындалмаған жағдайда лицензиялық төлемдер әкелінетін тауарлардың кедендік құнына енгізілуге жатпайды.
"B" компаниясы (Лицензиар) мен "Р" компаниясы арасында жасалған премиум-қосылыстар технологиясына арналған лицензиялық келісімге сәйкес соңғысына бұйымдарды кесу жөніндегі лицензия беріледі.
"Технологиялар" деп бұйымдарға және қосалқы жабдықтарға премиум-класс қосылыстарын кесуді немесе жөндеуді орындау үшін қажетті проблемаларды шешудің барлық ағымдағы жүйелі тәсілдері, әдістемелері немесе тәсілдері түсініледі.
Берілген лицензияларға байланысты" Р " компаниясы Лицензиарға құбыр бұйымының таза сатылатын құнынан роялти сомасын төлеуге келіседі. Лицензиялық келісімнің нысанасының сипаттамасынан лицензиялар Қазақстан Республикасының аумағында берілетін технологияларға, оның ішінде ноу-хауға беріледі.
Негіздемелік жеткізу шарты бойынша "t" (Нидерланды) компаниясынан "Р" компаниясының атына мұнай-газ саласында кейіннен бұрандаларды кесу үшін қолданылатын тегіс ұшы бар құбырлар жеткізіледі.
Еркін кедендік аймақтың кедендік рәсімімен әкелу және орналастыру кезінде тегіс ұштары бар құбырларда зияткерлік меншік объектісі болмайды, бұл туралы АЭА-ға бұрандалы қосылыстары жоқ тегіс ұштары бар құбырлар жеткізіледі. "Р" компаниясы АЭА құбыр кесу зауытының құрылысын жүзеге асырды, Мұнда негізгі қызметі патенттелген технологияны қолдану жолымен премиум класты бұрандалы жалғаумен дайын өнімді алу үшін бірқатар технологиялық процестерді орындау болып табылады.
Осылайша, АЭА - ға тегіс ұштары бар әкелінетін құбырлар, сондай-ақ басқа да жиынтықтаушылар, шикізат пен шығыс материалдары зияткерлік меншік объектілерін қамтымайды, зияткерлік меншік қолданыла отырып дайындалмаған, сондықтан қайта өңдеуден кейін технологиялар үшін төленетін құбырларды кесуге байланысты технологияларды қолдану жөніндегі лицензиялық төлемдер (роялти) бағаланатын (әкелінетін) құбырларға және басқа да жиынтықтаушы, шикізат пен шығыс материалдарына жатпайды, тиісінше 1-шарт орындалмайды.
Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының "әкелінетін тауарлар үшін іс жүзінде төленген немесе төленуге тиіс бағаға зияткерлік меншік объектілерін пайдаланғаны үшін лицензиялық және өзге де осыған ұқсас төлемдерді қосу туралы ереже туралы" 15.11.2016 ж.№ 20 ұсынымының (бұдан әрі – №20 ұсыным) 8-тармағына және ДКҰ-ның 25.1 түсіндірмесіне сәйкес лицензиялық төлемдерді төлеу бағаланатын (әкелінетін) тауарларды сатудың шарты болып табылатынын айқындау кезінде сатып алушыда (лицензиатта) бағаланатын (әкелінетін) тауарларды лицензиялық төлемдерді төлемей сатып алу мүмкіндігінің
Кеден органының жеткізу шарттары мен лицензиялық келісім мен лицензиялық төлемдерді төлеу арасындағы байланысты белгілеу жөніндегі дәлелдері тауарларды жеткізу шарты болып табылады, дұрыс емес және нақты мән-жайлардың мәнін бұрмалайды.
"Р" компаниясы құбырларды кесу технологиясы үшін лицензиялық төлемдерді (роялти) төлеу құбырларды мынадай негіздер бойынша сатудың шарты болып табылмайды деп санайды:
1) негіздемелік шарттың ережелерінде лицензиялық төлемдерді төлеуге қатысты ережелер, сондай-ақ лицензиялық төлемдердің төленбеуіне байланысты жеткізуге арналған шартты бұзу туралы ережелер қамтылмаса;
2) технологияларға арналған лицензиялық келісімде лицензиарға лицензиялық төлемдердің (роялтидің) төленбеуіне байланысты жеткізу шарттарына сәйкес ұшы тегіс құбырларды беруді шектейтін немесе тыйым салатын ережелер болмаса
3) "Т" компаниясы (Нидерланды) мұндай тауарларды "Р" компаниясының тегіс аяқталған құбырларға өзінің тәуелсіз сатып алу-сату шарты шеңберінде технологиялар үшін лицензиялық төлемдерді (роялтиді) төлеуіне қарамастан сатады.
4) негіздемелік шартта "Р" компаниясында лицензиялық келісімнің бар екендігі туралы айту шарттық практикада әдеттегі құбылыс болып табылады және қандай да бір қосымша міндеттемелер белгілеуге әкеп соқпайды, өйткені негіздемелік шарт тәуелсіз шарт болып табылады және оның ережелері лицензиялық келісім бойынша міндеттемелердің орындалуына әсер етпейді, сол сияқты лицензиялық Келісімнің ережелерінде тәуелсіз негіздемелік шарт бойынша сатушы мен "Р" компаниясының міндеттемелерінің орындалуына әсер ететін ережелер жоқ.
5) "Р" компаниясы "Р" компаниясының лицензиялық төлемдерді (роялтиді) төлеуіне қарамастан, жеткізушілерден басқа жиынтықтауыштарды, шикізатты және шығыс материалдарын сатып алады.
Құбырларды кесу жөніндегі технологиялар үшін лицензиялық төлемдерді (роялти) төлеу әкелінетін құбырларды сатудың шарты болып табылмайтындығына байланысты, тиісінше 2-шарт орындалмайды.
Осылайша, "Р" компаниясы екі шарттың орындалмауы ЕКА кедендік рәсімімен орналастырылған құбырлардың кедендік құнына технологияларды пайдаланғаны үшін лицензиялық төлемдерді енгізбеуге негіз береді деп есептейді.
Сондай-ақ, "Р" компаниясы АЭА аумағынан ЕАЭО аумағының қалған бөлігіне әкету кезінде кедендік декларацияда ойылып кесілген дайын құбырлардың кедендік құнын дұрыс мәлімдеді деп есептейді.
Мәселен, Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 01.11.2016 ж. №130 "еркін кедендік аймақтың кедендік рәсімінің және еркін қойманың кедендік рәсімінің қолданысын аяқтау кезінде тауарлардың кедендік құнын айқындау ерекшеліктері туралы ережені бекіту туралы" шешіміне (бұдан әрі – №130 шешім) сәйкес бағаланатын тауарлардың кедендік құны, егер мұндай тауарлар АЭА аумағынан ЕАЭО кедендік аумағының қалған бөлігіне әкету үшін сатылған жағдайда, ЕАЭО ек 5-тарауында белгіленген шарттарды орындау кезінде әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдіс (1-әдіс)
Кедендік тексеру актісінде кеден органы "Р" компаниясы АЭА аумағынан дайын құбырларды әкету кезінде тауарлардың кедендік құны төмендетілгенін және дайын тауарға роялти сомасы енгізілмегенін, бұл тауарларды "еркін кеден аймағы" (ИМ-78) кедендік рәсімімен орналастыру кезінде дайын өнім құрамында шетелдік тауар болып табылатын жинақтауыштарды, шикізатты және шығыс материалдарын кеспей құбырлардың кедендік құны көрсетілген "ішкі тұтыну үшін шығару" (ИМ-40) кедендік рәсімімен орналастыру кезінде 47 ДТ бағанын түзетуге әкеп соққанын көрсетті.
"Р" компаниясы кеден органы тауарларды "ішкі тұтыну үшін шығару" (ИМ-40) кедендік рәсімімен орналастыру кезінде ресімделген ТД-да АЭА аумағынан Қазақстан Республикасының қалған бөлігіне дайын құбырларды әкету кезінде ТД-ның 45-бағанында қазақстандық сатып алушыға өткізілетін дайын тауардың кедендік құны көрсетілетінін назарға алған жоқ деп есептейді.
№130 шешімнің 4-тармағына сәйкес, егер осы лицензиялық төлемдерді (роялтиді) сатып алушы тауар бағасына енгізілмеген мөлшерде жүргізген жағдайда, лицензиялық төлемдер қосуға жатады. Яғни, сатып алушы тауар сатылатын тұлға, ал "Р" компаниясы тауарларды сатушы болып табылады.
Дайын тауарларды өткізу кезінде "Р" компаниясы баға саясатын қалыптастырады, оған сәйкес мәміле бағасы барлық шығыстарды (оның ішінде роялти сомаларын) және пайданы қамтиды, осылайша, ішкі тұтыну үшін шығару кезінде ТД-да көрсетілген кедендік құн дұрыс мәлімделген.
Лицензиялық келісім шеңберінде "Р" компаниясы төлейтін роялтидің сомасы мәмілеге қатысы жоқ, оған сәйкес құбырлар қазақстандық сатып алушыға өткізіледі.
Осылайша, қазақстандық сатып алушылардың атына өткізілетін дайын құбырларға қатысты 1-әдіс бойынша мәміле бағасына негізделген кедендік құн роялти сомасына ұлғайтылуы тиіс деген кеден органының дәлелдері заңсыз болып табылады және №130 шешімнің 4-тармағына және ЕАЭО КК 40-бабы 1-тармағының 7-тармақшасына қайшы келеді.
Баяндалған дәлелдер негізінде" Р " компаниясы кедендік тексеру нәтижелері бойынша шығарылған хабарламаның күшін жоюды сұрайды.