Кедендік даулар
Заңды тұлға
Өзге мәселелері
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Т" компаниясынан аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарды жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы "Қазақстан Республикасындағы кеден ісі туралы" 20.07.1995 жылғы №2368 Заң күші бар Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығына (бұдан әрі – кеден ісі туралы 20.07.1995 жылғы Жарлық) сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997 жылғы қаулысымен бекітілген әкелінетін тауарларға кеден баждарының ставкалары бойынша кеден баждарын төлеу мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді. Сондай-ақ "кеден төлемдерінің мөлшерлемелері туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 07.11.1995 жылғы №1479 қаулысына сәйкес кедендік ресімдеу үшін 0,2% мөлшерінде алым төлеу бойынша жалпы сомасы 126 689,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"Т" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, "Т" компаниясы тексеру актісінде 18.11.1997 ж. өнімді бөлу туралы түпкілікті Келісімнің (бұдан әрі - ӨБТК) ережесімен және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 13.12.2011 ж. №1525 қаулысымен бекітілген салық режимі туралы нұсқаулықпен (бұдан әрі – Нұсқаулық) кедендік төлемдер мен салықтарды төлеу бөлігінде мердігер, оның қосалқы мердігерлері мен операторы кедендік баждарды Қазақстан Республикасы Президентінің 20.06.1995 ж. Заң күші бар Жарлығына сәйкес төлейтіні белгіленгенін түсіндіреді. г. Қазақстан Республикасы Үкіметінің (бұдан әрі – ҚР ПП) 1997 жылғы 12 қаңтардағы №960 қаулысымен бекітілген тізбе бойынша "Қазақстан Республикасындағы кеден ісі туралы" №2368 және 1995 жылғы 07 желтоқсандағы ҚР пп №1479.
"Т" компаниясы қосалқы мердігер болып табылады және ӨБТК ережелері, сондай-ақ нұсқаулықтар оған қолданылады, яғни ӨБТК шеңберінде тауарларды әкелуді жүзеге асыратын қосалқы мердігер компаниялар келісім жасалған сәтте қолданыстағы кеден заңнамасына сәйкес кедендік төлемдерді төлеуге тиіс.
"Т" компаниясы ӨБН шеңберінде мердігерге кейіннен өткізген тауарларды кедендік декларациялау кезінде тауарларға декларацияларды беру күніне қолданыстағы заңнама (бұдан әрі – ТД) мөлшерлемелері бойынша және мөлшерінде кедендік алымдарды және кедендік әкелу баждарын төледі.
Алайда, тексеру актісінде кедендік төлемдер мен салықтарды қосымша есептеу жүргізілген және ӨБТК нормаларын қолдану нәтижесінде кедендік төлемдер мен салықтар артық төленген ТД жіберілмеген ТД ғана көрсетілді.
Егер тексеру актісінде тексерушілер ӨБТК нормаларын қолдану нәтижесінде кедендік төлемдер мен салықтар артық төленген ТД – ны ескерсе, онда тиісінше кедендік төлемдер мен салықтардың қосымша есептеулерінің, өсімпұлдардың жалпы сомасы айтарлықтай өзгерер еді, өйткені тексерушілер 2018-2020 жылдар кезеңінде артық төленген кедендік баж – 39 021,1 мың теңгені, ҚҚС-4 548,6 мың теңгені ескеруі және 1 115,8 мың теңге сомасында төленбеген кедендік алымды есептеуі тиіс еді.
Айтылған дәлелдердің негізінде "Т" компаниясы бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
"Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі-Кодекс) 393-бабына сәйкес – Кеден органдарында тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгені және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұза отырып, Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрғаны туралы ақпарат болған кезде, кеден органдары тауарларды шығару фактісін растайтын мәліметтерді тексеру мақсатында Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрған тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізуі мүмкін.
Қаралып отырған жағдайда, 2018 жылдан бастап 2020 жылға дейінгі кезеңде "Т" компаниясы сыртқы экономикалық келісімшарттар негізінде мұнай-газ өндіру саласында қолданылатын тауарларды әкелуді және декларациялауды жүзеге асырды. Кедендік ресімдеу үшін кедендік алымдар және кедендік әкелу баждары ТД беру күніне қолданыстағы заңнамада белгіленген ставкалар бойынша және мөлшерде төленді.
Кейіннен "Т" компаниясы келісім-шарттар негізінде тауарларды мердігерге өткізді.
Кодекстің 563-бабына сәйкес Кодекс қолданысқа енгізілгенге дейін Қазақстан Республикасында жер қойнауын пайдалану (отын-энергетика секторы) саласында туындаған және ол қолданысқа енгізілгеннен кейін туындайтын құқықтық қатынастарға Қазақстан Республикасының кеден заңнамасы қолданылады, оған сәйкес тиісті келісімшарттар қолданылады, ал Қазақстан Республикасының осындай кеден заңнамасында реттелмеген бөлігінде Кодекстің ережелері қолданылады.
ӨБТК мердігерлер мен Қазақстан Республикасының Үкіметі арасында жасалды.
ӨБТК-нің 19.7-бөлімінде (а) - тармағында мердігер, оның қосалқы мердігерлері және Оператор ҚР Президентінің "Қазақстан Республикасындағы кеден ісі туралы" Заң күші бар Жарлығына сәйкес, "шетелдік инвестициялар туралы"ҚР Заңының ережелерін ескере отырып, кедендік баждарды төлейтіні көзделген.
Осыған ұқсас талаптар салық нұсқаулығының 115-тармағында көрсетілген. Салық нұсқаулығы ӨБТК салық режимін реттеу мақсатында әзірленді.
ӨБТК-де "қосалқы мердігер" ұғымы "әлеуметтік және инфрақұрылымдық жобалар"деген 5-қосымшада берілген. Оған сәйкес" қосалқы мердігер " мердігер кез келген жобаларды дайындауға, кез келген материалдарды немесе тауарларды жеткізуге, кез келген Қызметтерді көрсетуге немесе жобаның кез келген бөлігін орындауға қосалқы мердігерлік беретін кез келген тұлғаны білдіреді.
Салық нұсқаулығының 1-тарауында "қосалқы мердігер" мердігердің Келісімге байланысты қызмет бойынша тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді алу жөнінде қарым-қатынасы бар жеке немесе басқа тұлғаны білдіреді деп көзделген.
Келісімшарттарға сәйкес" Т " компаниясы қосалқы мердігер ретінде әрекет етеді.
Осыған байланысты ӨБТК ережелері мен салық режимі туралы нұсқаулықтар "Т"компаниясына да қолданылады.
Кен орнының мердігерлік учаскесінің ӨБТК 18.11.1997 ж. жасалған сәтінде кеден ісі туралы 20.07.1995 ж. Жарлығы әрекет етті.
20.07.1995 жылғы Кеден ісі туралы Жарлықтың 110-бабына сәйкес әкелінетін тауарларға кеден баждарының ставкаларын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. Көрсетілген нормаға сәйкес әкелінетін тауарларға кедендік баж мөлшерлемелері Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1997 жылғы 12 маусымдағы № 960 қаулысымен бекітілген.
20.07.1995 жылғы Кеден ісі туралы Жарлықтың 118-бабына сәйкес кедендік шекара арқылы өткізілетін тауарларды кедендік ресімдеу үшін Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен және мөлшерде кедендік алымдар алынады. Заңды және жеке тұлғалар кедендік шекара арқылы өткізетін тауарларды кедендік ресімдеу үшін "кедендік төлемдер ставкалары туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінің 07.11.1995 жылғы №1479 қаулысымен бекітілген тауарлардың кедендік құнының 0,2% мөлшерінде кедендік алым ставкасы (ӨБТК жасасу кезінде қолданыста болған).
Сондай-ақ, осы қаулымен тауарлар мен көлік құралдарын кедендік ресімдеу кезінде бұл үшін белгіленген орындардан тыс және кеден органдарының жұмыс уақытынан тыс кезде 0,4% мөлшерінде кедендік алым мөлшерлемесі бекітілді.
Осыған ұқсас ережелер салық режимі туралы Нұсқаулықтың 117-тармақшасында қамтылған, онда импорттық және экспорттық операцияларды жүзеге асыру кезінде мердігер мен оның қосалқы мердігерлері кедендік ресімдеу үшін алым төлеуді кедендік құнның 0,2% - ы мөлшерінде жүргізетіні көзделген.
Нұсқаулықтың 10-тарауына сәйкес мердігер өзіне қызмет көрсететін немесе тауарларды сататын өзінің қосалқы мердігерлеріне осындай қосалқы мердігерлер мен олардың қызметкерлері салық заңнамасына сәйкес салық төлеуге тиіс (ӨБТК жасалған кезде қолданылатын).
Кодекстің 563-бабының нормасын басшылыққа ала отырып және ӨБТК ережелері мен Нұсқаулықты ескере отырып, "Т" компаниясы ӨБТК жасасу кезінде қолданыста болған кеден заңнамасына сәйкес кедендік төлемдерді төлеуді жүргізуі қажет.
Осылайша, кедендік алым мөлшерлемесінің мөлшері Қазақстан Республикасы Үкіметінің 07.11.1995 жылғы №1479 қаулысына сәйкес, ал әкелінетін тауарларға кедендік баждар Қазақстан Республикасы Үкіметінің 12.06.1997 жылғы № 960 қаулысына сәйкес айқындалады.
Жоғарыда баяндалған ӨБТК нормалары мен салық режимі туралы Нұсқаулықты ескере отырып, кедендік әкелу баждарын, алымдарды, ҚҚС пен өсімпұлды есептеу жөніндегі кеден органының іс-қимылы заңды болып табылады.
Сонымен бірге, кеден органы тексеру актісінде есептеуге арналған соманы және қайтаруға арналған соманы бөлек көрсетеді, өйткені кедендік әкелу баждарының сомалары бюджеттік сыныптаманың әртүрлі кодтарына ие.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.