Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС, ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "F" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2017 ж.бастап 31.12.2019 ж. дейінгі кезең үшін "F" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша мұнай секторы (КТС) ұйымдарынан түсетін 19 657,9 мың теңге сомасындағы түсімдерді және 3 213,8 мың теңге өсімпұл, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама 184,1 мың теңге және өсімпұл 38,2 мың теңге.
"F" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда КТС және ҚҚС есептеу бөлігінде салық органының шешімін жоюды сұрайды.
Шағымда "F" компаниясы тіркелген активтердің амортизациясы бойынша шығыстарды өтеумен және оларды Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес шегерімге және ҚҚС есепке жатқызумен байланысты келтірілген шығындардың негізділігін растау мақсатында барлық қажетті құжаттарды ұсынғаны көрсетілген.
Бұдан басқа, "F" компаниясының коммуналдық қызметтерді төлеуге арналған шығыстар сомасын және Банктің мүлікті ұстауға жұмсаған өзге де шығыстарын, оның ішінде мүлікті амортизациялауға жұмсаған шығыстарын өтеу түріндегі кірістері "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) №120-VI 25.12.2017 ж. баптарына сәйкес Банктің жылдық жиынтық кірісіне енгізілді.
"F" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж. №99-IV (10.12.2008 ж. Салық кодексі) Кодексінің 100-бабының 1 және 3-тармақтарына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары, 10.12.2008 ж. Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес, егер 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 34-тарауында өзгеше көзделмесе, бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 228-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушы негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды қоса алғанда, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын есепке, жұмыстар мен қызметтер, егер олар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылса, сондай-ақ осы тармақтың 1) -5) тармақшаларында көрсетілген шарттар орындалса.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 242, 264-баптарының 1-тармақтарында және 400, 402-баптарында көзделген.
Осылайша, салық төлеушінің шығыстары тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шығыстар кіріс алуға бағытталуы және салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуы тиіс, сондай-ақ басшы және бас бухгалтер немесе салық төлеушінің бұйрығымен осыған уәкілеттік берілген қызметкер қол қойған тиісті құжаттармен расталуы тиіс болған жағдайда ҚҚС бойынша шегерімге және есепке жатқызылуға жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетінін атап өту қажет. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 56-бабының 6-тармағында есептік құжаттама мыналарды қамтиды: бухгалтерлік құжаттама, салықтық нысандар, салықтық есепке алу саясаты, салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді айқындау үшін, сондай-ақ салық міндеттемесін есептеу үшін негіз болып табылатын өзге де құжаттар.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 190-бабында көзделген.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – бухгалтерлік есеп туралы Заң) 6-бабының 1-тармағына сәйкес бухгалтерлік есеп Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасында, сондай-ақ есеп саясатында регламенттелген дара кәсіпкерлер мен ұйымдардың операциялары мен оқиғалары туралы ақпаратты жинаудың, тіркеудің және жинақтаудың ретке келтірілген жүйесін білдіреді.
Осылайша, салық заңнамасының нормаларына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Қаралып отырған жағдайда "F" компаниясы (несие алушы) мен банк (несие беруші) арасында 22.05.2017 ж. және 31.07.2017 ж. несие шарттары (бұдан әрі – несие шарттары) жасалды, олардың талаптары бойынша банк өндірістік (коммерциялық) мақсаттарда, оның ішінде үшінші тұлғаларға жалға беру үшін өтеусіз уақытша иеленуге және пайдалануға беруге міндеттенеді.:
- 1 жер учаскесі бар ғимараттың бір бөлігі;
- 2 жер учаскесі бар ғимараттың бөлігі;
- 1 ғимарат;
- 2 ғимарат.
1.5-тармаққа сәйкес. шарттардың 1-бабы несиелер, мүлікті ұстау жөніндегі барлық шығыстарды, оның ішінде коммуналдық қызметтерді, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес туындайтын салықтарды қоғам өтеуге тиіс.
1.6-тармаққа сәйкес. несие шарттарының 1-бабы, "F" компаниясы банк шот - фактураларды бергеннен кейін күнтізбелік 15 күн ішінде мұндай шығыстарды шот - фактураларда көрсетілген банк шотына ақша аудару арқылы өтейді.
Сондай-ақ, 3.2.4. 3.2. тармақ. несие шарттарының 3-бабында "F" компаниясының шығындарды көтеру міндеті қарастырылған, оған мыналар кіреді: өткізу режимін сақтау, жылыту және желдету жүйелеріне, ауа баптау жүйелеріне, өртке қарсы қауіпсіздік жүйелеріне техникалық қызмет көрсету, мүлікті тазарту және қызмет көрсету, мүлікті қорғау, мүлікті күтіп ұстауға және мүлікті тиісті жағдайда ұстауға байланысты туындауы мүмкін шығындар, мүлікті күрделі жөндеу шығындарын қоспағанда және басқа да шығындар.
Осылайша, Банктің тіркелген активтерін амортизациялау бойынша шығыстарды "F" компаниясының міндеті ретінде несие шартында өтеу көзделмеген.
Бұл ретте, "F" компаниясы "F" компаниясына уақытша иеленуге және пайдалануға берілген банктің тіркелген активтері бойынша амортизациялық аударымдарды өтеуге арналған шығыстар мен ҚҚС шегерімге жатқызылды.
10.12.2008 ж.Салық кодексінің 116-бабы 1-тармағының 1-тармақшасына сәйкес КТС есептеу мақсаттары үшін негізгі құралдар тіркелген активтер болып табылады.
Тіркелген активтерді есепке алу 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 117-бабында көзделген тәртіппен техникалық реттеу және метрология жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген сыныптамаға сәйкес қалыптастырылатын топтар бойынша жүзеге асырылады.
Бұл ретте тіркелген активтердің құны 10.12.2008 жылғы Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылады.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 266, 271-баптарында қарастырылған.
16 (IAS) "негізгі құралдар" ХҚЕС-ке сәйкес актив ретінде танылуға жататын негізгі құралдар объектісі өзіндік құны бойынша бағаланады.
Негізгі құралдар объектісінің өзіндік құны мыналарды қамтиды: импорттық баждарды және сауда жеңілдіктері мен өтемақыларды шегергендегі сатып алуға қайтарылмайтын салықтарды қоса алғанда, сатып алу бағасы; активті қажетті жерге жеткізуге және оны кәсіпорын басшылығының ниеттеріне сәйкес пайдалану үшін қажетті күйге келтіруге арналған кез келген тікелей шығындар; кәсіпорын өзіне не осы объектіні сатып алу кезінде не осы кезең ішінде қорларды құрумен байланысты емес мақсаттарда оны белгілі бір кезең ішінде пайдалану салдарынан өзіне міндеттеме алатын негізгі құралдар объектісін бөлшектеу мен алып тастауға және өзі алып жатқан учаскедегі табиғи ресурстарды қалпына келтіруге арналған шығындарды алдын ала бағалау.
Амортизация-активтің амортизацияланатын құнын оның пайдалы қызмет мерзімі ішінде жүйелі бөлу.
Амортизацияланатын құн-бұл активтің өзіндік құны немесе оның тарату құнын шегергендегі өзіндік құнның орнына қаржылық есептілікте көрсетілген басқа шама.
Амортизациялық аударымдар, егер олар басқа активтің өзіндік құнына енгізілмесе, шығыстар ретінде танылады.
Осылайша, амортизациялық аударымдар ҚЕХС сәйкес негізгі құралдар объектісі актив ретінде танылған салық төлеушінің бухгалтерлік және салықтық есептерінде КТС есептеу мақсатында шегерімге жатқызылады.
Қаралып отырған жағдайда, несие шарттарына сәйкес көрсетілген тіркелген активтер "F" компаниясының балансына берілуге жатпайды, демек, амортизациялық есептеулер Банктің бухгалтерлік және салықтық есептерінде жүргізіледі.