Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: төлем көзінен салық салынатын табыстардан ұсталатын жеке табыс салығы, Әлеуметтік салық, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар мен жарналар, әлеуметтік төлемдер: зейнетақы қорына, әлеуметтік аударымдар
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "А" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) төлем көзінен салық салынатын табыстардан жеке табыс салығын, әлеуметтік салықты, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға және зейнетақы қорына аударымдар мен жарналарды, әлеуметтік аударымдарды есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "А" компаниясына салық заңнамасы нормаларының сақталуы, 01.01.2017 ж. бастап зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдардың толық және уақтылы аударылуы мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. 24.09.2019 ж.бойынша, оның нәтижелері бойынша төлем көзінен салық салынатын табыстардан 1 465,7 мың теңге сомасында жеке табыс салығын және 418,5 мың теңге (ЖТС) өсімпұл, 5 314,9 теңге сомасында әлеуметтік салықты және 1 433,3 мың теңге өсімпұл, 163,4 мың теңге сомасында міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыруға аударымдар мен жарналарды және 66,1 мың теңге сомасында және зейнетақы қорына 4 074,1 мың теңге және 1 140,3 мың теңге өсімпұл, 369,5 мың теңге сомасында әлеуметтік аударымдар және 196,2 мың теңге өсімпұл.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
"А" компаниясы 10.12.2008 ж. ҚР "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" кодексінің 357-бабының 2-тармағын бұза отырып, салықтың және тиісті өсімпұлдың шағымдалатын сомасын есептеуге негіз болды. (10.12.2008 ж.Салық Кодексі) және Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 484-бабының 2-тармағы, Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Заңы, Қазақстан Республикасының "Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Заңы, Қазақстан Республикасының "Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" Заңы, жұмыскерлерге жасалған азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар (бұдан әрі-АҚС) бойынша төлемдерге негізсіз салық салынбаған.
"А" компаниясы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі – ҚР ЕК) 8, 68, 5, 10-баптарына сілтеме жасай отырып, еңбек заңнамасында қоса атқаратын жұмыс кезінде күніне жиынтық жұмыс уақыты 12 сағат болған кезде күнделікті еңбек қызметіне жол беріледі деп есептейді.
Шағымда азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар өздерінің лауазымдық міндеттерінің аясына кірмейтін жұмыстарға қатысты жоғары ғылыми және ерекше біліктілігі бар қызметкерлермен ЖШС-де жиі жасалатыны көрсетілген. Әртүрлі жұмыс түрлерін қатар орындау үшін бір мезгілде екі шарт (еңбек және азаматтық-құқықтық) жасасу Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына қайшы келмейді.
Бұдан әрі, шағымда "А" компаниясы мен ЖШС-мен еңбек қатынастарында тұрған жеке тұлғалар арасындағы азаматтық-құқықтық шарттар келесі объективті себептер бойынша жасалғаны көрсетілген:
- еңбек шарты бойынша қызметкердің лауазымдық міндеттерінің тізбесінде Тапсырыс берушіге қажетті жұмыс (қызмет)түрлерінің болмауы;
- талап етілетін жұмыстардың қысқа мерзімділігі (тұрақты емес сипаты);
-жұмыс уақытында жұмыскер өзінің негізгі еңбек функцияларын орындаумен айналысатындығына байланысты еңбек шарты бойынша көзделген жұмыс уақытында қажетті жұмыстарды (көрсетілетін қызметтерді) орындаудың мүмкін еместігі;
- екі тарап үшін де азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт жасасуды тиімсіз шарттарда еңбек шартына Елеулі қысқа мерзімді өзгерістер енгізуден гөрі тиімдірек деп тапқан тараптардың еркін ерік білдіруі.
"А" компаниясы "а" компаниясы мен "А" компаниясының қызметкерлері болған жеке тұлғалар арасындағы азаматтық-құқықтық шарттар заңды болып табылады деп есептейді, осыған байланысты азаматтық-құқықтық шарттар бойынша жеке тұлғалардың табысы қызметкердің еңбек шарты бойынша табысы ретінде қарастырылмауы тиіс. Осылайша, 2017-2018 жж. арналған азаматтық-құқықтық шарттар бойынша жеке тұлғалардың табысына салықтарды есептеу заңсыз болып табылады.
Баяндалғанға байланысты "А" компаниясы тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
"А" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 357-бабының 2-тармағына сәйкес 10.12.2008 ж. Салық Кодексінің 355-бабы 1-тармағының 3), 4) және 5) тармақшаларында және 2-тармағында көрсетілген төлеушілер, ауыл шаруашылығы өнімін, акваөсіру (балық өсіру шаруашылығы) өнімін өндірушілер және ауыл шаруашылығы кооперативтері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкерлер, сондай-ақ Салық кодексінің 358-бабы 3-1-тармағында көрсетілген салық төлеушілерге жататын дара кәсіпкерлер үшін Салық кодексінің 163-бабы 2-тармағында айқындалған кірістер түрінде резидент жұмыскерлерге төленетін Жұмыс берушінің шығыстары салық, егер осы тармақта өзгеше белгіленбесе, салық кодексінің 192-бабы 1-тармағының 18), 19), 20) және 21) тармақшаларында айқындалған кірістер, сондай-ақ Салық кодексінің 191-бабы 7-тармағында көрсетілген шетелдік персоналдың кірістері түріндегі резидент емес жұмыскерлерге.
Осыған ұқсас нормалар 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 484-бабында көзделген.
"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 1-бабының 28) тармақшасына сәйкес міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын төлеу жөніндегі агент (бұдан әрі-агент) - Қазақстан Республикасында қызметін шетелдік заңды тұлғалардың тұрақты мекемесі, филиалдары, өкілдіктері арқылы жүзеге асыратын шетелдік заңды тұлғаны қоса алғанда, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын есептейтін, ұстап қалатын (есебіне жазатын) және Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына аударатын жеке немесе заңды тұлға.
"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 29-бабының 1-тармағында егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше белгіленбесе, агенттер міндетті зейнетақы жарналарының, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарының есептелген, ұстап қалынған (есебіне жазылған) сомалары жөніндегі мәліметтерді көрсететін жеке табыс салығы мен әлеуметтік салық бойынша декларацияны Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген мерзімде тоқсан сайын тапсыратыны белгіленген.
"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабына сәйкес Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорына төленуге жататын міндетті зейнетақы жарналары міндетті зейнетақы жарналарын есептеу үшін қабылданатын ай сайынғы табыстың 10 пайызы мөлшерінде белгіленеді.
Бұл ретте міндетті зейнетақы жарналарын есептеу үшін қабылданатын ай сайынғы табыс республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төмен жалақының 50 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс.
"Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 1) тармақшасына сәйкес қызметкерлер, сондай-ақ ақы төленетін өзге де жұмысы бар (сайланған, тағайындалған немесе бекітілген) адамдар міндетті әлеуметтік сақтандыруға жатады.
Қорға әлеуметтік аударымдар төленбейтін кірістерді қоспағанда, еңбекке ақы төлеу ретінде табыс түрінде жұмыскерге төленетін Жұмыс берушінің шығыстары "міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабының 1-тармағы қызметкерлер үшін әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісі болып табылады.
"Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 14 - бабының 1-тармағына сәйкес төлеушілердің қорға міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар үшін және (немесе) өз пайдасына төлеуіне жататын әлеуметтік аударымдар әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің 3,5 пайызы, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісінің 5 пайызы мөлшерінде белгіленеді.
"Міндетті әлеуметтік сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабының 5-тармағымен бір төлеушіден әлеуметтік аударымдарды есептеудің ай сайынғы объектісі республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген ең төмен жалақының 7 еселенген мөлшерінен аспауға тиіс.
"Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 29 – бабының 2-тармағына сәйкес осы баптың 4-тармағында белгіленген кірістерді қоспағанда, осы шарттар бойынша есептелген барлық кірістер азаматтық-құқықтық сипаттағы шарттар бойынша жеке тұлғаның кірістері болып табылады.
"Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасында қызметін тұрақты мекеме арқылы жүзеге асыратын шетелдік заңды тұлғаларды қоса алғанда, жұмыс берушілер, сондай-ақ осы Заңның 6-тарауында белгіленген тәртіппен аударымдар мен жарналарды есептейтін (ұстап қалатын) және қорға аударатын шетелдік заңды тұлғалардың филиалдары, өкілдіктері аударымдарды төлеушілер болып табылады.
"Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабының 1-тармағына сәйкес жұмыс берушілердің қорға төленуге жататын аударымдары мынадай мөлшерде белгіленеді:
2017 жылғы 1 шілдеден бастап - аударымдарды есептеу объектісінің 1 пайызы мөлшерінде;
2018 жылғы 1 қаңтардан бастап - аударымдарды есептеу объектісінің 1,5 пайызы;;
2020 жылғы 1 қаңтардан бастап - аударымдарды есептеу объектісінің 2 пайызы;
2022 жылғы 1 қаңтардан бастап - аударымдарды есептеу объектісінің 3 пайызы мөлшерінде белгіленеді.