Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) "N" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге есептелген ҚҚС сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС артуын қайтаруға (ҚҚС) расталмайтындығы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2019 ж. бастап қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша "N" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. нәтижесі бойынша бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС сомасы 12 516,5 мың теңге және 165,9 мың теңге өсімпұл туралы хабарлама шығарылған, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге есептелген ҚҚС сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС артуын қайтаруға расталмаған 30 062,9 мың теңге сомасында.
"N" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Тақырыптық тексеру 2020 жылдың 2 тоқсанына "N" компаниясының ҚҚС бойынша декларациясында (300.00-нысан) көрсетілген 01.01.2019 ж.бастап 30.09.2019 ж. аралығындағы кезеңде 30 062,9 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтару туралы талап негізінде жүргізілді.
2.14-тармақта атап өту керек. 13.11.2020 ж. № 133 тексеру актісінің қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы белгіленді:
- 2 726,1 мың теңге, валюталық түсім түспеген тауарлар экспорты бойынша;
- ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты 1 201,4 мың теңге;
- 976,1 мың теңге, салық төлеуші артық ұсынған ретінде;
- Басқа себептер бойынша 38 364,0 мың теңге (экспортты растамау).
Шағымда 24 280 АҚШ доллары сомасы 06.08.2020 ж.банктік шот арқылы төленгені, осылайша валюталық түсім толығымен түскені көрсетілген.
Бұл ретте, тексеру актісінде теңгемен қайта есептеген кезде (2 726,1 мың теңге) 24 280 доллар мөлшерінде расталмаған төлем сомасының есебі дұрыс жүргізілмеген.
Осылайша, "N" компаниясы шағымда есеп жүргізеді: 30.06.2020 ж.расталмаған сома 1 176,6 мың теңгені (24 280 доллар * 403,83 (30.06.2020 ж. бағамы) = 9 805,0 мың теңге * 12% ҚҚС) құрауы тиіс.
"N" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. №120-VI кодексінің 152-бабының 7-тармағына сәйкес (25.12.2017 ж. Салық кодексі) қайтарылуға жататын ҚҚС сомасын айқындау кезінде тауарлар экспорты болған жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасында айқындалған тәртіппен ашылған Қазақстан Республикасының аумағындағы екінші деңгейдегі банктердегі салық төлеушінің банк шоттарына валюталық түсім түскен не сыртқы сауда тауар айырбасы жөніндегі (бартерлік) операциялар бойынша экспортталған тауарларды қосылған құн салығын төлеушіге сатып алушы берген тауарларды Қазақстан Республикасының аумағына іс жүзінде әкелу жүзеге асырылған тауарлардың экспорты ескеріледі.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 155-бабы 1-тармағының 2), 5) тармақшаларына сәйкес салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органының лауазымды адамдарының: мемлекеттік органдардан тексеру жүргізу үшін қажетті, оның ішінде Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес коммерциялық, банктік, салықтық және заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын құжаттар мен мәліметтерді сұратуға және алуға; салықтық тексеру жүргізу барысында туындаған мәселелер бойынша шет мемлекеттердің мемлекеттік және өзге де органдарына (ұйымдарына)
Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 21.02.2018 ж. №260 "валюталық түсімнің түсуі туралы қорытындының нысанын және оны ұсыну тәртібін бекіту туралы" бұйрығына сәйкес 05.10.2020 ж. №10-01-16-10195 банкке 01.02.2016 ж. келісімшарт бойынша 10.10.2020 ж. алынған жауапқа сәйкес сұрау жіберілді. нақты тиеп-жөнелтілген өнімнің құны (валютамен): 415 900 АҚШ доллары, алдыңғы кезеңдерден валюта түсімінің өтпелі қалдығы жоқ, тексеру барысында банк растаған түскен валюта түсімінің сомасы 391 620 АҚШ доллары, келесі кезеңдер үшін валюта түсімінің өтпелі қалдығы жоқ, банктің мәліметтері бойынша жете алмаған валюта түсімінің сомасы 24 280 АҚШ долларын құрады.
Бұл ретте 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күні ҚҚС сомаларының анықтығы расталмаған сомалар шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді.
01.02.2016 ж. келісімшарт бойынша валюталық түсімнің түсімі 391 620 АҚШ долларын құрады, бұл ретте жөнелтілген өнімнің құны 415 900 АҚШ долларын, яғни 94,16% (391 620/415 900)*100).
Осылайша,валюталық түсімнің толық түспеуі 5,84% - ды(100-94, 16) құрады, тексерілетін кезеңде ҚҚС сомасының нақты артуы 46 680,6 мың теңгені құрады, демек, қайтарудан бас тартуға жататын ҚҚС сомасы 2 726,1 мың теңгені (46 680,6 * 5,84%) құрады.
Баяндалғанды ескере отырып, валюталық түсімнің түсу фактісін Банктің растамауына байланысты 2 726,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуін қайтарудан бас тарту бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Шағымда "N" компаниясы Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 02.02.2018 ж. №118 "ҚҚС асып кеткен сомаларының және тәуекел дәрежесі критерийлерінің дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларын бекіту туралы" бұйрығының (бұдан әрі - қағидалар) 16-тармағында көрсетілген тұлғалар санаттарына жатпайды және ҚҚС қайтару оңайлатылған тәртіппен жүргізілмейді, сондықтан 1 201,4 мың теңге ҚҚС есепке жатқызылуын растау салық органы тарапынан заңсыз, себебі өнім берушілер таратылмаған, жұмыс істеп тұрған ұйымдар болып табылады.
"N" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
25.12.2017 ж.Салық кодексінің 136-бабына сәйкес ТБЖ тәуекелдерді бағалауға негізделген және тәуекелді анықтау және оның алдын алу мақсатында салық органдары әзірлейтін және (немесе) қолданатын шараларды қамтиды. Тәуекелдерді бағалау нәтижелерінің негізінде салықтық бақылау нысандарын саралап қолдану жүзеге асырылады.
Мемлекетке залал келтіруі мүмкін және (немесе) мүмкін салық төлеушінің (салық агентінің) салық міндеттемесін орындамау және (немесе) толық орындамау ықтималдығы тәуекел болып табылады.
ТБЖ салықтық бақылауды жүзеге асыру кезінде, оның ішінде ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау мақсатында пайдаланылады.
Бұл ретте ҚҚС асып кету сомаларының дұрыстығын растау мақсатында тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын және ТБЖ қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайды.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 6 – тармағына сәйкес қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасын растау мақсатында және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 20.02.2018 жылғы №118 бұйрығымен бекітілген №118 тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары (бұдан әрі - №118 қағидалар) егер өлшемшарттарды пайдалана отырып, бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы отыз бес және одан көп баллды құраған жағдайда, салық төлеуші тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатады.
№ 118 Қағидалардың 9-тармағына сәйкес тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты тексерілетін кезең ішінде мемлекеттік кіріс органы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер бойынша "Пирамида" талдамалық есебін қалыптастырады.
№118 Қағидалардың 13-тармағына сәйкес, "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жағдайда, ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 152-бабының ережелерін ескере отырып, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерге келетін ҚҚС асып кету сомасына азайтылған ҚҚС қайтару туралы талапта және (немесе) салықтық өтініште көрсетілген сомалар, оның ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімін және сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтерді және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін қоса алғанда, өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер арасында алшақтық фактілері болған кезде.
Бұл ретте №118 Қағидалардың 14-тармағында расталуға жататын ҚҚС асып кету сомасы мынадай тәртіппен айқындалады деп айқындалған:
1) салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған әрбір салық төлеушіден бастап ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті табыс еткен салық төлеушіге дейін тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасының ең азы белгіленеді;
2) жиынтықтағы мынадай сомалардың ең азы белгіленеді:
осы тармақтың 1) тармақшасына сәйкес айқындалған ҚҚС сомасынан жиынтық түрде қалыптасқан ҚҚС сомасы;
қайтару туралы талапты немесе салықтық өтінішті табыс еткен салық төлеуші тікелей өнім берушіден есепке жатқызған ҚҚС сомасы;
3) ҚҚС қайтару туралы талапта немесе салықтық өтініште көрсетілген ҚҚС асып кету сомасынан осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тәртіппен айқындалған ҚҚС сомасы шегеріледі.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 152-бабының 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнгі сома шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейтінін көрсету қажет: