Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Z" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кетуі туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "Z" компаниясына қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу, 01.10.2019 ж.бастап 30.06.2020 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 17.11.2020 ж. бастап есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған, бюджетке төленуге жатпайтын есептелген салық сомасынан 58.11.2020 ж. асып кету туралы хабарлама шығарылды. 257,6 мың теңге.
Z " компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 58 257,6 мың теңге сомасындағы ҚҚС қайтаруға, оның ішінде ҚҚС артық ұсынылған сомасына, валюталық түсімнің түспеуіне; тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына, тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты расталмағаны көрсетілген.
"Z" компаниясының бекітуі бойынша, ҚР Қаржы министрінің 20.02.2018 ж. № 252 бұйрығымен бекітілген құпия ақпарат болып табылмайтын өлшемшарттар бойынша ТБЖ қолдану қағидаларын (бұдан әрі - №252 қағида) бұза отырып салықтық тексеру нәтижелері бойынша мынадай өлшемшарттар дұрыс айқындалмаған:
- "Салық жүктемесі" - 25 балл көрсетілген, ал 5 баллды көрсету қажет болды, өйткені салық жүктемесінің коэффициенті (СЖН) салалық орташа көрсеткіштен ауытқу пайызынан 50-ден асады%;
- "Бұрын табыс етілген салық есептілігіне бірнеше рет өзгерістер мен толықтырулар енгізу", ол бойынша баллдарды есептеу нөлге тең болуы тиіс, өйткені критерийді қолдану кезеңі 6 айдан 12 айға дейін ұлғайтылды; КТС бойынша қосымша декларациялар 6 ай ішінде берілмеді; 2019 жылдың 2 тоқсанына (03.12.2019 ж.), 2019 жылдың 3 тоқсанына (27.08.2020 ж.), 2020 жылдың 1 тоқсанына (12.08.2020 ж.), 2019 жылдың 27.08.2020 ж.), олар бойынша жалпы сомасы 5 028,9 мың теңгеге ҚҚС азайтылды;
- "Өзара байланысты тараптармен өзара есеп айырысулардың болуы", "нөлдік салық есептілігін ұсынбайтын немесе табыс ететін салық төлеушілермен соңғы 5 жылда мәмілелерді жүзеге асыру" тиісінше 5 балл және 10 балл көрсетілген, ал №252 Қағидаларда көрсетілген критерийлер жоқ;
- "ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған, оның ішінде таратылған, әрекетсіз, банкрот деп танылған тұлғалармен өзара есеп айырысулары бар салық төлеушілермен жасалған мәмілелер" 10 балл артық көрсетілген, өйткені Өлшем егер ҚҚС бойынша тіркеу есебінен шығарылған өнім берушіні көрсете отырып, ҚҚС бойынша декларацияны табыс ететін өнім берушіден есепке жатқызу сомасы осындай декларацияны табыс ету күніне айлық есептік көрсеткіштің (АЕК) 20 000 еселенген мөлшерінен асатын жағдайда айқындалады. Есеп айырысу соңғы екі күнтізбелік тоқсан үшін жүргізіледі. "Z" компаниясының өнім берушілермен (ҚҚС бойынша есептен шығарылған, банкроттықтар) өзара есеп айырысулары жоқ;
- "Салық төлеушінің деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар бақылау - касса машиналарын (бұдан әрі-БКМ) қолдануы", ол бойынша минус 2 балл қолданылмады, өйткені " Z " компаниясы 01.04.2019 ж. бастап "К" компаниясының филиалымен барлық өткізілген деректерді БКМ-ге беру туралы шарт жасалды;
- "Шот-фактураларды электронды түрде жазу", ол бойынша ҚҚС бойынша тіркеу есебінде тұрған салық төлеушілер үшін минус 2 балл қолданылмаған, ал" Z " компаниясы шот-фактураларды электронды түрде 01.04.2018 ж. бастап жазып береді.;
- "Салықтар мен әлеуметтік төлемдер бойынша дәйекті берешектің болмауы", ол бойынша минус 3 балл қолданылмаған, сонымен қатар" К " компаниясының соңғы 6 айдағы салықтар бойынша берешегі жоқ.
Осыған байланысты "Z" компаниясы "Пирамида" талдамалық есебін одан әрі қалыптастыра отырып, тәуекел аймағына жатқызылуға жатпайды деп санайды, өйткені өлшемшарттар бойынша баллдардың жалпы саны тексеру нәтижелері бойынша айқындалғандай, 65 балл емес, минус 2 баллды құрауы тиіс.
"Z" компаниясы сондай-ақ 2020 жылдың 2 тоқсанына ҚҚС бойынша декларацияда 01.10.2019 ж. бастап 31.03.2020 ж. аралығындағы кезең көрсетілгенін атап өтті, ал тексеру барысында 01.04.2017 ж. бастап 31.03.2020 ж. аралығындағы кезең қамтылғанын атап өтті.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "Z" компаниясының тақырыптық тексерісі 2020 жылдың 2 тоқсанына ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген 99 280,0 мың теңге сомасында 01.10.2019 ж.бастап 31.03.2020 ж. аралығындағы кезеңде ҚҚС артуын қайтару туралы талаптың негізінде жүргізілді.
"Z" компаниясы "жеткізушілер бойынша Пирамида" талдамалық есебін қалыптастыра отырып, тәуекел дәрежесіне жатқызылды, өйткені тәуекел дәрежесінің өлшемдері бойынша жалпы сома 65 балды құрады, оның ішінде мынадай өлшемшарттар бойынша: "ТСН" - 25 балл; "ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген екі реттен артық азайтуға ҚҚС бойынша қосымша есептілікті қайтару туралы талапты ұсыну күнінің алдындағы он екі айлық кезең үшін ұсыну" - 10 балл; "өзара байланысты тараптармен соңғы 3 жылда өзара; "Нөлдік салық есептілігін тапсырмайтын немесе тапсырмайтын салық төлеушілермен соңғы 5 жылда мәмілелерді жүзеге асыру" - 10 балл;" банкрот салық төлеушілермен соңғы 5 жылда мәмілелерді жүзеге асыру " -5 балл. Осыған байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша 58 257,6 мың теңге сомасындағы ҚҚС қайтаруға, оның ішінде 18 769,2 мың теңге сомасындағы артық ұсынылған ҚҚС бойынша, 11,3 мың теңге сомасындағы валюталық түсімнің түспеуі бойынша, 26 126,5 мың теңге сомасындағы ТБЖ нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар бойынша, тікелей жеткізушілерде анықталған бұзушылықтар бойынша, 13 350,6 мың теңге сомасындағы бұзушылықтарды жою бойынша жіберілген сұрау салулар бойынша расталған жоқ.
"Z" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 136-бабының 5-тармағына сәйкес ТБЖ 25.12.2017 ж. Салық кодексінде көзделген жағдайларда салықтық әкімшілендіруді жүзеге асыру кезінде пайдаланылады.
137-баптың 2-тармағына сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары мен ТБЖ қолдану тәртібін ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау мақсатында уәкілетті орган айқындайды.
ҚР Қаржы министрінің 02.02.2018 ж. №118 бұйрығымен ҚҚС асып кеткен сомаларының және тәуекел дәрежесі өлшемшарттарының анықтығын растау мақсатында ТБЖ қолдану қағидалары (бұдан әрі - №118 қағидалар) бекітілді.
№118 Ереженің 1-тармағында №118 Ереженің 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 137-бабына сәйкес әзірленгені және ҚҚС асып кеткен сомалардың дұрыстығын растау мақсатында ТБЖ қолдану тәртібін айқындағаны белгіленгенін атап өткен жөн.
Осылайша, № 118 Ереженің 4-тармағына сәйкес бір мезгілде ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті ұсынған салық төлеуші қызметінің көрсеткіштері ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру басталған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын (бұдан әрі - өлшемшарттар) пайдалана отырып бағаланады.
№118 Ереженің 5-тармағына сәйкес салық төлеуші қызметінің көрсеткіштеріне сәйкестігі белгіленген өлшемшарттар бойынша балдар салық төлеушілерді тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызу үшін пайдаланылатын барлық өлшемшарттар бойынша жалпы жиынтық қорытындыны айқындау үшін жинақталады.
Бұл ретте №118 Қағидалардың 6-тармағында егер өлшемдерді пайдалана отырып, бағалау нәтижелері бойынша баллдардың жиынтық қорытындысы отыз бес және одан да көп баллды құраған жағдайда, салық төлеуші тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жататыны көзделген.
№118 Ереженің 9 - тармағына сәйкес тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты тексерілетін салық кезеңі үшін Мемлекеттік кірістер органы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер бойынша "Пирамида" талдамалық есебін (бұдан әрі - "Пирамида" есебі) қалыптастырады.
Осылайша, егер критерийлерді пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы отыз бес және одан да көп балды құраса, салық төлеуші "Пирамида"есебі қалыптастырылатын талап қою аймағындағы салық төлеушілер санатына жатады.
Баллдардың саны №118 Қағидалардың "тәуекел дәрежесінің өлшемшарттары" №2 қосымшасының 1)-15) тармақшаларында көрсетілген өлшемшарттар бөлінісінде айқындалатынын атап өту қажет.
Сонымен, келесі критерийлер бойынша ұпай саны:
1) салық төлеушінің СЖК салалық орташа мәнінен төмен-25 балл;
3) қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қайтару туралы талап (бұдан әрі - қайтару туралы талап) ұсынылған күннің алдындағы он екі ай кезең үшін екі реттен артық азайтуға ҚҚС бойынша қосымша есептілікті ұсыну - 10 балл;
4) соңғы 3 жылда өзара байланысты тараптармен өзара есеп айырысулардың болуы - 5 балл;
6) нөлдік салық есептілігін ұсынбайтын немесе табыс ететін салық төлеушілермен соңғы 5 жылда мәмілелерді жүзеге асыру - 10 балл;
9) соңғы 5 жылда ҚҚС бойынша есептен шығарылған салық төлеушілермен мәмілелерді жүзеге асыру-10 балл;
10) соңғы 5 жылда банкрот салық төлеушілермен мәмілелерді жүзеге асыру-10 балл.
Қаралатын жағдайда, салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "Z" компаниясында критерийлерді пайдалана отырып, бағалау нәтижелері бойынша балдардың жиынтық қорытындысы 65 балды құрады, оның ішінде өлшемшарттар бойынша:
- "Салық төлеушінің КҒК салалық орташа мәнінен төмен" 25 балл.