Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "А" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.10.2017 ж.бастап 30.09.2020 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "А" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 22.02.2021 ж. бастап есепке жатқызылатын ҚҚС-ның қайтаруға расталмаған, бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан 33 507,5 мың теңге сомасында асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
"А" компаниясы салық органының есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 33 507,5 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасы расталғаны, бұл ретте талап қою мерзімінің өтуі (үш жыл) себебінен көрсетілген соманы қайтарудан бас тартылғаны көрсетілген.
"А" компаниясы салықтық тексеру барысында салықтық талаптар бойынша талап қою мерзімі дұрыс қолданылмағанын атап өтті, атап айтқанда, 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (Салық кодексі) 48-бабының 2-тармағына сәйкес, 01.01.2020 ж. дейін қолданыста болған редакцияда талап қою мерзімі бес жылды құрады, өз кезегінде 01.01.2020 бастап қолданыста болған редакцияда талап қою мерзімі үш жылды құрайды.
"А" компаниясының пікірінше, талап қою мерзімдерін анықтау кезінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша талап қоюдың ең аз мерзімі қолданылды, бұл салық төлеушінің құқығын нашарлатады.
Мәселен, "құқықтық актілер туралы" ҚР Заңының 43-бабының 1 және 3-тармақтарына және 48-бабының 1-тармағына сәйкес тұлғалардың жағдайын нашарлататын нормативтік құқықтық актілердің кері күші болмайды, олар қолданысқа енгізілгенге дейін туындаған қатынастарға қолданылмайды және кері күші болмайды.
Сондай-ақ, тексеру нәтижелері бойынша талап қою мерзімінің өтуі (үш жыл) себебінен 2017 жылғы 4-тоқсандағы ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудан бас тартылғаны атап өтілді, бұл ретте көрсетілген кезеңдегі ҚҚС асып кеткен сомасы 01.01.2020 ж. бастап қолданыстағы талап қою мерзімі шегінде берілді.
"А" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 48-бабының 2-тармағына сәйкес (01.01.2020 ж. бастап қолданыстағы редакцияда) егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі үш жылды құрайды.
Салық кодексінің 48-бабының 3-тармағында салық төлеушілердің мынадай санаттары үшін осы бапта белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, талап қою мерзімі бес жылды құрайтыны көзделген:
1) Салық кодексіне сәйкес салық мониторингіне жататын;
2) қызметін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа сәйкес жүзеге асыратын заңды тұлғалар жатады.
Салық кодексінің 48-бабы 9 және 10-тармақтарының ережелерінде талап қою мерзімін ұзарту және тоқтата тұру жағдайлары белгіленген.
Салық кодексінің 48-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді, өсімпұлды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап етуге құқылы уақыт кезеңі салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою мерзімі болып танылатынын көрсету қажет.
Осылайша, 01.01.2020 ж.бастап салық төлеушінің салықты және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, өсімпұлды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап ету құқығы талап қоюдың ескіру мерзімінің 3 жылдығы кезеңінде қолданылады.
Қаралатын жағдайда, тақырыптық салықтық тексеру 2020 жылғы 3-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артығын қайтару туралы талаптың негізінде 01.07.2017 ж. бастап 30.06.2018 ж. аралығындағы кезеңде келесі кезеңдер бойынша қалыптастырылған 90 935,0 мың теңге сомасында жүргізілді:
- 2017 жылдың 3 тоқсанына 10 021,0 мың теңге сомасында;
- 2017 жылдың 4 тоқсанына 37 766,1 мың теңге сомасында;
- 2018 жылдың 2 тоқсанына 43 148,0 мың теңге сомасында.
Тақырыптық салықтық тексеру нәтижелері бойынша 01.07.2017 ж. бастап 30.09.2020 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сомасы 81 294,7 мың теңгені құрады, оның ішінде::
- 47 787,1 мың теңге талап қою мерзімінің өтуіне байланысты;
- 20 634,2 мың теңге электрондық шот-фактураларды талдау нәтижелері бойынша, сондай-ақ камералдық бақылау, ұсынылған салық есептілігі нысандарын талдау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты;
- 12 873,4 мың теңге нөлдік ставка бойынша салық салынатын өткізу бойынша айналым мақсаттары үшін пайдаланылмаған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша есепке жатқызылған салық сомасы бөлігінде ҚҚС сомасының асып кетуі қайтаруға жатпайды.
ҚР Жоғарғы Сотының 29.06.2017 ж. № 4 "салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы" нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес мемлекеттік кірістер органының есептелген, есепке жазылған салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер сомасын есептеуге немесе қайта қарауға арналған құқығына қатысты талап қою мерзімі хабарлама шығарылған күнге есептелетінін атап өту қажет.
Бұл ретте Салық кодексінің 159-бабының 1-тармағына сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша салықтық тексеру аяқталғаннан кейін шығарылатын тексеру нәтижелері туралы хабарлама салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім болып табылады.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 48 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес талап қою мерзімі салық төлеуші (салық агенті) осы баптың 2 және 3-тармақтарында белгіленген талап қою мерзімі күнтізбелік бір жылдан аз уақыт өткен кезең үшін салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің есептелген сомасын есепке жазу және (немесе) қайта қарау бөлігінде қосымша салық есептілігін табыс еткен жағдайда-күнтізбелік бір жылға ұзартылатынын көрсету қажет.
Қаралып отырған жағдайда, салық органы №488 тексеру нәтижелері туралы хабарламаны 22.02.2021 ж. шығарды, тиісінше осы хабарлама шығарылған сәтте 2017 жылғы 3-4 тоқсан үшін есептелген, есептелген салық сомасын есептеу, қайта қарау бөлігінде талап қою мерзімі аяқталды.
Бұл ретте, "А" компаниясы талап қою мерзімі кемінде күнтізбелік бір жылдан кейін аяқталатын кезеңдер үшін ҚҚС бойынша қосымша салық есептілігін салық органдарына ұсынбаған.
Демек, 2017 жылдың 3 және 4 тоқсандары үшін 47 787,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуі талап қою мерзімінің өтуіне байланысты қайтарылуға жатпайды.
Осылайша, "А" компаниясы ұсынған 2017 жылғы 3-4 тоқсан үшін 47 787,1 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға растамау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.