Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "S" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауардың кедендік құны – "жеміс-көкөніс өнімі" мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 218 028,8 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"S" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, "S" компаниясы тауарлардың кедендік құны әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле құны бойынша мәлімделгенін және декларант тиісті құжаттарды ұсынғанын, ал кеден органы әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле әдісін қолданудың мүмкін еместігін дәлелдемегенін түсіндіреді.
Әкелінетін тауарлармен жасалатын мәміле әдісін қолдану негіздемесінде (1-әдіс) декларант кеден органына олардың негізінде тауарлардың кедендік құны мәлімделген дұрыс, саны айқындалған және құжатпен расталған ақпаратты қамтитын құжаттарды ұсынды.
Бұдан басқа, кеден органы ТБЖ қолдану нәтижелері бойынша кедендік тексеру (тексеру) жүргізді, кедендік бақылаудың өзге де нысандары қолданылды, олардың негізінде тауарды шығару туралы шешімдер қабылданды.
Атап айтқанда, кеден органының кедендік бақылау нысандарын қолдануы туралы мәліметтерді кеден органы 26.07.2016 ж.тауарларға арналған декларацияда (бұдан әрі – ТД) көрсеткен, сондай-ақ басқа да ТД-да бар.
Бұдан басқа," S "компаниясы жоғарыда көрсетілген ТД қатысты жүргізілген қосымша тексеру нәтижелері бойынша декларант мәлімдеген тауарлардың кедендік құнын қабылдау туралы шешім қабылданғанын және қамтамасыз ету сомаларын қайтару жүзеге асырылғанын хабарлайды, бұл 01.01.2016 ж. бастап 31.12.2016 ж. аралығындағы кезеңде екінші деңгейдегі банктің үзіндісімен және" S " компаниясы мен кеден органының өзара есеп айырысуларды салыстыру актілерімен расталады.
Сондай-ақ," S "компаниясы" h " компаниясымен (Қытай) жасалған 01.05.2016 жылғы келісімшартта жеткізілетін тауар, оның саны мен бағасы туралы ақпараттың болмауына қатысты кеден органының дәлелдерін негізсіз деп санайды.
Жоғарыда көрсетілген келісімшарттың 1.1 және 1.2-тармақтарына сәйкес тауар келісілген мөлшерде, ассортиментте және бағада тауарға ілеспе құжаттарда (инвойс, буып-түю парағында) және келісімшарттың ажырамас бөлігі болып табылатын қосымшаларда көрсетіледі.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 378, 392-баптарына сәйкес екі немесе бірнеше адамның азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілеу, өзгерту немесе тоқтату туралы келісімі шарт деп танылады. Шарттың талаптарын түсіндіру кезінде ондағы сөздер мен сөз тіркестерінің тура мағынасы ескеріледі.
"S" компаниясы тауарлардың кедендік құнын айқындау кезінде кеден органы сыртқы экономикалық мәміленің нақты шарттары мен мән – жайларын есепке алмай, кеден органының ақпараттық жүйесінде (бұдан әрі-ТҚ АЖ) қамтылған баға ақпаратын пайдаланғанын атап көрсетеді.
Сондай-ақ," S " компаниясы ҚХР кеден әкімшілігінен алынған құжаттарды қолдануға болмайды, себебі белгісіз дереккөзден алынған және Қазақстан Республикасында заңдастырылмаған.
Баяндалғанның негізінде, "S" компаниясы 02.10.2019 ж. бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
"Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралып отырған жағдайда "S" компаниясы "h" компаниясымен (Қытай) жасалған 01.05.2016 ж.келісімшарт шеңберінде 2016 – 2017 жылдары ҚХР – дан 230 ДТ мәлімделген "жеміс-көкөніс өнімдері" тауарларын импорттады.
Тауарларды декларациялау "ішкі тұтыну үшін шығару" кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындады (1-әдіс).
Мәселен, 01.07.2016 ж., 19.07.2016 ж. және 26.07.2016 ж. т. бойынша "S" компаниясымен "жаңа піскен шабдалы" (ИТС – 0,44 АҚШ доллары), "жаңа піскен алма" (ИТС - 0,24 АҚШ доллары) және "балғын сарымсақ" (ИТС - 0,56 АҚШ доллары) тауарлары декларацияланды.
Тауарларды кедендік декларациялау кезінде жоғарыда көрсетілген ТД №44 В бағанында "S" компаниясы мынадай құжаттарды: келісімшарт, шот-фактура, CMR (көлік жүкқұжаты), экспорттық декларация, фитосанитариялық сертификат, сәйкестік туралы декларация, тауардың шығарылуы туралы сертификат және транзиттік декларация тапсырады.
37 ДТ мәлімделген тауарларға қатысты тауарларды кедендік тазарту кезеңінде, оның ішінде 01.07.2016 ж., 19.07.2016 ж. және 26.07.2016 ж. ТД бойынша ТБЖ іске қосылды, олар бойынша қосымша тексерулер тағайындалды, олардың нәтижелері бойынша мәлімделген кедендік құн "S"компаниясы ұсынған растайтын құжаттардың негізінде қабылданды.
184 ТД қатысты ТБЖ іске қосылған кезде кеден органы бір келісімшарт шеңберінде импортталатын тауарларға қатысты қосымша тексеру нәтижелері бойынша тауарлардың мәлімделген кедендік құнын растауға байланысты қосымша тексеру жүргізбестен "тауарлардың кедендік құнын декларациялау, бақылау және түзету тәртібі туралы" Кеден одағы комиссиясының 20.09.2010 жылғы №376 шешімінің (бұдан әрі – №376 шешім) 111-тармағына сәйкес шешімдер қабылдады.
Мәселен, №376 шешімнің 111-тармағының 3) тармақшасында, егер декларацияланатын тауарлар бұрын оларға ұқсас тауарлар әкелінген сыртқы экономикалық шарт (келісімшарт) шеңберінде әкелінетін жағдайда, Тәртіптің 11-тармағында көрсетілген мән-жайлар тауарларды кедендік декларациялау кезінде мәлімделген кедендік құн туралы мәліметтер бір мезгілде шарттар сақталған кезде, оның ішінде декларацияланатын тауарларға ұқсас бұрын әкелінген тауарларға қатысты дұрыс емес болып табылуы не тиісті түрде расталмауы мүмкін екенін көрсететін белгілер ретінде қарастырылмайтыны белгіленген.:
кедендік құн әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша тауарлардың кедендік құнын айқындау әдісі бойынша мәлімделген (1-әдіс);
қосымша тексеру жүргізілді, оның нәтижелері бойынша мәлімделген кедендік құнды кеден органы қабылдады.
Бұдан әрі кедендік бақылау шеңберінде тауарларды шығарғаннан кейін жоғары тұрған кеден органы 05.11.2018 ж.хатпен Үрімші қаласының (ҚХР) кеден әкімшілігіне сұрау жіберді.
Үрімші қаласының кеден әкімшілігі ұсынған ақпаратқа сәйкес (26.05.2019 ж.хат) ҚХР кеден жүйесінде экспорттық декларациялар табылған жоқ.
Сонымен қатар, аталған экспорттық декларациялар 01.07.2016 ж., 19.07.2016 ж. және 26.07.2016 ж. ТД бойынша тауарларды кедендік тазарту кезінде кедендік құнды растау үшін ұсынылды.
2016-2017 жылдар кезеңінде СЭҚ ТН 0702-0709, 0801-0810 тауар позицияларында мәлімделген жеміс-көкөніс өніміне қатысты мәлімделген мәліметтердің дұрыстығын тексеру мақсатында кедендік тексеру барысында кеден органы "S" компаниясына 04.09.2019 ж. құжаттарды және (немесе) мәліметтерді ұсыну туралы талапты жіберді, атап айтқанда:
1) экспорттық декларациялар, тауарлардың шығу тегі туралы сертификаттар;
2) банктерден қолданыстағы шоттардың бар-жоғы туралы анықтамалар, сыртқы экономикалық келісімшарттар бойынша ақша қаражатының қозғалысы туралы Банктік ақпарат;
3) Сыртқы экономикалық келісімшарттар (шарттар) бойынша ерекшеліктерді, толықтыруларды, салыстыру актілерін қоса бере отырып, тауарларды жеткізуге арналған;
4) сауда маркалары (брендтер), модельдер, артикулдар бөлінісінде әкелінген тауарлардың құны туралы мәліметтер;
5) өндірушінің прайс-парақтары не оның коммерциялық ұсынысы;
6) бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік құжаттары, оның ішінде обортно-сальдолық ведомостар, шоттар карточкалары 3310, 1010, 1030, 1210, 1310, 1330,7210.
"S" компаниясы осы талапқа 16.09.2019 ж. хатымен келесі құжаттарды ұсынды:
1) келісімшарт 01.05.2016 ж.;
2) прайс-парақ;
3) 01.05.2016 ж. келісімшарт бойынша банктен үзінді көшірме.;
4) 01.05.2016 ж. келісімшарт бойынша салыстыру актісі;;
5) 3310, 1010, 1030, 1210, 1310, 1320, 1330 шот бойынша қаусырма қағаз ведомостары 1330 шот карточкасы;
6) 07.12.2018 ж. "құжаттарды жоғалту себебін растау үшін комиссия құру туралы" бұйрық, 10.12.2018 ж. құжаттарды жоғалту туралы акт.
Талап аясында" S " компаниясы экспорттық декларациялар мен тауарлардың шығу тегі туралы сертификаттарды ұсынбаған.
Оның шеңберінде 230 ДТ бойынша тауарларды әкелу жүзеге асырылған 01.05.2016 ж.келісімшартты зерделеу кезінде келісімшарттың талаптары бойынша (1.1-тармақ) сатушы сатып алушыға тауарды келісімшарттың ажырамас бөлігі болып табылатын ерекшеліктерге сәйкес келісілген мөлшерде, ассортиментте және келісілген баға бойынша береді/жеткізеді. 1.2-тармақта тауар бірлігінің ассортименті, саны, бағасы тауарға ілеспе құжаттарда (инвойс, буып-түю парағы) және келісімшарттың ажырамас бөлігі болып табылатын қосымшада көрсетілетіні айқындалған.
Алайда кеден органына ұсынылған құжаттар мен шағым материалдарында жоғарыда көрсетілген спецификациялар мен келісімшартқа қосымшалар болған жоқ.
Шағымды қарау барысында уәкілетті орган "S" компаниясына 28.05.2020 ж.келісімшартқа қосымшалар мен ерекшеліктерді беру туралы сұрау салуды, өнімді жеткізушімен салыстыру актілерін және 20 ДТ бойынша экспорттық декларациялардың көшірмелерін жіберді.
12.06.2020 ж. хатымен "S" компаниясы келісімшартқа қосымшалардың көшірмелерін, өнімді жеткізушімен салыстыру актілерін және 20 ДТ бойынша экспорттық декларациялардың көшірмелерін, сондай-ақ прайс-парақтың көшірмесін ұсынды.