Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "В" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауардың кедендік құны – "ПВХ шайыр" мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 10 698,4 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"В" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен, "В" компаниясы экспорттық декларациялар сұратылмаған кеден органының талаптарында көрсетілген тізімге сәйкес құжаттардың көшірмелері ұсынылғанын хабарлайды.
01.03.2017 ж. келісімшарт бойынша төлемдер евромен жүзеге асырылады, тексерілетін кезең үшін аударымдардың нақты сомасы (01.04.2018 ж.бастап 21.08.2020 ж. дейін) 595,1 мың еуроны құрады, бұл банктің үзінді көшірмесімен расталады. Тауарларға арналған декларациялар (бұдан әрі - ТД) бойынша ресімделген тауарлардың сомасы 569,6 мың еуроны құрады. 25,5 мың еуро сомасындағы айырмашылық-кейіннен нөлденіп кеткен болашақ жеткізілімдер есебіне алдын ала төлеу.
"В" компаниясы тексерілетін кезеңде (01.04.2018 ж.бастап 21.08.2020 ж. дейін) "ПВХ шайыр" тауарларын жеткізуді екі жеткізуші – "M" (Еуроодақ) және "X" (Азия) компаниялары жүзеге асырғанын түсіндіреді.
"В" компаниясы әрбір жеткізуші бойынша кезең ішіндегі айналымдар бойынша растайтын құжаттармен салыстыру актілерін ұсынды.
Мысалы: "x" (Азия) компаниясына 147,0 мың АҚШ доллары сомасына ақы төлеу бойынша 30.07.2018 ж.үзінді көшірме және төлем жүргізілген тиісті құжаттары бар тауарға барлық декларациялар: 06.09.2018 ж. ДТ бойынша 49,0 мың АҚШ доллары сомасына, 13.09.2018 ж. ДТ бойынша 98,0 мың АҚШ доллары сомасына.
Әрбір ТД ресімдеу кезінде кедендік құн жеткізушіден тиісті құжаттардың негізінде есептеледі, тиісті шот-фактура немесе проформа бойынша тауарды нақты жеткізу үшін банктік аударымдар қоса беріледі және ТД бағасы әрқашан нақты төлемге сәйкес келеді. Бұдан басқа, Екінші деңгейдегі банк жүргізілген төлемдер (аударымдар) және жеткізілген тауар бойынша валюталық бақылауды тұрақты түрде жүзеге асырады.
Тексеру актісінде кеден органының ақпараттық жүйесінен ұқсас кезеңдегі деректерді талдау кезінде осы тауарларды сол өнім берушіден СЭҚ-қа өзге де қатысушылар әкелгені көрсетілген, бұл ретте тексеруші тұлғалар бағаланатын тауарлар әкелінгенге дейін 90 күн кезеңінде әкелінген ұқсас тауарлар бойынша мәліметтер жоқ деп бекітеді.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, "в" компаниясы 30.11.2020 ж. бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 89-бабына сәйкес кеден органдары мен төлеушілердің талаптары бойынша талап қою мерзімі кедендік декларациялау аяқталған және тауарлар шығарылған күннен бастап есептелетін 3 жылды құрайды.
Кодекстің 393-бабына сәйкес тауарларды шығару фактісін растайтын мәліметтерді тексеру мақсатында кеден органдарында тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгені және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұза отырып, Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрғаны туралы ақпарат болған кезде кеден органдары Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрған тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізуі мүмкін.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қарастырылып отырған жағдайда 2018-2019 жылдары "В" компаниясы келісімшарттардың негізінде "ПВХ шайыр" тауарларын әкелуді жүзеге асырды:
- 12.01.2018 ж. бастап, "m" компаниясымен жасалған (Еуроодақ);
- 02.01.2018 ж. бастап, "X" (Азия)компаниясымен жасалған;
- 05.03.2019 ж.бастап, "Х" (Азия) компаниясымен жасалған.
Тауарлар ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсіміне орналастырумен және ЕАЭО СЭҚ ТН кодын мәлімдеумен 28 ТТ бойынша ресімделді– 3904 10 000 9. Кедендік құнның мөлшері 1 кг үшін 0,74-тен 0,93 АҚШ долларына дейінгі диапазонда болды.
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша тауардың кедендік құны оның мөлшерін ұлғайта отырып резервтік әдіспен айқындалды.
Кедендік құнды анықтау әдісін өзгерту және оны ұлғайту үшін компанияның "В" компаниясына жөнелтуші елдің экспорттық декларацияларын ұсынбауы және 01.03.2017 ж. келісімшарт бойынша 200,4 мың АҚШ долларына тауар үшін төлеммен жеткізілген тауарлар сомасындағы айырма қызмет етті.
Бұл ретте тексеру жүргізу үшін қажетті құжаттарды, мәліметтер мен түсіндірмелерді ұсыну туралы 21.08.2020 жылғы талапта жөнелтуші елдің кеден органы "в" компаниясынан экспорттық декларацияларды сұрамағанын атап өткен жөн.
01.03.2017 ж. "K" компаниясымен (Еуроодақ) жасалған келісім – шарт бойынша кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу кезінде тексеру нәтижелерімен қамтылмаған және тауарды жеткізуге ешқандай қатысы жоқ – "ПВХ пленка" және "ELESGO ламинаты" тауарлары жеткізілді.
Бұдан басқа, "в" компаниясы кеден органының құжаттар мен мәліметтерді ұсыну туралы талабына мынадай құжаттарды ұсынды:
- т / ж жүкқұжаттары;
- келісімшарттар: 01.03.2017 ж., 02.01.2018 ж., 12.01.2018 ж., 05.03.2019 ж.;
- прайс-парақтар;
- банктік аударымдар (swift);
- инвойстар, орау парақтары;
- ерекшелік.
Осылайша, "В" компаниясы тауарлардың мәлімделген кедендік құнының дұрыстығын растау үшін кедендік декларацияда мәлімделген барлық сұратылған құжаттарды ұсынды.
Осылайша, тексеруші тұлғалардың "в" компаниясының әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдісті заңсыз қолдануы туралы тұжырымы (1-әдіс) дұрыс емес болып табылады, өйткені тексеру актісінде кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін қолдану жөніндегі шарттарды және (немесе) талаптарды сақтамау фактілері жазылмаған.
Кеден заңнамасының нормаларына сәйкес заңдылықты, біркелкілікті және бейтараптылықты қамтамасыз ету мақсатында кедендік мақсаттар үшін тауарларды бағалау жүйесі тауарлардың еркін немесе жалған кедендік құнын пайдалануға негізделмеуі тиіс.
Кодекстің 65-бабына сәйкес тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, саны жағынан айқындалатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс. Тауарлардың кедендік құнын айқындау рәсімдері жалпыға бірдей қолданылатын болуға, яғни тауарларды жеткізу көздеріне, оның ішінде тауарлардың шығарылған жеріне, тауарлардың түріне, мәмілеге қатысушыларға және басқа да факторларға байланысты ерекшеленбеуге тиіс.
Сонымен бірге, тексеру актісінде декларанттың тауарлардың құны туралы дәйексіз не бұрмаланған мәліметтерді мәлімдеу фактілерін дәлелдейтін дәлелдер келтірілмеген, оның ішінде кедендік құнды ұлғайту және кедендік төлемдер мен салықтарды есептеу негізділігінің дәлелдемелері келтірілмеген.
Тексеру актісінде "ПВХ шайыр" – бірдей/біртекті тауарлар бағасының ауқымын көрсете отырып, салыстырмалы талдау нәтижелері көрсетілмеген. Аталған бағалардың болмауына байланысты Кодекстің 72-бабы 5-тармағының екі баламалы құнның неғұрлым жоғарысын кедендік мақсаттар үшін қолданбау туралы талаптары сақталғанын анықтау мүмкін емес.
Сондай-ақ тексеру актісінде бағаланатын тауарлар әкелінгенге дейін кемінде күнтізбелік 90 күн бұрын ресімделген 06.04.2018 ж., 01.08.2018 Ж. және 20.08.2019 ж. ТД-да көрсетілген мәліметтер негізінде кедендік құнды айқындаудың алдыңғы әдістерін пайдалану кезінде резервтік әдістің икемділігі неден көрінгені көрсетілмеген.
Жоғарыда баяндалған мән-жайларды назарға ала отырып, кедендік тексеру нәтижелері бойынша кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу заңсыз болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңсыз деп танылды.