Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "В" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы әртүрлі ассортименттегі тауарлардың (портфельдер, жазба кітапшалары, түрлі-түсті қағаз, қаптама пакеттері және т.б.) кедендік құны мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 44 735,5 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"В" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, "В" компаниясы "Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 451-бабына сәйкес кедендік бақылау объектілерін және кедендік бақылауды жүргізу үшін тәуекелдерді азайту жөніндегі шараларды таңдау үшін кеден органдары тәуекелдерді басқару жүйесін пайдаланатынын түсіндіреді.
Кеден органының сұрауларына сәйкес тауарлардың кедендік құнын растау үшін барлық құжаттар 2016 жылы кедендік тазарту кезінде ұсынылды.
2014 жылдан бастап 2018 жылға дейін шығарылған тауарларға арналған декларациялар (бұдан әрі – ТД) қосымша тексеруден өтті, кедендік бақылауды жүргізу кезінде кеден органында ескертулер болған жоқ. ТД-ға қоса берілген қамтамасыз ету карточкаларына сәйкес "В" компаниясы депозитке ақша қаражатын төледі.
Сондай-ақ кеден органы оларға қатысты қосымша тексерулер жүргізген барлық ТД-да тауарға ақы төлеу жөніндегі құжаттар, экспорттық декларациялар мен прайс-парақтар қоса берілген.
Бұл ретте кедендік тексеру актісінде кеден органы "В" компаниясы тауарлардың кедендік құнын растау үшін құжаттардың толық емес пакетін ұсынғанын көрсетеді.
Кеден органы кедендік тексеру кезінде тауардың құнын тауардың сипаттамасын, тауарларды жеткізу көздерін және тауарлардың түрін зерттемей еркін нысанда анықтады, бұл ретте оның ТД-да және құжаттарда бар деректері атауының қандай да бір пайдалылығының жиынтығы назарға алынбады. Сондай-ақ 31 ДТ бағанында әкелінген тауарды бағалау және салыстыру үшін толық деректер бар.
Сондай-ақ, "В" компаниясы мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 20.12.2019 жылғы шешімі негізінде "в" компаниясы банкроттық рәсімін қозғай отырып, банкрот деп танылғанын хабарлайды.
Баяндалғанға байланысты, "В" компаниясы кедендік тексеру нәтижелері бойынша шығарылған хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралып отырған жағдайда "В" компаниясы 2016-2017 жылдар кезеңінде ресімделген 29 ДТ. қоса алғанда әртүрлі ассортименттегі тауарларды (портфельдер, жазба кітапшалары, түрлі-түсті қағаз, қаптама пакеттер және т.б.) әкелді.
Тауарларды декларациялау "ішкі тұтыну үшін шығару" кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындады (1-әдіс).
"Қазақстан Республикасындағы кеден ісі туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – ҚР кеден ісі туралы ҒЗК) 187, 221 және 223-баптары шеңберінде (Тексеру жүргізу кезеңінде қолданыста болған) кеден органы "в" компаниясының атына тауарлардың кедендік құнын растайтын, оның ішінде өндірушінің прайс-парақтары, коммерциялық ұсыныстар, жөнелтуші елдің кедендік декларациялары, бухгалтерлік құжаттар, ақша қаражатын төлеу туралы 13.06.2019 ж.тауарларды ұсыну және (немесе) кедендік тексеру кезінде құжаттар мен мәліметтерді ұсыну туралы
Осы талап бойынша "В" компаниясы мынадай ақпаратты ұсынады.
Мәселен, 24.06.2019 ж. хатымен үлкен көлемге байланысты "В" компаниясы қосымша уақыт сұрайды.
Хатпен 28.06.2019 Ж. " В " компаниясымен контрагенттермен шарттар, тауарлардың кедендік құнын түзету туралы шешім (1 дана), кедендік операцияларды жасауға арналған шарттар, кедендік тексерулер актілері ұсынылды. Осы хатқа сәйкес декларациялар мен кедендік құнды түзетулер, чектер, кедендік төлемдер мен салықтарды төлеу туралы түбіртектер мамандар шыққан кезде берілетін болады. Талапта көрсетілген қалған тармақтар бойынша құжаттар жоқ.
05.07.2019 жылғы хатта "в" компаниясы ҚХР экспорттық декларацияларының жоқтығы туралы, сондай-ақ 1С базасының бүлінуіне және оны қалпына келтіру мүмкін еместігіне байланысты бухгалтерлік балансты ұсыну мүмкін емес екенін хабарлады.
Сондай-ақ кедендік тексеру актісінде 09.07.2019 ж.Екінші деңгейдегі банктің мәліметтеріне сәйкес "В" компаниясының өнім берушілер алдында берешегі бар, сондай-ақ ақша қаражаты жіберілген, бірақ тауар түспеген деп көрсетілген.
Атап айтқанда, "G" компаниясымен жасалған 22.10.2016 жылғы Келісімшарт бойынша жалпы сомасы 1 000,0 мың АҚШ долларын құрайды. 03.07.2019 ж.жағдай бойынша ақша/тауар қозғалысы бойынша анықтамаға сәйкес "В" компаниясы 99,2 мың АҚШ доллары мөлшерінде төлем жүргізді.
Бұл ретте "H" компаниясы (1-Тарап) мен "В" компаниясы (2-тарап) арасында жасалған 2017 жылғы 01.01. талап ету құқығын басқаға беру туралы шартқа сәйкес "в" компаниясының 20.05.2016 жылғы Келісімшарт және 18.02.2016 жылғы Келісімшарт бойынша 1-Тарап алдында өтелмеген берешегі бар, "В" компаниясы 1-Тарап алдында "в" компаниясының берешегін өтеу есебіне 1-тарап алдында 1-Құқық (талап ету) береді (басқаға береді) 22.10.2016 ж. бастап 99,2 мың АҚШ доллары сомасына.
Сондай-ақ, "L" компаниясы мен "В" компаниясы арасында жасалған 17.01.2017 жылғы шарт шеңберінде соңғысы жеткізушіге 24,0 мың АҚШ долларын жіберді. Сонымен қатар, келісімшарт талаптарына сәйкес келісімшарттың жалпы сомасы 26,3 мың АҚШ долларын құрайды. Кедендік тексеру аяқталғанға дейін тауар түскен жоқ.
Бұдан басқа, 20.05.2016 ж., 10.10.2016 ж., 18.02.2016 ж. келісімшарттар (шарттар) бойынша "В" компаниясының өнім берушілер алдында берешегі бар.
Бұл ретте кредиторлық және дебиторлық берешектің болуын растау үшін "В" компаниясы шағымға өнім берушілермен өзара есеп айырысудың жай-күйі туралы құжаттарды (өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі, келісімшарттың қолданылу мерзімін ұзарту туралы толықтырулар, төлем құжаттары) қоса бермейді.
Кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органы резервтік әдісті қолданды.
Кодекстің 66, 68-72-баптарында тауарлардың кедендік құнын айқындау әдістерін қолдану тәртібі айқындалған.
Мәміленің құны бойынша кедендік құнды айқындау мүмкін болмаған жағдайда санамаланған әдістердің әрқайсысы рет-ретімен қолданылады. Бұл ретте, егер тауарлардың кедендік құнын алдыңғы әдісті пайдалану арқылы айқындау мүмкін болмаса, әрбір келесі әдіс қолданылады.
Бұл ретте Еуразиялық экономикалық комиссия Алқасының 27.03.2018 ж. №42 шешімімен бекітілген Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу ерекшеліктері туралы Ереженің 5-тармағына сәйкес бірдей немесе біртекті тауарлардың бағасымен салыстырғанда әкелінетін тауарлардың неғұрлым төмен бағасын анықтау тауарлардың кедендік құнын дұрыс айқындамаудың белгісі болып табылады.
Жоғарыда көрсетілген шешімнің 8-тармағына сәйкес тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізу кезінде кеден органы жазбаша түсіндірмелерді қоса алғанда, құжаттарды және (немесе) мәліметтерді сұратуы (талап етуі) мүмкін.
Кодекстің 65-бабында тауарлардың кедендік құны және оны айқындауға қатысты мәліметтер дұрыс, саны жағынан айқындалатын және құжатпен расталған ақпаратқа негізделуге тиіс деп айқындалған.
Сонымен қатар, "в" компаниясы кедендік тексеру жүргізген кезде тауарлардың мәлімделген кедендік құнын растайтын құжаттар мен мәліметтер, атап айтқанда бухгалтерлік құжаттар, прайс-парақтар, әкелінетін тауарларды тасымалдау (тасымалдау) туралы құжаттар мен мәліметтер, жеткізушілермен салыстырып тексеру актілері, ақша қаражатын төлеу, жөнелтуші елдің экспорттық декларациялары ұсынылмаған, бұл "В" компаниясының 28.06.2019 Ж. және 05.07.2019 ж. хаттарымен расталады.
Бұл ретте "В" компаниясы қаралып отырған шағымға мәлімделген мәліметтердің дұрыстығын растайтын құжаттарды, оның ішінде келісім-шарттарды/шарттарды, шот-фактураларды, төлем құжаттарын, көлік құжаттарын ұсынбағанын атап өтеміз.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, тауарлардың кедендік құнының төмендеуіне байланысты кедендік тексеру нәтижелері бойынша кеден органының кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеуі заңды болып табылады.
Апелляциялық комиссияның шешімімен кедендік тексеру нәтижелері заңды деп танылды.