Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "М" компаниясынан кедендік баж бен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауардың кедендік құны – "мембраналық технология өнімі" мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 2 768,2 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"М" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, "М" компаниясы тауарларға арналған декларацияларды (бұдан әрі – ТД) 26.07.2018 ж., 26.12.2018 Ж. және 02.05.2019 ж. берген кезде олар бойынша барлық қажетті құжаттар, атап айтқанда келісімшарттар, инвойстар, орау парақтары, көлік жүкқұжаттары, тауар үшін төленген 100% төлем туралы төлем тапсырмалары, транзиттік декларациялар, тауарды тасымалдау үшін инвойстар мен төлем тапсырмалары және т. б. ұсынылғанын түсіндіреді. "T" компаниясымен (Еуроодақ) жасалған 01.11.2017 жылғы келісімшартқа және "A" компаниясымен (Еуроодақ) жасалған 18.11.2015 жылғы келісімшартқа сәйкес алынды. Келісім-шарттардың талаптары "Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі-Кодекс) 66 - бабы 1-тармағының барлық 4-ші шарттарына толық сәйкес келеді және Кодекстің 66-бабына сәйкес әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша 1-әдісті қолдану үшін барлық негіздерді береді.
Бұл үшін ешқандай себепсіз тексерушілер "М" компаниясы мен сатушылар компаниясын өзара байланысты тұлғалар ретінде анықтады. Бұл анықтама 20.05.2017 ж. "a" дилерінің (Еуроодақ) және 02.10.2018 ж. ресселлердің "T" (Еуроодақ) сертификаттарының негізінде жасалды, онда "М" компаниясы Қазақстан Республикасының аумағында ұзақ мерзімді сауда серіктесі және дилері болып табылады деп көрсетілген. Бұдан әрі "М" компаниясын Кодекстің 66-бабы 1-тармағының 4-тармақшасына сәйкес емес деп анықтай отырып, тексеруші тұлғалар жоғарыда көрсетілген 2 және 6 декларацияларға кедендік құнды айқындау әдістерін заңсыз қолданды.
Ресселлер мен дилердің келісімшарттарында да, сертификаттарында да "М" компаниясы айрықша (жалғыз) агент, айрықша дистрибьютор немесе айрықша концессионер болып табылады деп көрсетілмеген. Бұдан басқа, "Т" компаниясының (Еуроодақ) Қазақстан Республикасында тағы бір серіктесі - "W" компаниясы бар, ал "A" компаниясының (Еуроодақ) Қазақстан Республикасында тағы 2 (екі) дилері - "R" компаниясы және "Е"компаниясы бар. Сондай-ақ," М "компаниясы" Т " компаниясының ресселлер сертификаты 02.10.2018 Ж., ал тауар 28.04.2018 ж. және 26.07.2018 ж. ДТ бойынша берілгенін атап өтті. ол кеден органының "М" компаниясы мен шетелдік компаниялардың өзара байланысы туралы тұжырымдарына қайшы келеді.
"М" компаниясы кедендік құнды анықтау әдісін 2 және 6 декларацияларға заңды түрде қолданбай-ақ, тексеруші тұлғалар бағалық ақпарат көзін таңдау кезінде өрескел бұзушылықтарға жол берген деп есептейді.
Кедендік құнды анықтаудың 6 әдісі қолданылды, бірақ тауарлар мүлдем басқа артикулдармен, әртүрлі сипаттамалармен, салмақпен және мақсаттармен салыстырылды, өйткені әр артикул белгілі бір түйінге арналған, мұны әр тауардың таза салмағын көру арқылы түсінуге болады. Тексеруші тұлғалар тарапынан тексеру жүргізу кезінде тауардың физикалық, техникалық сипаттамалары, сыныбы, оның түрі, қолданылу саласы назарға алынбаған.
Әкелінетін тауарлардың кедендік құнын анық емес айқындаудың анықталған белгілерін ескере отырып, тауарлардың кедендік құнына бақылау жүргізу кезінде консультациялар жүргізілмеген, тауардың физикалық сипаттамалары, оның нарықтағы сапасы мен беделі туралы мәліметтер қаралмаған. Мұның бәрі тексеру актісінде көрсетілмеген.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, "М" компаниясы "Т" (Еуроодақ) және "A" (Еуроодақ) компанияларымен өзара байланысты тұлға болып табылмайтындықтан, бұзушылықтарды жою туралы 03.11.2020 ж.хабарламаны толығымен жоюды сұрайды және осы жеткізушілермен жасалған мәміле әкелінетін тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдістің кедендік құнын айқындауды қолдану үшін Кодекстің 66-бабында көзделген барлық 4 шартқа жауап береді (1-әдіс).
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 89-бабына сәйкес кеден органдары мен төлеушілердің талаптары бойынша талап қою мерзімі кедендік декларациялау аяқталған және тауарлар шығарылған күннен бастап есептелетін 3 жылды құрайды.
Кодекстің 393-бабына сәйкес тауарларды шығару фактісін растайтын мәліметтерді тексеру мақсатында кеден органдарында тауарлардың Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгені және (немесе) Еуразиялық экономикалық одақтың және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасын бұза отырып, Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрғаны туралы ақпарат болған кезде кеден органдары Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағында тұрған тауарларға қатысты кедендік бақылау жүргізуі мүмкін.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны көзделген.
Қаралатын жағдайда "М" компаниясы "A" компаниясымен (Еуроодақ) жасалған 18.11.2015 ж.келісімшарт негізінде Еуропалық одақтан "тығыздау" және "диск" тауарларын әкелу жүзеге асырылды, артикулы: 15020678 (2 қалып.) және 56002411. Осы тауарларды декларациялау СЭҚ ТН кодының мәлімдемесімен 26.12.2018 ж. ТД бойынша жүргізілді– 4016 93 000 5. № 15020678 және №56002411 артикулдары бар осы тауарлардың 1 кг үшін кедендік құнның мөлшері тиісінше 833,7 және 75,6 АҚШ долларын құрады.
"Т" компаниясымен (Еуроодақ) жасалған 01.11.2017 ж. келісімшарт бойынша Еуропалық одақтан "штифт в сборе" тауарын әкелу жүзеге асырылды, артикул: 20890738, 20709638, 6561112, 4818248, 2956700, 2956660, 2949520, 2702280. Осы тауарларды декларациялау СЭҚ ТН кодының мәлімдемесімен 02.05.2019 ж. ТД бойынша жүргізілді– 7318 29 000 9. Осы тауарлардың 1 кг үшін кедендік құнның мөлшері 36,36 АҚШ долларын құрады.
1 кесте
№ р / с артикул нетто салмағы, кг тауардың бағасы 1кг, $
1 20890738 1,262 92,35
2 20709638 2,122 189,87
3 6561112 0,08 74,23
4 4818248 1,019 67,92
5 2956700 11,641 25,81
6 2956660 12,602 46,91
7 2949520 13,473 30,86
8 2949520 4,491 30,88
9 2702280 7,121 24,33
10 2702280 21,363 24,35
Барлығы 75,174 36,36
Сондай – ақ, осы келісім-шарт бойынша Еуропалық одақтан "Кері Осмостық мембраналық сүзгі" деген тауар әкелінді, артикулдар жоқ. Осы тауарларды декларациялау СЭҚ ТН кодының мәлімдемесімен 26.07.2018 ж. ТД бойынша жүргізілді– 8421 99 000 8. Осы тауарлардың 1 кг үшін кедендік құнның мөлшері тиісінше 20,94; 21,52 және 20,27 АҚШ долларын құрады.
Кесте 2
№ р / с маркасы нетто салмағы, кг 1 кг үшін тауардың бағасы, $
1 BLN TCK 8 903 20,94
2 BE440 TCK 8 295 21,52
3 BE440 TCK 8 293 20,27
Жоғарыда көрсетілген тауарлар кедендік құнды айқындау кезінде әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша әдісті қолдана отырып, ішкі тұтыну үшін шығарудың кедендік рәсімімен орналастырылған (1-әдіс).
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жоғарыда көрсетілген тауарларға қатысты оның мөлшерін ұлғайта отырып, кедендік құнды айқындаудың 2 және 6 әдістері қолданылды.
Бағалық ақпарат көзі ретінде 14.11.2018 ж., 26.12.2018 Ж. және 28.04.2018 ж. ТД бойынша ресімделген тауарларға мәліметтер пайдаланылды.
Кедендік құнды айқындау әдісін өзгерту және оны ұлғайту үшін "М" компаниясының жөнелтуші елдің экспорттық декларацияларын және тауарларға ақы төлеу кезінде жеңілдіктің жоқтығы туралы хатты ұсынбауы, сондай-ақ "М" компаниясының ресселер сертификатына және "М" компаниясының ақпараттық хатына сәйкес тауарларды жеткізушімен өзара байланыстылығы қызмет етті, онда "М" компаниясы "T" (Азия) компаниясының ұзақ мерзімді сауда серіктесі болып табылады деп көрсетілген.
Шағымға "М" компаниясы ұсынған құжаттар мен мәліметтерді, сондай-ақ жүргізілген тексеру материалдарын зерделеу барысында мыналар анықталды.
Жөнелтуші елдің экспорттық декларацияларына және тауарларға ақы төлеу кезінде жеңілдіктердің жоқтығы туралы хатқа қатысты "М" компаниясы жоғарыда көрсетілген құжаттарды ұсынбаған кезде Қазақстан Республикасының және Еуразиялық экономикалық одақтың кеден заңнамасында кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін қолданбау нормасы жоқ екенін атап өткен жөн.
Кодекстің 64 – бабына сәйкес өзара байланысты тұлғалар-мына шарттардың ең болмағанда біреуіне жауап беретін тұлғалар:
олар бір-бірінің ұйымдарының қызметкерлері немесе директорлары (басшылары) болып табылады;
олар заңды түрде танылған іскери серіктестер, яғни шарттық қатынастармен байланысты, пайда табу мақсатында әрекет етеді және бірлескен қызметті жүзеге асыруға байланысты шығындар мен шығындарды бірлесіп көтереді;
олар жұмыс беруші және жұмысшы;
қандай да бір тұлға олардың екеуінің де айналысқа шығарылған дауыс беретін акцияларының бес немесе одан да көп пайызын тікелей немесе жанама иеленеді, бақылайды немесе ұстаушы болып табылады;
олардың бірі екіншісін тікелей немесе жанама басқарады;
олардың екеуін де үшінші тарап тікелей немесе жанама түрде бақылайды;
олар бірге үшінші тұлғаны тікелей немесе жанама басқарады;
олар туыстар немесе бір отбасының мүшелері.
Егер тұлғалар бірлескен кәсіпкерлік немесе өзге қызметте әріптестер болып табылса және бұл ретте олардың бірі басқасының айрықша (жалғыз) агенті, айрықша дистрибьюторы немесе айрықша концессионері болып табылса (ол қалай ұсынылса да), мұндай тұлғалар Кодекстің 6-тарауының мақсаттары үшін, егер олар көрсетілген шарттардың ең болмағанда біреуіне жауап берсе, өзара байланысты деп есептелуге тиіс.