Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: жеке тұлға
Салық түрі: ЖТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Т.жеке тұлғаның аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын (ЖТС) есептеу туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы Т. жеке тұлғасына 01.01.2016 жылдан бастап 31.12.2016 жылға дейінгі кезең үшін салықтың жекелеген түрлері және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша тақырыптық салық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын (ЖТС)есептеу туралы хабарлама шығарылды. 29.03.2018 ж. 2016 ж. сомасы 16 531,5 мың теңге және өсімпұл 2 063,2 мың теңге.
Жеке тұлға Т. салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органының шешімін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда салықтарды есептеу облыстық Әділет департаментінің мәліметтері негізінде жүргізілгені көрсетілген, оған сәйкес жылжымайтын мүлік, атап айтқанда кафе, жазғы алаң, қонақ үй, спорт залы және шаштараз бар кешен, жалпы ауданы 1185,0 шаршы метр, бұрын жеке тұлғаға тиесілі 2087 шаршы метр жер учаскесі бар кешен қабылдау комиссиясының актісі негізінде 19.12.2007 ж.салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы, 27.05.2016 ж. сатып алу-сату шарты бойынша 168 000,0 мың теңгеге іске асырылды.
Шағымда бұрын жоғарыда көрсетілген жылжымайтын мүлікке меншік құқығы 28.06.2006 ж. №1871 сыйға тарту шарты негізінде туындағаны атап өтілді (уәкілетті органда 21.07.2006 ж.тіркелген), бұл ретте 10.06.2008 ж. "жылжымайтын мүлікті бағалау туралы" есепке сәйкес осы жылжымайтын мүліктің құны 81 058,0 мың теңгені құрады.
Бұдан әрі, жеке тұлға Т. жылжымайтын мүлік объектісі өз бетінше салынғанын, құрылыс аяқталғаннан кейін 2015 жылы тәуелсіз бағалау жүргізілгенін және 12.11.2015 жылғы бағалау туралы есепке сәйкес мүліктің құны 165 315,0 мың теңгені құрады деп бекітеді. Бұл ретте 19.07.2017 ж.камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны (бұдан әрі - бұзушылықтарды жою туралы хабарлама) орындау үшін 2016 жылғы ЖТС бойынша Декларация табыс етілді.
Жеке тұлға Т. "10.12.2008 ж. салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 118-бабының 11-1-тармағында, 155-бабында, 180-1-бабының 6-тармағында, 180-3-бабының 2-тармағында көзделген нормаларды келтіреді және мүліктік табыс алынбағанын, осы объект коммерциялық мақсатта пайдаланылмағанын көрсетеді. салықтық тексеру нәтижелері бойынша Объектіні салу барысында келтірілген шығыстар ескерілмеген. Салықтық тексеру жүргізу кезінде қалалық соттың 25.09.2017 ж. т. жеке тұлғадан өндіріп алудан бас тарту туралы шешімі назарға алынбаған. ЖТС сомасы 16 531,5 мың теңге, сондай-ақ облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 25.12.2017 ж.қалалық сот шешімінің күшін жою және жеке тұлғадан заңды күшіне енген Т. ЖТС 8 694,2 мың теңге сомасында өндіріп алу туралы қаулысы. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – ҚР АІЖК) 21-бабының 2-тармағына сілтеме жасай отырып, заңды күшіне енген сот актілерін орындау міндеттілігі туралы атап өтеді.
Салықтық тексеру актісінен 2016 жылғы Салық кодексінің 180-1-бабының 1-тармағының 6) тармақшасын және 7-тармағының 3) тармақшасын бұза отырып, жеке тұлға Т. жылжымайтын мүлікті сату кезінде жылжымайтын мүлікті сату кезінде алынған мүліктік табыстан ЖТС есептелмеген.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 427-бабы 6-тармағының 1) тармақшасына сәйкес дара кәсіпкерлер болып табылатын жеке тұлғалар салық кодексінің 180, 180-1, 180-2 және 180-3-баптарында белгіленген тәртіппен мүліктік табыстың мөлшерін айқындайды.
Салық кодексінің 180-1-бабында жеке тұлғаның, сондай-ақ шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің мүлікті өткізуі кезінде құн өсімінен түсетін табысты айқындау тәртібі регламенттелгенін, ал Салық кодексінің 180-3-бабында шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің мүлікті өткізуі кезінде құн өсімінен түсетін табысты айқындау тәртібі регламенттелгенін атап өткен жөн шағын бизнес.
Салық кодексінің 180-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік табысына жеке тұлғаның, сондай-ақ шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің салық кодексінің 180-1-бабында көрсетілген мүлікті өткізуі кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс жатады.
Салық кодексінің 180-1 - бабы 1-тармағының 6) тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның, сондай-ақ шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің мүлікті өткізуі кезінде құн өсімінен түсетін табыс, осы тармақтың 1) - 4) тармақшаларында көрсетілгенді қоспағанда, жылжымайтын мүлікті өткізу кезінде туындайды.
Салық кодексінің 180-1 - бабының 6-тармағына сәйкес оны өткізетін адам салған жеке тұрғын үй, сондай-ақ осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген, мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған мүлік (осы баптың 5-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда), тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын меншік құқығы туындаған күнгі мүлікті өткізу бағасы (құны) мен өткізілетін мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма құн өсімі болып табылады.
Бұл ретте мұндай нарықтық құнды салық төлеуші осындай мүлік өткізілген салық кезеңі үшін жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету үшін белгіленген мерзімнен кешіктірмей айқындауға тиіс. Осы тармақтың мақсатында Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы шарт бойынша жүргізілген бағалау туралы есепте айқындалған құн нарықтық құн болып табылады.
Салық кодексінің 180-1-бабы 7-тармағының 3) тармақшасында аталған жағдайда, осы баптың 6-тармағында көрсетілген жағдайда, 1)тармақшаларда көрсетілген өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған күні айқындалған нарықтық құн болмаған кезде белгіленгенін көрсету қажет - 7) Осы баптың 1 - тармағында белгіленген нарықтық құнды айқындау мерзімі сақталмаған кезде, сондай-ақ осы баптың 6-тармағында көрсетілмеген мүлікті сатып алу бағасы (құны) болмаған басқа да жағдайларда, құн өсімінен түсетін кіріс 1-тармақтың 5) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлік бойынша болып табылады мұндай мүлікті сату бағасы (құны).
Осылайша, салық кодексінің 180-1-бабы 1-тармағының 6) тармақшасында көрсетілген жылжымайтын мүлікті өткізу кезінде өткізу бағасы (құны) құн өсімінен түсетін табыс болып табылады. Бұл ретте меншік құқығы туындаған күнгі нарықтық құн тұрғын үй, сондай-ақ мұрагерлік және қайырымдылық көмек түрінде алынған мүлік иеліктен шығарылған жағдайларда ғана ескеріледі.
Ал салық кодексінің 180-3-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес өзге де активтерді өткізу кезінде өсімнен түсетін кірісті айқындау мақсатында Салық кодексінің 180-1-бабының 1-тармағында көрсетілгендерді қоспағанда, басқа активтерге негізгі құралдар жатады.
Қаралып отырған жағдайда т. жеке тұлғасы 17.05.2004 ж., 06.01.2005 ж. және 12.08.2005 ж. әкімдік қаулылары негізінде ауданы 0,4119 га жер учаскесінің меншік иесі болды.
Сонымен бірге, 28.06.2006 ж.т. жеке тұлғасына сыйға тарту шарты бойынша көлемі 0,2032 га жердің бір бөлігі а. жеке тұлғасына сыйға тартылды, ауданы 0,2087 га жердің қалған бөлігіне меншік құқығы 21.07.2006 ж. тіркелген жер учаскесінің нысаналы мақсаты - кафе, жазғы алаң, спорт клубы, шаштараз, қонақ үй, Автожуу құрылысы.
Бұдан әрі аталған жер учаскесінде т.жеке тұлғасымен 19.12.2007 ж. пайдалануға қабылданған кафе, жазғы алаң, қонақ үй, спорт залы және шаштараз бар кешен салынды (салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы қабылдау комиссиясының актісі), ол 27.05.2016 ж. сатып алу-сату шарты негізінде 168 000,0 мың теңгеге іске асырылды.
Кафе, жазғы алаң, қонақ үй, спорт залы және шаштараз бар кешен Салық кодексінің 180-1-бабының 1-тармағында көрсетілген мүлік тізбесіне жататындықтан, құн өсімінен түсетін табысты айқындау кезінде салық кодексінің 180-3-бабының нормасы қолданылмайды.
Бұдан басқа, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 25.12.2014 ж. №587 бұйрығымен бекітілген ЖТС (240.00-нысан) бойынша салық есептілігін (декларацияны) жасау қағидаларына сәйкес, аталған декларацияны Салық кодексінің 67-бабы 6-тармағына сәйкес жеке тұлғалар, оның ішінде мүліктік және өзге де кірістер алғандар, сондай-ақ Салық кодексінің 67-бабы 2-тармағына сәйкес жеке тұлғалар жасайды. Салық кодексінің 185-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі шетелдік банктердегі шоттарда ақшасы бар жеке тұлғалар.
Бұл жағдайда жеке тұлға Т. ұсынған 2016 жылғы ЖТС бойынша декларацияда (240.00-нысан) жоғарыда көрсетілген мүлікті өткізуден түскен құн өсімінен 2 685,0 мың теңге сомасындағы кіріс көрсетілген.