Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) "К" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) бұрын бюджеттен қайтарылған ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға расталмайтындығы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2015 ж. бастап 30.06.2018 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша "К" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген тауарларға ҚҚС есептеу туралы 15.11.2018 ж. хабарлама шығарылды Қазақстан Республикасының аумағында есепке жатқызылатын ҚҚС 194473,3 мың теңге сомасындағы есептелген салық сомасынан асып кетуін қайтаруға расталмаған 30282,4 мың теңге сомасындағы қызметтер.
"К" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының 29677,8 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және есепке жатқызылатын ҚҚС есептелген салық сомасынан 29677,8 мың теңге сомасында асып түсуді қайтаруға қатысты шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Келісімшартқа сәйкес "К" компаниясы үшін 01.10.1997 ж.жағдай бойынша салық режимінің тұрақтылығы қолданылады - ҚР Президентінің 24.04.1995 ж. №2235 "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Заң күші бар жарлығы (бұдан әрі - жарлық).
"К" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. №120-VI ҚРЗ Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 426-бабының 3-тармағымен оператордың ҚҚС бойынша салық нысандарын жасау және ұсыну бойынша салық міндеттемесін орындау кезінде ҚҚС туралы келісім (келісімшарт) шеңберінде жүзеге асырылатын қызмет бойынша жиынтық сомасы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу (сатып алу) бойынша шот-фактуралар оператордың деректемелерін көрсете отырып, 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 412-бабының талаптарына сәйкес жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен жазып беріледі; қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару операторға жүргізіледі; салықтық әкімшілендіру тәртібі, оның ішінде нұсқаманы, хабарламаны және салықтық тексеру актісін табыс ету Салық кодексінде салық төлеушілер (салық агенттері) үшін көзделген тәртіпке сәйкес операторға қатысты қолданылады және бұл ретте көрсетілген құжаттар жай серіктестіктің (консорциумның) әрбір қатысушысына салық төлеушілерге (салық агенттеріне) арналған Салық кодексінде көзделген тәртіпке сәйкес салық төлеушіге өнімді бөлу туралы келісім (келісім-шарт) бойынша.
25.12.2017 ж.Салық кодексінің 2-бабы 2-тармағына сәйкес ҚҚС асып кетуін қайтару үшін оған шағым жасау нәтижелерін ескере отырып (салық төлеуші шағым жасаған кезде) қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасының дұрыстығын растау бойынша салықтық тексеру актісі негіз болып табылады.
Қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша ҚҚС қайтару туралы талап негізінде тақырыптық тексерулер жүргізу тәртібі 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 145-бабымен регламенттелген және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 30.12.2011 жылғы №1707 Қаулысымен бекітілген ҚҚС артығын қайтару қағидаларында айқындалған.
Жарлықтың 53-бабына сәйкес ҚҚС тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді өндіру және олардың айналысы процесінде қосылған құн өсімінің бір бөлігінің бюджетке аударымдарын, сондай-ақ тауарлардың Қазақстан Республикасының аумағына импорты кезіндегі аударымдарды білдіреді. Бюджетке төленуге жататын ҚҚС сатылған тауарлар, жұмыстар немесе қызметтер үшін есептелген ҚҚС сомалары мен сатып алынған тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін төленуге жататын (төленген) ҚҚС сомалары арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Бұдан әрі, Жарлықтың 68-бабында салық төлеуші есептеу әдісін қолданған кезде есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы нақты түскен тауарлар бойынша, оның ішінде негізгі құралдарды (ғимараттар мен жеңіл автомобильдерді қоспағанда), орындалған жұмыстарды немесе көрсетілген тауарларды қоса алғанда, импортталатын тауарлар бойынша қойылған салық шот-фактуралары бойынша төленуге жататын салық сомасы болып табылады деп айқындалған нөлдік ставка бойынша айналымды қоса алғанда, салық салынатын айналым мақсаттары үшін пайдаланылатын немесе пайдаланылатын есепті кезең ішіндегі қызметтерге ақы төлеуге байланысты шығыстар.
Демек, сатып алушының ҚҚС сомасы салық шот - фактуралары болған кезде нақты түскен тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер бойынша ғана есепке жатқызылады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 293-бабына сәйкес борышқор міндеттемені орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда, атап айтқанда орындау мерзімін өткізіп алған жағдайда кредиторға төлеуге міндетті заңнамада немесе шартта айқындалған ақша сомасы тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) деп танылатынын атап өткен жөн.
Осылайша, жоғарыда аталған заңнама нормаларына сәйкес тұрақсыздық айыбы салық салынатын айналым болып табылмайды, өйткені жабдыққа меншік құқығын беру, сондай - ақ Тапсырыс берушіге жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету орын алмайды, осыған байланысты өнім берушіде шот-фактураны ресімдеу міндеттемесі туындамайды.
Қаралып отырған жағдайда, шағымда көрсетілгендей, 15.10.2017 ж. №11 шот-фактура 29677,8 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасына мұнай шламын тазартудың қарапайым автоматты жүйесі (шикі мұнайға арналған резервуарды тазарту жүйесі) үшін жазылған, ол мұнай резервуарын тазарту жүйесі болып табылады, бұл жүйе тазартуға жататын резервуардан мұнай өнімін айдау принципіне негізделген одан әрі өңдеу мақсатында қуатты сорғылардың көмегімен.
Келісімшарт талаптары бойынша мердігердің жабдығы/персоналы объектіде тәулік бойы жұмыс істеді және "Т" компаниясы Б резервуарынан тазартылған мұнайдың шайқалуын келіспегендіктен, жұмыс мерзімі ұлғайды және осыған байланысты келісімшарттың шекті құны да 01 толықтырумен 740,0 мың АҚШ долларына ұлғайтылды, осыған байланысты "М" компаниясы келісімшарт талаптарын қанағаттандырды. "К" компаниясының атына 29677,8 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасына "жай жабдық" үшін шот - фактура.
Баяндалғаннан шығатыны, "Т" компаниясының кінәсінен "жай жабдықтар" үшін шығыстар "М" компаниясы "К" компаниясына жазып берген шот-фактура бойынша 29677,8 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС сомасына нақты келіп түскен тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін шығыстар болып табылмайды, олар осы мақсаттар үшін пайдаланылады немесе пайдаланылатын болады нөлдік ставка бойынша айналымды қоса алғанда, салық салынатын айналымды растайтын құжат болып табылады, өйткені осы шот-фактураны "КМК" компаниясы жабдықтың бос тұрған уақытында белгіленген сомаға жазып берген.
Осылайша, Жарлықтың 53, 68-баптарының ережелеріне сәйкес 29677,8 мың теңге мөлшерінде "К" компаниясының "жай жабдықтағаны үшін" шығыстары бойынша пайда болған ҚҚС ҚҚС бойынша есептеуден және қайтарудан бас тартудан негізді түрде алып тастауға жатады.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. №120-VI Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 182-бабының 1-тармағына сәйкес шағымды қарау аяқталғаннан кейін уәкілетті орган апелляциялық комиссияның шешімін ескере отырып, дәлелді шешім шығарады.
15.01.2019 ж. өткен апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.