Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: жеке тұлға
Салық түрі: мүлік салығы
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын (ЖТС) есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға в.жеке тұлғаның апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы в.жеке тұлғасына 01.01.2013 ж. бастап 31.12.2013 ж. аралығындағы камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы салық органдарының хабарламасын салық төлеушінің орындамауы мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 693,6 мың теңге сомасында ЖТС және 431,0 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Жеке тұлға в. салық органының тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж. Кодексінің (бұдан әрі - Салық кодексі) 180 және 180-1-баптарын бұзған жеке тұлға бір жылдан кем меншік құқығындағы пәтерін өткізу кезінде бағалау сомасының арасындағы оң айырмамен ЖТС есептемегені ЖТС есептеуге негіз болды. Салық кодексінің 156-бабы 1-тармағы 13) тармақшасының ережелерін ескере отырып, сату құны мен бағасымен айқындалады.
Салық органының осы қорытындысымен жеке тұлға в.сәйкес емес және оның өтінімі бойынша "K" компаниясы 09.08.2013 ж. жағдай бойынша пәтердің нарықтық құнын ретроспективті бағалауды жүргізгенін атап өтеді, оған сәйкес бағалау объектісінің нарықтық құны 8 810,6 мың теңгені құрайды.
Жеке тұлғаның дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 180-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік табысына жеке тұлғаның, сондай-ақ шағын бизнес субъектілері үшін арнаулы салық режимін қолданатын дара кәсіпкердің осы Кодекстің 180-1-бабында көрсетілген мүлікті өткізуі кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс жатады.
Салық кодексінің 180-1-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында құн өсімінен түсетін табыс жеке тұлғаның меншік құқығындағы тұрғын үйлерді, саяжай құрылыстарын, гараждарды, жеке қосалқы шаруашылық объектілерін меншік құқығы тіркелген күннен бастап бір жылдан аз уақыт өткізген кезде туындайды.
Салық кодексінің 180-1 - бабының 2 - тармағына сәйкес, егер осы баптың 3-7-тармақтарында өзгеше белгіленбесе, мүлікті өткізу бағасы (құны) мен оны сатып алу бағасы (құны) арасындағы оң айырма осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлікті өткізу кезінде құн өсімінен түсетін табыс болып табылады.
Сонымен бірге, Салық кодексінің 180-1 – бабының 6-тармағына сәйкес, оны өткізетін адам салған жеке тұрғын үй, сондай-ақ осы баптың 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген, мұрагерлік түрінде алынған мүлік, қайырымдылық көмек (осы Кодекстің 5-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда) өткізілген жағдайларда құн өсімінен түсетін табыс меншік құқығы туындаған күнгі мүлікті өткізу бағасы (құны) мен өткізілетін мүліктің нарықтық құны арасындағы оң айырма болып табылады.
Бұл ретте мұндай нарықтық құнды салық төлеуші осындай мүлік өткізілген салық кезеңі үшін жеке табыс салығы бойынша декларацияны табыс ету үшін белгіленген мерзімнен кешіктірмей айқындауға тиіс. Осы тармақтың мақсатында бағалау қызметі туралы ҚР заңнамасына сәйкес бағалаушы мен салық төлеуші арасындағы шарт бойынша жүргізілген бағалау туралы есепте айқындалған құн нарықтық құн болып табылады.
Салық кодексінің 180-1-бабы 7-тармағының 1) тармақшасына сәйкес осы баптың 6-тармағында көрсетілген жағдайда, 1)тармақшаларда көрсетілген өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған күні айқындалған нарықтық құны болмаған кезде – 7) Осы баптың 1-тармағында не осы баптың 6-тармағында белгіленген нарықтық құнды айқындау мерзімі сақталмаған кезде, сондай-ақ осы баптың 6-тармағында көрсетілмеген мүлікті сатып алу бағасы (құны) болмаған басқа да жағдайларда, осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген мүлік бойынша құн өсімінен түсетін табыс болып табылады – мүлікті сату бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма.
Бұл ретте Жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған жылдың 1 қаңтарына мүлік салығын есептеу үшін айқындалған құн бағалау құны болып табылады.
Осылайша, сыйға тарту шарты негізінде алынған тұрғын үйді (пәтерді) өткізу кезінде уәкілетті мемлекеттік орган мүлік салығын есептеу үшін айқындаған, өткізілген мүлікке меншік құқығы туындаған жылдың 1 қаңтарындағы мүлікті өткізу бағасы (құны) мен бағалау құны арасындағы оң айырма өсімнен түсетін табыс болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда бағалау құнын айқындау мақсатында салық органы 09.11.2018 ж.жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу саласындағы уәкілетті мемлекеттік органға сұрау жіберді, оның жауабына сәйкес, көрсетілген жылжымайтын мүлік объектісіне 2013 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Бағалау құны 1 064,5 мың теңгені құрады.
Сондай-ақ, В.жеке тұлғасында осы пәтерге меншік құқығы 09.08.2013 ж. Әділет департаментінде 09.08.2013 ж. сыйға тарту шарты негізінде тіркелгенін және пәтер 17.08.2013 ж. сатып алу-сату шартына сәйкес 9 027,0 мың теңгеге сатылғанын, яғни бұл мүлік меншік құқығында бір жылдан аз уақыт болғанын көрсету қажет.
Жоғарыда айтылғандай, құн өсімінен кірісті айқындау кезінде нарықтық құн оны өткізетін тұлға салған жеке тұрғын үй, сондай – ақ мұрагерлік, қайырымдылық көмек түрінде алынған Салық кодексінің 180-1-бабы 1-тармағының 1) - 7) тармақшаларында көрсетілген мүлік өткізілген жағдайларда ғана қолданылады.
Тиісінше, "К" компаниясы жүргізген 09.08.2013 ж. жағдай бойынша осы пәтердің нарықтық құнын бағалау қабылдана алмайды, өйткені меншік құқығы 09.08.2013 ж. сыйға тарту шарты негізінде пайда болды.
Осылайша, салықтық тексеру нәтижелері бойынша жоғарыда көрсетілген пәтерді сату кезінде құн өсімінен түсетін кіріс мүлікті сату бағасы (құны) арасындағы 9 027,0 мың теңге сомасындағы және бағалау құны 1 064,5 мың теңге сомасындағы оң айырма түрінде негізді түрде айқындалды. Тиісінше, в. - ның жеке тұлғасының дәлелдері көрсетілген бөлімде дәрменсіз.
Салық кодексінің 156-бабы 1-тармағының 13) тармақшасына сәйкес I, II, III топтағы мүгедектердің жыл ішіндегі табыстары республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының басында қолданыста болатын ең төмен жалақының 55 еселенген мөлшері шегінде салық салуға жатпайтынын атап өту қажет.
"2013-2015 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы" ҚР 23.11.2012 ж. №54-V ҚРЗ Заңының 9-бабының 1-тармақшасына сәйкес 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақы мөлшері 18 660 теңге сомасында белгіленген.
06.08.1998 ж.анықтамаға сәйкес жеке тұлға В. II топтағы мүгедек болып табылатындықтан, оның жылдық табысы 1 026,3 мың теңге шегінде ((18 660 х 55 АЕМ)/1000) салық салуға жатпайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, 2013 жылға ЖТС есептеу сомасы 693,6 мың теңге ((9 027,0 - 1 064,5 - 1 026,3) х 10%) салықтық тексеру нәтижелері бойынша негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша салық органының әрекетін заңды деп тану туралы шешім қабылданды.