Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер органының (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2012 ж. бастап салық есептеулерінің дұрыстығы, толықтығы және уақтылы төленуі мәселесі бойынша кешенді салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2016 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы хабарлама шығарылды: 101110 Мұнай секторы ұйымдарынан түсетін 50 676,8 мың теңге (КТС) сомасындағы түсімдерді және 297,4 мың теңге өсімпұлды қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығы, 105101 Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы Қазақстан 27 856,2 мың теңге сомасында, 105104 резидент емес үшін қосылған құн салығы (ҚҚС) 7 801,1 мың теңге сомасында, залалды азайту 27 481,5 мың теңге сомасында.
"К" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Жылжымайтын мүлік объектісін өтеусіз алынған мүлік түріндегі кіріс деп тануға қатысты.
2008 жылғы 10 желтоқсандағы "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 85-бабы 1-тармағының 16) тармақшасын бұзу шағымдалатын салық сомасын есептеуге негіз болды. № 99 - VI-АГД-ға "U" ЖШС қатысты қозғалған қылмыстық істің себебі бойынша 2013 жылы өтеусіз алынған мүліктен түскен табыс ретінде телемұнараның кабельдік желілерін реконструкциялау құны түрінде пайдалануға қабылданған объектінің құны 151 695,1 мың теңге сомасында, 2016 жылы 32 761,7 мың теңге сомасында енгізілді, себебі сатып алынған тауарлардың (жұмыстардың, қызметтердің) негізгі сомасы "жалған кәсіпорындардың" атынан жазылған құжаттар бойынша ескерілді.
Салық органының бұл тұжырымымен "К" компаниясы келіспейді, өйткені есептеу әдісіне сәйкес шығыстар олардың төленген сәтіне қарамастан, оның атына тауарлар жөнелтілген, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген сәттен бастап шеккен болып саналады. Бұл ретте өтеусіз алынған мүлік түріндегі табысты тану үшін өтеусіз мәмілені - сыйға тарту шартын жасасуға, жұмыстарды өтеусіз орындауға қатысты дәлелдемелер ұсынылмаған.
"К" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
1.1. Жылжымайтын мүлік объектісін өтеусіз алынған мүлік түріндегі кіріс деп тануға қатысты.
Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 16-тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші табыстарының барлық түрлері, оның ішінде өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс енгізіледі.
Салық кодексінің 96-бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы Кодексте өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші өтеусіз алған кез келген мүліктің, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны оның табысы болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда "К" компаниясы "У" компаниясымен электр беру желілерін тарту бойынша құрылыс-монтаждау жұмыстарын сатып алу туралы Мемлекеттік сатып алу туралы шарттар жасады. Бұл ретте өнім беруші шот-фактуралар мен орындалған жұмыстардың актілерін жазып берді.
Телемұнараны қайта жаңартуға құрылыс-монтаждау жұмыстары 03.06.2013 ж. және 25.01.2016 ж. Жұмыс комиссиясының актісімен пайдалануға қабылданды.
Мемлекеттік қабылдау комиссиясының салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы актісінің 3-бөлімінде құрылысты бас мердігер "У" компаниясы жүзеге асырғаны, онымен "К" компаниясы орындалған жұмыстар үшін ақы төлеу жөнінде есеп айырысулар жүргізгені көрсетілген.
25.09.2018 ж. Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының шешімімен компаниялар арасында жасалған мәмілелер жарамсыз деп танылмады.
Жоғарыда айтылғандарға сүйене отырып, орындалған құрылыс-монтаж жұмыстарын ақысыз алынған мүлік ретінде қарастыруға болмайды, өйткені компаниялар арасындағы өзара есеп айырысуды жүргізу құжатпен расталады, ал сот бұл мәмілелерді жарамсыз деп танудан бас тартады.
1.2.ҚҚС есепке жатқызудан алып тастауға және оларды тіркелген активтердің құнына қосуға қатысты.
Салық кодексінің 100 - бабының 9-тармағымен салық төлеушінің құрылысқа, тіркелген активтерді сатып алуға арналған шығындары және күрделі сипаттағы басқа да шығындар осы Кодекстің 116-125-баптарына сәйкес шегерімге жатқызылатынын атап өткен жөн.
Салық кодексінің 116-бабы 1-тармағының 1) тармақшасында тіркелген активтерге халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде ескерілген және қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады деп көзделген. табыс алуға бағытталған.
Салық кодексінің 117-бабының 8-тармағына сәйкес кіші топтың (І топтың), топтың салық кезеңінің соңындағы құндық балансы: салық кезеңінің басына кіші топтың (І топтың), топтың құндық балансы плюс салық кезеңінде келіп түскен тіркелген активтер минус салық кезеңінде шығып қалған тіркелген активтер плюс осы Кодекстің 122-бабының 3-тармағына сәйкес жүргізілетін түзетулер ретінде айқындалады Кодексі.
Қаралып отырған жағдайда телемұнараны қайта жаңартуға құрылыс-монтаждау жұмыстары (ҚМЖ) түріндегі пайдалануға қабылданған объектілердің құны серіктестіктің бухгалтерлік есебінде активтер ретінде ескерілді (ФА I тобының құндық балансында).
Бұл ретте құрылыс-монтаждау жұмыстары (ҚМЖ) түрінде пайдалануға қабылданған объектілердің құнын өтеусіз алынған мүлік түріндегі табыс деп тану салдарынан тексеру барысында сатып алынған ҚМЖ бойынша ҚҚС есепке алуға жатқызылған есепке жатқызудан Алып тасталды және активтердің құнына енгізілді (ФА I тобының құндық балансында), бұл амортизациялық аударымдар бойынша шегерімдердің ұлғаюына ықпал етті бұл топ.
Салық кодексінің 256-бабының 1-тармағына сәйкес бюджетке жарнаға жататын салық сомасын айқындау кезінде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушының, егер олар пайдаланылса, негізгі құралдарды, материалдық емес және Биологиялық активтерді, жылжымайтын мүлікке инвестицияларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді қоса алғанда, алынған тауарлар үшін төленуге жататын ҚҚС сомаларын есепке жатқызуға құқығы бар екенін атап өткен жөн немесе егер осы тармақтың 1)-5) тармақшаларының шарттары орындалса, салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылатын болады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, орындалған құрылыс-монтаж жұмыстарын ақысыз алынған мүлік ретінде қарастыру мүмкін емес, өйткені "У" компаниясымен мәмілелер сот арқылы жарамды деп тапты, сондықтан осы жеткізушіден сатып алынған ҚМЖ құнынан ҚҚС есептен шығаруға жатпайды.
Осылайша, "К" компаниясымен өзара есеп айырысулар бойынша шығыстарды өтеусіз алынған мүліктен түсетін табыс деп тануға байланысты КТС және ҚҚС есептеу бойынша салықтық тексеру нәтижелері және осы топтың амортизациялық аударымдары бойынша шегерімдерді кейіннен ұлғайта отырып, ФА 1-тобының құндық балансына енгізілген ҚҚС сомасын есепке жатқызудан алып тастау негізсіз деп танылды.
2014 жылғы 3-тоқсандағы резидент еместің табыстарынан төлем көзінен ұсталатын КТС есептеуге қатысты.
Төлем көзінен КТС есептеу үшін Салық кодексінің 236-бабын бұзу негіз болды, төлем көзінен КТС 20 000,0 мың теңге сомасында ұсталмады.
"К" компаниясы салық органының осы қорытындысымен келіспейді және Салық кодексінің 82-бабын келтіреді, ол бойынша ҚР резидент еместерінің Қазақстан Республикасынан тыс жерлерде қызметті жүзеге асырудан, ҚР-да қызметті жүзеге асырмастан және ҚР-да тұрақты мекеме құрмай алған табыстары КТС салу объектісі болып табылмайды. Бейрезидент (Белорусь Республикасы) қажетті лицензиялық бағдарламалық қамтылымы, сертификатталған мамандары және жеткілікті кадр ресурстары бар мамандандырылған жобалау және ғылыми-зерттеу компаниясы болып табылады, оның негізгі міндеті жиілік-аумақтық жоспарды (ЖТП) түзетуді орындау болып табылады. ОҚП тікелей орындаған мамандар ҚР аумағына шықпады. Мұның бәрі резидент емес ұсынған қызметкерлерді іссапарға жіберу туралы бұйрықтардың көшірмелерімен расталады.
"К" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 191-бабының 9-тармағына сәйкес резидент еместер бірлескен қызмет туралы шарт негізінде Қазақстан Республикасының аумағында қызметті жүзеге асырған жағдайда:
1) осындай шартқа әрбір қатысушының қызметі осы бапта белгіленген ережелерге сәйкес келген кезде тұрақты мекеме құрады;
2) салық міндеттемесін орындауды осындай шарттың әрбір қатысушысы осы Кодексте белгіленген тәртіппен дербес жүзеге асырады.
Салық кодексінің 191-бабы 11-тармағының 1) тармақшасы, оның ішінде бірлескен қызмет туралы шарт шеңберінде Қазақстан Республикасында жұмыстарды орындауға, қызметтер көрсетуге арналған келісімшарт (шарт, келісім) жасалған күн де осы Кодексті қолдану мақсатында резидент еместің Қазақстан Республикасында қызметті жүзеге асыруды бастаған күні болып танылады.