1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС, ҚҚС және жер телімдерін пайдаланғаны үшін төлем
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақыны қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2012 ж.бастап 30.06.2017 ж. дейін салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "К" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 215236,9 мың теңге сомасында КТС және 83889,0 мың теңге өсімпұл, 51928,8 мың теңге сомасында ҚҚС және 15372,0 мың теңге өсімпұл, жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы есептеу туралы хабарлама 957,9 мың теңге сомасында және өсімақы 199,9 мың теңге сомасында жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемді азайту 795,5 мың теңге сомасында.
Компания салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Күмәнді талаптар бойынша шығыстарды шегеруден алып тастауға және ҚҚС-ты түзетуге қатысты.
Компанияның күмәнді талаптарды шегерімге жатқызуы, 2014 жылғы 2-4 тоқсан үшін, 2015 жылғы 1 тоқсан үшін ҚҚС бойынша салық салынатын айналымға заңсыз түзету жүргізілуі салықтың шағымдалатын сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.
Шағымда "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" 2008 жылғы 10 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 105-бабы 1-тармағының нормасы заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме, филиал, өкілдік арқылы қызметін жүзеге асыратын бейрезидент заңды тұлғаларға тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету нәтижесінде туындаған және талап туындаған кезден бастап үш жыл ішінде қанағаттандырылмаған күмәнді талаптарды біржақты Бұл ретте, компанияны бекіту бойынша осы бапта өзге нормативтік-құқықтық актілерге, оның ішінде Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексіне (бұдан әрі – ҚР АК) сілтемелер жоқ.
Осыған байланысты, компания тексерушілер талап қою мерзімін үзу бөлігінде, компания мен "Т" ЖШС арасындағы өзара есеп айырысу және хат алмасу актілеріне қол қою негізінде ҚР АК нормаларына сілтемелерді негізсіз көрсеткен деп санайды, талап туындаған сәттен бастап есептеу мерзімін ұзарту үшін негіз болып табылмайды.
Шағымда компания мен "Т" ЖШС арасында 01.01.2011 ж.бастап 31.01.2011 ж. дейін 1.1, 1.2, 4.3 – тармақтардың әрекет ету мерзімімен жылу желілерін толықтыруға суық ауыз суды босатуға шарт (бұдан әрі-шарт) жасалғаны атап өтілді. аталған келісім-шартта компанияға суық ауыз су жіберу, ал "Т" ЖШС-не ай сайын нақты көрсетілген қызметтер саны үшін есеп айырысу кезеңінен кейінгі айдың 25-не дейінгі мерзімде төлем жүргізу қарастырылған.
Шағымда Компания өзінің шарттық міндеттемелерін толық көлемде орындағандығы, алайда контрагент тарапынан төлем толық көлемде жүргізілмегені көрсетілген. 31.12.2011 ж. жағдай бойынша және қазіргі уақытта компанияның бухгалтерлік есебінде 2014 жылы салыстыру актілерімен расталған шарттар бойынша көрсетілген қызметтер үшін 479863,1 мың теңге (ҚҚС есебінсіз – 428449,2 мың теңге), 2015 жылы – 142144,5 мың теңге (ҚҚС есебінсіз-126914,7 мың теңге) сомасына мерзімі өткен берешек есептеледі.
2014 жылдан бастап 2015 жылға дейінгі тексерілетін кезеңдер үшін ҚҚС заңсыз түзетуге қатысты Компания тексеру актісіндегі дәлелдерді де қате деп санайды, өйткені компания КТС бойынша күмәнді талаптарды шегеруге жатқызу кезінде барлық шарттарды сақтаған.
Бұл ретте, Компания 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 240-бабына сәйкес, егер өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер үшін талаптың бір бөлігі немесе бүкіл мөлшері күмәнді талап болып табылса, ҚҚС төлеуші күмәнді талаптың туындауымен байланысты салық кезеңінің басынан бастап үш жыл өткен соң осындай талап бойынша салық салынатын айналым мөлшерін азайтуға құқылы екенін атап көрсетеді.
"К" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Дәлелді шешім шығару мақсатында 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 181, 186-баптарына сәйкес Министрлік күмәнді талаптар бойынша шығыстарды алып тастау дұрыстығы, мүлікті сенімгерлік басқаруға беру бойынша тіркелген активтер бойынша шығыстарды азайту мәселесі бойынша компанияға тақырыптық тексеру тағайындады.
Аталған хатты орындау үшін Министрліктің Мемлекеттік кірістер комитеті 27.04.2018 ж. тақырыптық тексеру жүргізуге нұсқама шығарды, оның нәтижелері бойынша 26.02.2019 ж. тақырыптық тексеру актісі (бұдан әрі-тақырыптық тексеру)жасалды
Тақырыптық тексеру келесідей.
Салық кодексінің 105-бабының 1-тармағына сәйкес заңды тұлғалар мен дара кәсіпкерлерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме, филиал, өкілдік арқылы қызметін жүзеге асыратын резидент емес заңды тұлғаларға тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету нәтижесінде туындаған және талап туындаған кезден бастап үш жыл ішінде қанағаттандырылмаған талаптар күмәнді талаптар деп танылады. Өткізілген тауарлар, орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер бойынша туындаған және салық төлеуші-дебиторды Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес банкрот деп тануға байланысты қанағаттандырылмаған талаптар да күмәнді талаптар болып танылады.
Сондай-ақ Салық кодексінің осы бабының 2-тармағына сәйкес Салық кодексіне сәйкес күмәнді деп танылған талаптар шегерімге жатады. Салық төлеушінің күмәнді талаптарды шегерімге жатқызуы бір мезгілде мынадай шарттар сақталған кезде жүргізіледі:
1) талаптардың туындауын растайтын құжаттардың болуы;
2) шегерімге жатқызу сәтінде бухгалтерлік есепте талаптардың көрсетілуі не мұндай талаптарды алдыңғы кезеңдердегі бухгалтерлік есептегі шығыстарға (есептен шығаруға) жатқызу.
Салық кодексінің 240-бабының 1-тармағына сәйкес, егер өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер үшін талаптың бір бөлігі немесе бүкіл мөлшері күмәнді талап болып табылса, қосылған құн салығын төлеушінің мынадай жағдайларда осындай талап бойынша салық салынатын айналым мөлшерін азайтуға құқығы бар:
1) күмәнді талаптың туындауына байланысты қосылған құн салығы ескерілген салық кезеңі басталғаннан бастап үш жыл өткен соң;
2) банкрот деп танылған дебиторды бизнес-сәйкестендіру нөмірлерінің Ұлттық тізілімінен шығару туралы әділет органдарының шешімі шығарылған салық кезеңінде жүргізіледі.
Осы тармаққа сәйкес салық салынатын айналым мөлшерін түзету осы Кодекстің 105-бабында көрсетілген шарттар сақталған кезде жүргізіледі.
Осылайша, Салық кодексінің көрсетілген нормаларына сәйкес ҚҚС бойынша салық салынатын айналымды шегеруге және түзетуге көрсетілген талаптардың туындауын растайтын құжаттар болған кезде күмәнді деп танылған талаптар жатады.
2014 жылға қатысты.
Тақырыптық тексеру барысында 2013 жылы компания мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотқа (бұдан әрі - МАЭС) "Т" ЖШС-дан 402 573,0 мың теңге мөлшерінде (2010 жылғы 22 желтоқсандағы шарт) берешекті өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінгені анықталды (2014 жылы күмәнді талаптар бойынша шегерімге 428 449,2 мың теңге сомасы жатқызылған).
2013 жылғы 6 қарашадағы МАЭС шешімімен 22.12.2010 ж. шарт бойынша көрсетілген қызметтер үшін "Т" ЖШС-дан компанияның пайдасына 402 573,0 мың теңге мөлшерінде берешекті өндіріп алу шешілді.
06.11.2013 ж. МАЭС шешімін орындау үшін "Т" ЖШС компанияның мекенжайына 201 300,0 мың теңге сомасында қолма-қол ақшасыз ақшалай қаражатпен төлем жүргізілді (04.03.2014 ж.бастап 15.12.2014 ж. дейін).
Осылайша, компанияның бухгалтерлік есебінде 201300,0 мың теңге сомасындағы берешекті өтеуді 22.12.2010 ж. шарт бойынша көрсету қажет (МАЭС шешіміне сәйкес).
Шарт ұғымы және оны жасасу талаптары Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – АК) 22-тарауымен регламенттелетінін атап өту қажет.
АК-нің 378-бабына сәйкес азаматтық құқықтар мен міндеттерді белгілеу, өзгерту немесе тоқтату туралы екі немесе одан да көп адамның келісімі шарт деп танылады.
Сонымен бірге, АК – нің 177-бабының 1-тармағына сәйкес талап қою мерзімі-бұл адам құқығын немесе заңмен қорғалатын мүддені бұзудан туындаған талап қою талабын қанағаттандыруға болатын уақыт кезеңі.
АК-нің 178-бабының 1-тармағында талап қоюдың жалпы мерзімі үш жылға белгіленеді деп көзделген.
Бұл ретте АК-нің 183-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес талап қою мерзімінің өтуі белгіленген тәртіппен талап қоюмен, тараптардың медиация туралы шарт жасасуымен, сондай-ақ міндетті адамның борышты немесе өзге де міндетті мойындағанын куәландыратын әрекеттер жасауымен үзіледі.
Үзілістен кейін талап қою мерзімінің өтуі қайтадан басталады; үзіліске дейін өткен уақыт жаңа мерзімге есептелмейді.
22.12.2010 ж. шарт бойынша талап қою мерзімінің өтуі МАЭС шешімімен және "Т" ЖШС жүргізген төлемімен (2014 ж.төлем тапсырмалары) тоқтатылғандықтан, Компания 2014 жылы күмәнді талапты мерзімінен бұрын көрсеткенін атап өткен жөн.
2015 жылға қатысты.