1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "ZH" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ҚҚС есептеу және есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2014 ж.бастап 30.09.2018 ж. аралығындағы кезең үшін ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша "ZH" компаниясына тақырыптық салық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша 20.02.2019 ж. бастап 279,3 мың теңге сомасында ҚҚС, 23,3 мың теңге өсімпұл және бюджетке төленуге жатпайтын, қайтарылуға расталмаған, есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды. сомасы 208 046,5 мың теңге.
"ZH" компаниясы тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудан бас тарту бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, көрсетілген бөлікте салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
ҚР Үкіметінің 02.02.2018 ж. №117 қаулысымен бекітілген "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының 12-тармағына және "қайтаруға ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының және тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарының" 13-тармағына сәйкес 209 097,0 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасын растамау үшін негіз болып табылады. (бұдан әрі-ТБЖ қағидалары), "К" компаниясының (ҚҚС сомасы 128 864,5 мың теңге) және "B" компаниясының (ҚҚС сомасы 57 035,0 мың теңге) өнім берушілері бойынша ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар болды.
Салық органының бұл қорытындысымен "ZH" компаниясы келіспейді және салық органы тексеру барысында "К" компаниясының және "B" компаниясының өнім берушілері бойынша "Пирамида" талдамалық есебін одан әрі қалыптастыруды заңды түрде жалғастырған жоқ деп есептейді, өйткені аталған контрагенттер өзі өндіретін тауарларды өндіретін ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілер болып табылады, бұл тиісінше 128 864,5 мың теңге және 57 035,0 мың теңге сомасындағы ҚҚС-тың қайтарылуын растамауға әкелді.
"ZH" компаниясы сондай - ақ тексерілетін кезеңдер үшін "G" бағанында 300.07 тізілімдерінің дұрыс толтырылмауына байланысты салық заңнамасында белгіленген Ауыл шаруашылығы өнімін өндіруші заңды тұлғалар үшін арнаулы салық режимін қолдану шарттарына "К" компаниясы мен "B"компаниясының сәйкес келмеуіне қатысты салықтық тексеру қорытындыларымен келіспейді.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес қосылған құн салығының асып кеткен сомасының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексеру қосылған құн салығы бойынша декларацияда көрсетілген қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талапты ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін қолдана отырып жүргізіледі.
ҚР Қаржы министрлігінің 2018 жылғы 20 ақпандағы №117 бұйрығымен ТБЖ қағидалары бекітілді.
ТБЖ қағидаларының 9 – тармағына сәйкес тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты тексерілетін кезең үшін мемлекеттік кіріс органы тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер бойынша "Пирамида" талдамалық есебін (бұдан әрі - "Пирамида" есебі) қалыптастырады.
Бұл ретте ТБЖ қағидаларының 10 – тармағында егер "Пирамида" есебін қалыптастыру кезінде өзі өндіретін тауарларды беруші, оның ішінде ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші салық төлеуші (ұн өндірушілерді, ірі қара және ұсақ малдың терілерін және түсті және қара металдардың сынықтарын қайта өңдейтін тұлғаларды қоспағанда) анықталған жағдайларда, мемлекеттік кіріс органы осындай салық төлеушінің жеткізушілері бойынша "Пирамида" есебін одан әрі қалыптастыруды тоқтатады.
Қаралып отырған жағдайда салықтық тексеру 01.01.2014 ж. бастап 30.09.2018 ж. аралығындағы кезеңде 208 046,5 мың теңге мөлшерінде ҚҚС артуын қайтару туралы талапты көрсете отырып, 2018 жылғы 3-тоқсанға ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артуын қайтару туралы талаптың негізінде жүргізілді.
ҚР БСАЖ АЖ деректеріне сәйкес, "К" компаниясы қызметінің негізгі түрлері тұқым шаруашылығын қоса алғанда дәнді және дәнді - бұршақты дақылдарды, Жемшөп дақылдары мен олардың тұқымдарын өсіру, "B" компаниясы-тұқым шаруашылығын, майлы дақылдар мен олардың тұқымдарын қоса алғанда, дәнді және дәнді-бұршақты дақылдарды өсіру болып табылады. Демек, "К" компаниясы мен "B" компаниясы өз өндірісінің тауарларын өндіретін жеткізушілер болып табылады және аталған жеткізушілер бойынша "Пирамида" есебін одан әрі қалыптастыру жүргізілмейді.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 136-бабының 1-тармағына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі тәуекелдерді бағалауға негізделгенін және тәуекелдерді анықтау және олардың алдын алу мақсатында салық органдары әзірлейтін және (немесе) қолданатын, енгізілетін шараларды атап өту қажет.
Салық кодексінің 136-бабы 4-тармағының 2) тармақшасына сәйкес тәуекелдерді басқару жүйесі салықтық бақылауды жүзеге асыру кезінде, оның ішінде ҚҚС асып кеткен сомаларының анықтығын растау мақсатында пайдаланылады.
Бұл ретте, Салық кодексінің 137-бабына сәйкес салық органдары салық төлеушілер (салық агенттері) ұсынған салық есептілігінің деректеріне, уәкілетті мемлекеттік органдардан, жергілікті атқарушы органдардан, уәкілетті тұлғалардан алынған мәліметтерге, сондай-ақ салық төлеушінің (салық агентінің) қызметі туралы басқа да құжаттарға және (немесе) мәліметтерге талдауды жүзеге асырады.
Мұндай талдаудың нәтижелерін салық органдары Салық кодексінің 136-бабында көрсетілген мақсаттарға қол жеткізу үшін пайдаланады.
Осылайша, салық органдары салық төлеушілер (салық агенттері) ұсынған салық есептілігінің деректерін талдауды жүзеге асырады, оның нәтижелерін салық органдары ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау мақсатында пайдаланады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2014 жылғы 31 желтоқсандағы №587 бұйрығымен бекітілген "ҚҚС бойынша декларацияны салық есептілігін жасау қағидаларының" (300.00 – Н.) 39-тармағының 7) тармақшасына сәйкес 300.07 тізілімді толтыру кезінде "G" бағанында салық кодексінің 448-452-баптарына сәйкес қызметін арнаулы салық режимі шеңберінде жүзеге асыратын салық төлеуші бойынша қызмет түрінің белгісі көрсетіледі. Бұл ретте, егер шот-фактура салық салу жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен жүзеге асырылатын қызметті жүзеге асыру мақсатында ғана жазып берілсе, осы бағанда "1" деп белгіленеді; "2" – Егер шот-фактура салық салу арнаулы салық режимі шеңберінде жүзеге асырылатын қызметті жүзеге асыру мақсатында ғана, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 448 – 452-баптарына сәйкес жазып берілсе.
Қаралып отырған жағдайда салық органы ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау мақсатында "К" компаниясы мен "B"компаниясының салық есептілігі деректеріне талдау жүргізді.
Талдау барысында тексерілетін салық кезеңдері үшін 300.07 тізілімдерін толтыру кезінде "G" компаниясы "К" бағанында 128 864,5 мың теңге ҚҚС сомасына "1" белгісін көрсеткені анықталды, ол салық салу жалпыға бірдей белгіленген тәртіппен жүзеге асырылатын қызметті жүзеге асыру мақсатында ғана шот-фактураларды жазып беру кезінде белгіленеді. "B" компаниясы "G" бағанында 57 035,0 мың теңге сомасындағы белгіні көрсетпеді.
Жоғарыда айтылғандай, егер шот-фактура салық заңнамасына сәйкес салық салу арнаулы салық режимі шеңберінде жүзеге асырылатын қызметті жүзеге асыру мақсатында ғана берілсе, 300.07 тізілімін толтыру кезінде "G" бағанында "2"белгісі белгіленеді.
Жазылғаннан келіп шығатыны, тікелей жеткізушілер "К" компаниясы және "B" компаниясы 300.07 тізілімін толтыру кезінде Қызмет түрінің белгісін көрсету бөлігінде салық заңнамасының бұзылуына жол берген. Осыған байланысты, салық органы осы өнім берушілердің орналасқан жері бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасына "Пирамида" талдамалық есебін қалыптастыру нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жоюға сұрау салу жіберді, олар бойынша салықтық тексеру аяқталған күнге жауаптар алынған жоқ.
ТБЖ қағидаларының 13-тармағына сәйкес тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерде "Пирамида" есебінің нәтижелері бойынша салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған жағдайларда, ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау Салық кодексінің 152-бабының ережелерін ескере отырып, салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді жеткізушілерге келетін ҚҚС қайтару туралы талапта және (немесе) салық өтінішінде көрсетілген, ҚҚС асып кету сомасына азайтылған сомалар шегінде жүргізіледі.
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнге Қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмаған сомалар шегінде қосылған құн салығын қайтару жүргізілмейтінін атап өту қажет.
Осылайша, "К" компаниясының және "B" компаниясының өнім берушілері бойынша салықтық тексеру аяқталған күні өнім берушілер бойынша бұзушылықтарды жою жөнінде шаралар қабылдау туралы сұрау салуларға жауаптар алынбағандықтан, яғни қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығы расталмағандықтан, тиісінше, көрсетілген бөлікте ҚҚС сомаларын қайтаруға растамау бойынша салықтық тексеру қорытындылары негізді болып табылады.