Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "а" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "а" компаниясына салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсетін түсімдерді, 01.01.2017 ж.бастап 31.12.2019 ж. дейінгі кезең үшін әлеуметтік аударымдар түсімдерін есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 23.10.2020 ж. бастап 19 099,4 мың теңге сомасында КТС және 4 993,8 мың теңге өсімпұл,25 836,2 мың теңге мың теңге және өсімақы 7 230,6 мың теңге.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда КТС есептеу бөлігінде салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда "А" компаниясы "а" компаниясы үшін қарыз беруші және өзара байланысты тарап болып табылатын "с" компаниясымен жасалған қарыз шарты бойынша сыйақы сомасын шегерімге жатқызғаны көрсетілген.
"А" компаниясы "С" компаниясының атына төлемдер Салық кодексінде айқындалған сыйақы белгілеріне және 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің 100, 103-баптарының (10.12.2008 ж. Салық кодексі), 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің 242, 246-баптарының негізінде жауап береді деп есептейді. (25.12.2017 ж.Салық кодексі) салық салынатын табысты айқындау кезінде шегерімге жатады, өйткені "с" компаниясынан алынған қарыз қаражаты кәсіпкерлік қызметте, оның ішінде тауарларды (автомобильдерді) сатып алу үшін пайдаланылған.
"А" компаниясының пікірі бойынша, қарыз шартындағы тараптардың өзара байланыстылығы фактісі сыйақы сомаларын шегерімдерден алып тастау үшін негіз болып табылмайды. 2017 - 2019 жылдар үшін сыйақы бойынша шегерімдер "а"компаниясының қарыз қаражаты мен меншікті капиталы негізге алына отырып есептелген сыйақының шекті мөлшерінен аспайды.
Сондай-ақ шағымда салықтық тексеруге сыйақы бойынша шығыстарды және "А"компаниясының 1С бухгалтериясы бағдарламалық қамтамасыз ету деректерін қарауға қолжетімділікті растайтын тиісті құжаттар ұсынылғаны атап өтілді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 12, 103-баптарына, 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 1, 242-баптарына сәйкес "А" компаниясы үшін өзара байланысты тарап болып табылатын "с" компаниясынан алынған қарыз бойынша сыйақы сомасын шегеруден Алып тасталды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 12 - бабы 1-тармағының 39) тармақшасына сәйкес сыйақы-кредиттің (қарыздың, микрокредиттің) алынған (берілген) сомасын, банктердің ақша аударғаны үшін комиссияларды және қарыз алушы үшін қарыз беруші, өзара байланысты тарап болып табылмайтын тұлғаға өзге де төлемдерді қоспағанда, кредитке (қарызға, микрокредитке) байланысты барлық төлемдер.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 103-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы, Салық кодексінің 103-бабы мақсатында 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 12-бабында айқындалған сыйақылар сыйақылар деп танылады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 103-бабының 1-1-тармағына сәйкес шегерімге жатқызылуы тиіс сыйақы сомасы 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 57-бабының 2-тармағына сәйкес есептеу әдісі бойынша айқындалады.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 103-бабының 2-тармағында сыйақыны шегеру осы баптың 1-1-тармағында белгіленген ережелер ескеріле отырып, мынадай формула бойынша есептелетін сома шегінде жүргізілетіні белгіленген:
(А + Д) + (СК/СО) * (ӨК) * (Б + В + Г),
онда:
А-Б, В, Г, Д көрсеткіштеріне енгізілген сомаларды қоспағанда, сыйақы сомасы;
Б-д көрсеткішіне енгізілген сомаларды қоспағанда, өзара байланысты тарапқа төленетін сыйақы сомасы;
В-Б көрсеткішіне енгізілген сомаларды қоспағанда, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 224-бабына сәйкес айқындалатын салық салуда жеңілдігі бар мемлекетте тіркелген тұлғаларға төленетін сыйақы сомасы;
Г-кепілдік, кепілгерлік немесе қамтамасыз етудің өзге де нысаны орындалған жағдайда, өзара байланысты тараптардың депозитке немесе қамтамасыз етілген кепілдікке, кепілгерлікке немесе қамтамасыз етудің өзге де нысанына берілген қарыздар бойынша тәуелсіз тарапқа төленетін сыйақы сомасы;
Д-Қазақстан Республикасында құрылған кредиттік серіктестік беретін кредиттер (қарыздар) үшін сыйақы сомасы;
ДК-шекті коэффициент;
СК-меншікті капиталдың орташа жылдық сомасы;
СО-міндеттемелердің орташа жылдық сомасы.
А, Б, В, Г, Д сомаларын есептеу кезінде құрылысқа алынған және құрылыс кезеңінде есептелген кредиттер (қарыздар) үшін сыйақылар алынып тасталады.
Осы баптың мақсаттары үшін өзара байланысты болып табылмайтын тарап тәуелсіз Тарап деп танылады.
Сонымен бірге, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары, 10.12.2008 жылғы Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Осыған ұқсас ережелер 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 1, 242, 246-баптарында қарастырылған.
Осылайша, табыс алуға бағытталған қызметке байланысты құжатпен расталған шығыстар сыйақы бойынша шегерімге жатады. Бұл ретте сыйақы ұғымы Салық кодексінде айқындалған мағынада пайдаланылады.
Қаралатын жағдайда шағымға қоса берілген құжаттардан, тексеру жүргізген салық органы ұсынған материалдардан "А" компаниясы (қарыз алушы) мен "С" компаниясы (Қарыз беруші) арасында 01.11.2011 ж. қарыз (пайызсыз) шарты (бұдан әрі - 01.11.2011 ж. қарыз шарты) және 01.01.2012 ж., 10.01.2013 ж., " С "компаниясы (қарыз беруші) арасында" А " компаниясы (қарыз алушы) 01.09.2013 ж. қарыз шартына 01.11.2011 ж.
Мәселен, 01.11.2011 ж. қарыз шартының 1-бөліміне сәйкес Қарыз беруші Қарыз алушыға 150 000,0 мың теңгеге дейінгі сомаға пайызсыз қарыз береді, ал қарыз алушы Қарыздың көрсетілген сомасын келісілген мерзімде қайтаруға міндеттенеді. Қарыз пайызсыз, қайтарымды болып табылады және қарыз алушының өтінімі бойынша транштармен беріледі, ол қарызды пайдаланғаны үшін 100,0 мың теңге сомасында сыйақы төлейді.
Қосымша келісімдерге сәйкес:
- 01.01.2012 ж. бастап Қарыз беруші Қарыз алушыға 500 000,0 мың теңгеге дейінгі сомада пайызсыз қарыз береді, ал қарыз алушы Қарыздың көрсетілген сомасын келісілген мерзімде қайтаруға міндеттенеді;
- 10.01.2013 ж. қарыз сомасын қайтару қарыз алушының қалауы бойынша бөліп-бөліп (бөліп-бөліп) жүргізілуі мүмкін. Қарыз алушы берешекті өтеу есебіне бұрын енгізілген төлемдер мен мерзімдерді ескере отырып, төлемдерді 14.01.2016 ж. бастап қайта бастауға міндеттенеді;
- 01.09.2013 ж. №2 қарыз сомасына пайыздар жылдық 8,5% - ды құрайды. "Пайызсыз қарыз" ұғымы ҚР қолданыстағы заңнамасына сәйкес "қарызға" ауыстырылды.
01.11.2011 ж.қарыз шарты және қосымша келісімдер "а" компаниясының және "С" компаниясының директорлары тұлғасында жасалғанын көрсету керек, олар екі жағдайда да гр болып табылды.К. "а" компаниясының да, "С" компаниясының да құрылтайшылары – гр.Е., "S", "Q", "P" компаниялары (ҚР бейрезиденттері).
Өз кезегінде "С" компаниясы "А" компаниясының атына шот-фактуралар, ЭШФ, қарыз бергені үшін орындалған жұмыстардың (көрсетілген қызметтердің) актілерін ұсынды:
- 2017 жылы 42 009,0 мың теңге сомасына;
- 2018 жылы 35 277,2 мың теңге сомасына;
- 2019 жылы сомасы 28 096,3 мың теңге.
"С" компаниясынан алынған қарыздар бойынша "А" компаниясының 2017-2019 жылдарға КТС бойынша декларацияларының "сыйақы бойынша шегерімдер" жолы бойынша салық тіркелімдеріне сәйкес шегерімдерге жатқызылды:
-2017 жылға 37 876,7 мың теңге;
- 2018 жылға 32 068,2 мың теңге;
- 2019 жылы-25 629,1 мың теңге, бұл көрсетілген кезеңдерде "АА" компаниясы жазып берген жоғарыда көрсетілген құжаттарда көрсетілген ҚҚС-сыз қызметтердің құнына сәйкес келмейді. Бұл ретте, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 248-бабы 1-тармағының 20) тармақшасын, 25.12.2017 ж. Салық кодексінің 394-бабы 1-тармағының 16) тармақшасын бұза отырып, "АА" компаниясы қарыз бергені үшін шот-фактуралар мен ЭШФ ҚҚС-мен жазып берілді, ал ақшалай нысандағы қарыз операциялары ҚҚС-тан босатылады.
Сонымен қатар, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына, 25.12.2015 ж. Салық кодексінің 190-бабының 3-тармағына сәйкес салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделеді.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" 28.02.2007 жылғы ҚР Заңының 4-бабына сәйкес бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептіліктің мақсаты мүдделі тұлғаларды жеке кәсіпкерлер мен ұйымдардың қаржылық жағдайы, қызметінің нәтижелері және қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы толық және шынайы ақпаратпен қамтамасыз ету болып табылады.
Бұл ретте ҚР Азаматтық кодексінің (Ерекше бөлім) түсіндірмелеріне сәйкес қарыз беру сәтінің маңызы зор, өйткені дәл осы сәттен бастап сыйақыны есептеу мерзімі басталады және қарыз алушының қарсы міндеттемесі туындайды.
Бұл жағдайда 01.11.2011 ж.қарыз шартында қарыз беруші ("С"компаниясы) есептейтін пайыздар сомасын есептеудің нақты кестесі мен тәртібі белгіленбеген.
"С" компаниясынан әр ай үшін айдың әрбір күнтізбелік күнінің басындағы 01.11.2011 ж.қарыз шарты бойынша берешек сомасына сыйақы есептелді, бұл туралы 01.11.2011 ж. қарыз шарты бойынша ақпараттың және 3387 "кредиттер және қарыздар бойынша есеп айырысулар"шоты карточкаларының деректері куәландырады.