Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС (қайтару)
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "K" компаниясының шағымын қарады.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.04.2016 ж.бастап 30.06.2020 ж. дейінгі кезең үшін қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы сомаларының дұрыстығын растау (бұдан әрі – ҚҚС бойынша асып түсу) мәселесі бойынша "K" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша хабарлама шығарылды. Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) 133 266,3 мың теңге сомасында, есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған, 1 551 401,0 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын есептелген салық сомасынан, 1 936 074,6 мың теңге сомасында бюджеттен қайтарылған және қайтаруға расталмаған ҚҚС асып кету сомасынан және 715 531,6 мың теңге сомасында өсімпұл есептеу туралы.
"К" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының ҚҚС есепке жатқызудан алып тастау және жоғалған немесе бүлінген жабдықтың тұрып қалуы және орнын толтыру бойынша 48 308,2 мың теңге сомасында қайтаруға растамау бөлігінде шешімінің күшін жоюды; бюджеттен қайтарылған және алдыңғы тексеру актісі бойынша бұрын есептелген 418 343,4 мың теңге сомасында қайтаруға расталмаған ҚҚС есептеуді сұрайды.
Шағымнан келіп шығатыны, 2016 жылғы 2 тоқсан мен 2020 жылғы 2 тоқсан аралығындағы кезеңде "А" компаниясының, "С" компаниясының, "H" компаниясы филиалының, "J" компаниясы филиалының шот-фактуралары бойынша жалпы сомасы 48 308,2 мың теңгеге ҚҚС-ты есепке жатқызудан Алып тасталды.
Шағымда атап өтілгендей, "К" компаниясы мен "А" компаниялары (мердігер) арасында жасалған келісім-шартта мердігер компанияға заттарды тозаңдату әдісімен металды коррозиядан қорғау бойынша қызметтер көрсетуге міндеттенеді, бос тұрғаны үшін (бридад/сағат үшін) мөлшерлеме көзделген. Егер кідіріс (бос тұрып қалу кезеңдері) "К" компаниясының өкімі бойынша туындаса немесе ыдыстарды мердігерге беруді едәуір кейінге қалдырған жағдайда, мердігердің келісімшартқа С қосымшасының 2-кестесіне сәйкес бос тұрып қалудың әрбір сағаты үшін ставка бойынша ақы алуға құқығы бар.
Тиісінше, "К" компаниясының пікірінше, тұрып қалғаны үшін төлем қызмет құнының ажырамас бөлігі болып табылады, бұл азаматтық заңнаманың ережелерімен расталады.
"К" компаниясы мен "С" компаниясы арасында келісімшарттың Б қосымшасына сәйкес Түсіру-көтеру жабдығы мен компания қызметтерін ұсынуға жасалған келісімшарт бойынша. Осы Келісім-шартта С қосымшасында жай үшін бағалар да ескерілген және көзделген.
Осыған ұқсас ережелер "H" компаниясының филиалымен және "J"компаниясының филиалымен жасалған келісімшарттар бойынша көзделген.
Тиісінше, "К" компаниясының пікірі бойынша мердігерлермен жасалған келісімшарттар шеңберіндегі қарапайым қызмет көрсету технологиялық процесінің ажырамас бөлігі болып табылады, мердігерлер тарапынан қызметтерді өткізу бойынша салық салынатын айналым болып табылады, осыған байланысты "К" компаниясы көрсетіп отырғандай, ол салық заңнамасына сәйкес осындай шот-фактуралар бойынша ҚҚС-ты есепке жатқызуға құқылы болды.
"К" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салықтық тексеру 01.04.2016 ж. бастап 30.06.2020 ж. аралығындағы кезеңде 52 106 867,7 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтару туралы талапты көрсете отырып, 2020 жылғы 2 тоқсанға ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артуын қайтару туралы талап негізінде жүргізілді.
2020 жылғы 2 тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияның 300.00 нысанына 300.09-қосымшасында ҚҚС сомасы, 52 106 867,7 мың теңге (127 454,9 мың АҚШ доллары) сомасы 300.00.032 жолы бойынша, сонымен қатар I (Салық кодексінің 433-бабына сәйкес ҚҚС бақылау шотын пайдалануға байланысты) және II (Салық кодексінің 434-бабына сәйкес қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға байланысты) жолдарының кодтары бойынша көрсетілген) белгіленбеген.
Тексеру актісінде қайтарылуға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сомасының барлығы 1 550 401,0 мың теңгені құрағаны атап өтілді, олар бойынша:
- валюталық түсімнің түсуі расталмаған тауарлар экспорты бойынша ҚҚС сомасы жоқ;
- қарсы салықтық тексерулер бойынша және мониторингке жататын салық төлеушілер бойынша сұрау салулар бойынша қайтарылуға жатпайтын ҚҚС сомасы салық қызметі органынан алынған жауаптар негізінде жоқ;
- ТБЖ қолдануға байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы жоқ.
- әкелу туралы өтініштің болмауы себебінен қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы жоқ;
- кеден органдарының экспортталатын тауарды өткізуінің расталмауына байланысты қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы жоқ;
- салық төлеуші артық ұсынған ҚҚС сомасы 2 275,6 мың теңге;
- "жеткізушілер бойынша Пирамида" аналитикалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарға байланысты 137 085,4 мың теңге ҚҚС қайтарылмайды;
- басқа себептер бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС сомасы 1 411 040, 0 мың теңге.
25.12.2017 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 431-бабының 2-тармағына сәйкес, ҚҚС асып кетуін қайтару үшін оған шағым жасау нәтижелерін ескере отырып (салық төлеуші шағым жасаған кезде) қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомасының дұрыстығын растау жөніндегі салықтық тексеру актісі негіз болып табылады.
Қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша ҚҚС қайтару туралы талап негізінде тақырыптық тексерулер жүргізу тәртібі 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 145-бабымен регламенттелген және Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы № 391 бұйрығымен бекітілген ҚҚС артығын қайтару қағидаларында айқындалған.
"К" компаниясының салық режимі өнімді бөлу туралы түпкілікті Келісімнің (бұдан әрі-ӨБТК) ережесіне, қолданылатын салық кодексін реттеу туралы Келісімге немесе 1997 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша" салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы "заң күші бар ҚР Президентінің 24.04.1995 жылғы №2235 Жарлығына және 1997 жылғы 18.11.1997 жылғы" мұнай-газ конденсаты кен орнының мердігерлік учаскесінің ӨБТК "салық режимі туралы нұсқаулыққа, Қазақстан Республикасының салық 10.12.2008 ж., Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. Салық кодексі
Салық туралы Жарлықтың 53-бабына сәйкес, ҚҚС тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді өндіру және олардың айналысы процесінде қосылған құн өсімінің бір бөлігінің бюджетке аударымдарын, сондай-ақ тауарлардың Қазақстан Республикасының аумағына импорты кезіндегі аударымдарды білдіреді. Бюджетке төленуге жататын ҚҚС сатылған тауарлар, жұмыстар немесе қызметтер үшін есептелген ҚҚС сомалары мен сатып алынған тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін төленуге жататын (төленген) ҚҚС сомалары арасындағы айырма ретінде айқындалады.
Салық туралы Жарлықтың 68-бабының 1-тармағына сәйкес салық төлеуші есептеу әдісін қолданған кезде есепке жатқызылатын қосылған құн салығының сомасы нөлдік ставка бойынша айналымды қоса алғанда, салық салынатын айналым мақсаттары үшін пайдаланылатын немесе пайдаланылатын негізгі құралдарды (ғимараттар мен жеңіл автомобильдерді қоспағанда), есепті кезең ішінде орындалған жұмыстарды немесе көрсетілген қызметтерді қоса алғанда, нақты түскен, оның ішінде импортталатын тауарлар бойынша қойылған салық шот-фактуралары бойынша төленуге жататын салық сомасы болып табылады.
Осылайша, салық туралы Жарлықтың ережелеріне сәйкес ҚҚС нөлдік мөлшерлеме бойынша айналымды қоса алғанда, салық салынатын айналым мақсаттары үшін пайдаланылатын немесе пайдаланылатын нақты орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер бойынша есепке жатқызылады.
Сондай-ақ, мердігерлік учаскенің өнімін бөлу туралы түпкілікті Келісімнің салық режимі туралы Нұсқаулықтың 96-тармағына сәйкес есепке жатқызылатын ҚҚС сомасы нөлдік ставка бойынша айналымды қоса алғанда, салық салынатын айналым мақсаттары үшін пайдаланылатын немесе пайдаланылатын негізгі құралдарды (ғимараттар мен жеңіл автомобильдерді қоспағанда), есепті кезең ішінде орындалған жұмыстарды немесе көрсетілген қызметтерді қоса алғанда, нақты түскен, оның ішінде импортталатын тауарлар бойынша қойылған салық шот-фактуралары бойынша төленуге жататын салық сомасы болып табылады.
Демек, ҚҚС сомасы сатып алушының салық шот - фактуралары болған кезде нақты түскен тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер бойынша ғана есептеуіне жатады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 293-бабына сәйкес борышқор міндеттемені орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда, атап айтқанда орындау мерзімін өткізіп алған жағдайда кредиторға төлеуге міндетті заңнамада немесе шартта айқындалған ақша сомасы тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) деп танылатынын атап өткен жөн.
Осылайша, жоғарыда аталған заңнама нормаларына сәйкес тұрақсыздық айыбы салық салынатын айналым болып табылмайды, өйткені жабдыққа меншік құқығын беру, сондай - ақ Тапсырыс берушіге жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету орын алмайды, осыған байланысты өнім берушіде шот-фактураны ресімдеу міндеттемесі туындамайды.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 431-бабының 5 және 6-тармақтарына сәйкес "К" компаниясы бюджеттен қайтарылған, бірақ кейіннен салықтық бақылау нәтижелері бойынша расталмаған ҚҚС бюджеттен қайтарылған күннен бастап әрбір күн үшін өсімпұл есептеле отырып, бюджетке төленуге тиіс екендігі шағымдалған салық сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылды.
Шағымнан Компания компрессорлар бойынша 418 343,4 мың теңге сомаға ҚҚС есептеу бөлігінде тексеру актісімен келіспейтіні келіп шығады.