Даудың түрі: салықтық даулар
Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Z" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) есепке жатқызылатын қосылған құн салығының (ҚҚС) бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.10.2014 ж.бастап 30.09.2020 ж. аралығындағы кезеңде қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселелері бойынша "Z" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 13 794,1 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан есепке жатқызылатын ҚҚС асып кету сомасы туралы хабарлама шығарылды.
Z " компаниясы салық органының есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған, есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тұжырымдарымен келіспей, салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайтын апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша 13 794,1 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасы расталғаны, бұл ретте талап қою мерзімінің өтуі (үш жыл) себебінен көрсетілген соманы қайтарудан бас тартылғаны көрсетілген.
Бұл ретте, шағымда 01.01.2020 ж. дейін туындаған салықтық міндеттемелерге 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (Салық кодексі) 48-бабы 2-тармағының күші (01.01.2020 ж. бастап қолданыстағы редакцияда) қолданылмайды және бес жылды құрайды.
Сондай-ақ, "Z" компаниясы 01.01.2020 ж.дейін туындаған іс-әрекеттерге талап қою мерзімін қолдануға қатысты өз дәлелдерін растау үшін салық органдары салық төлеушілерге ресми интернет-ресурстар арқылы берген жауаптар да болғанын атап өтті.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Салық кодексінің 48-бабының 2-тармағына сәйкес егер осы бапта өзгеше көзделмесе, талап қою мерзімі үш жылды құрайды.
Салық кодексінің 48-бабының 3-тармағында салық төлеушілердің мынадай санаттары үшін осы бапта белгіленген ерекшеліктер ескеріле отырып, талап қою мерзімі бес жылды құрайтыны көзделген:
1) Салық кодексіне сәйкес салық мониторингіне жататын;
2) қызметін жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшартқа сәйкес жүзеге асыратын заңды тұлғалар жатады.
Салық кодексінің 48-бабы 9 және 10-тармақтарының ережелерінде талап қою мерзімін ұзарту және тоқтата тұру жағдайлары белгіленген.
Салық кодексінің 48-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес салық төлеуші (салық агенті) салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді, өсімпұлды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап етуге құқылы уақыт кезеңі салық міндеттемесі мен талабы бойынша талап қою мерзімі болып танылатынын көрсету қажет.
Осылайша, 01.01.2020 ж.бастап салық төлеушінің салықты және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, өсімпұлды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап ету құқығы талап қоюдың ескіру мерзімінің 3 жылдығы кезеңінде қолданылады. Бұл ретте Салық кодексінде салық төлеушінің осы құқығы бөлігінде талап қою мерзімін ұзарту және тоқтата тұру жағдайлары көзделмеген.
Қаралып отырған жағдайда, тақырыптық салықтық тексеру 2020 жылғы 3-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артығын қайтару туралы талаптың негізінде 01.10.2014 ж. - 31.12.2017 ж. кезеңі үшін келесі кезеңдер бойынша қалыптастырылған 13 794,1 мың теңге сомасында жүргізілді:
- 2014 жылдың 4 тоқсанына 89,9 мың теңге сомасында;
- 2015 жылдың 2 тоқсанына 659,4 мың теңге сомасында;
- 2015 жылдың 3 тоқсанына 272,5 мың теңге сомасында;
- 2015 жылдың 4 тоқсанына 422,1 мың теңге сомасында;
- 2016 жылдың 1 тоқсанына 300,3 мың теңге сомасында;
- 2016 жылдың 3 тоқсанына 331,1 мың теңге сомасында;
- 2016 жылдың 4 тоқсанына 3 358,7 мың теңге сомасында;
- 2017 жылдың 1 тоқсанына 636,9 мың теңге сомасында;
- 2017 жылдың 2 тоқсанына 2 858,2 мың теңге сомасында;
- 2017 жылдың 3 тоқсанына 819,5 мың теңге сомасында;
- 2017 жылдың 4 тоқсанында 4 045,5 мың теңге сомасында.
ҚР Жоғарғы Сотының 29.06.2017 ж. № 4 "салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы" нормативтік қаулысының 16-тармағына сәйкес мемлекеттік кірістер органының есептелген, есепке жазылған салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер сомасын есептеуге немесе қайта қарауға арналған құқығына қатысты талап қою мерзімі хабарлама шығарылған күнге есептелетінін атап өту қажет.
Бұл ретте 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 159-бабының 1-тармағына сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша салық тексеруі аяқталғаннан кейін шығарылатын тексеру нәтижелері туралы хабарлама салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім болып табылады.
Сонымен қатар, Салық кодексінің 48 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес талап қою мерзімі салық төлеуші (салық агенті) осы баптың 2 және 3-тармақтарында белгіленген талап қою мерзімі күнтізбелік бір жылдан аз уақыт өткен кезең үшін салықтар мен бюджетке төленетін төлемдердің есептелген сомасын есепке жазу және (немесе) қайта қарау бөлігінде қосымша салық есептілігін табыс еткен жағдайда-күнтізбелік бір жылға ұзартылатынын көрсету қажет.
Қаралып отырған жағдайда, салық органы тексеру нәтижелері туралы хабарламаны 18.02.2021 ж. шығарды, тиісінше осы хабарлама шығарылған сәтте 2014 жылғы 4 тоқсан мен 2017 жылғы 4 тоқсан аралығындағы кезең үшін есептелген, есептелген салық сомасын есептеу, қайта қарау бөлігінде талап қою мерзімі аяқталды.
Бұл ретте, "Z" компаниясы талап қою мерзімі кемінде күнтізбелік бір жылдан кейін аяқталатын кезеңдер үшін ҚҚС бойынша қосымша салық есептілігін салық органдарына ұсынбаған.
Демек, 2014 жылғы 4-тоқсаннан бастап 2017 жылғы 4-тоқсанға дейінгі кезеңде 13 794,1 мың теңге сомасындағы ҚҚС асып кетуі талап қою мерзімінің өтуіне байланысты қайтарылуға жатпайды.
Жоғарыда баяндалған мән-жайларды ескере отырып, 01.01.2014 ж.бастап 31.12.2017 ж. аралығындағы 13 794,1 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасын "Z" компаниясына ұсынылған қайтару бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.