Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарлардың кедендік құны
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "V" компаниясынан кедендік әкелу бажын және ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауардың кедендік құны – "шиналар ассортиментте" мәлімдемесінің дұрыстығы мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша жалпы сомасы 7 731,4 мың теңгеге хабарлама шығарылды.
"V" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Осылайша, "V" компаниясы кеден органы қызметкерлерінің тексеру актісі субъективті тәсілге және кеден заңнамасының нормаларын ерікті түсіндіруге негізделгенін хабарлайды.
"V" компаниясы нарықта 2012 жылдан бастап жұмыс істейді, тек айқын бухгалтерлік және салықтық есепке алуды жүргізеді, барлық салықтар мен төлемдерді кідіріссіз және дұрыс төлейді.
11.05.2018 ж., 16.05.2019 Ж. және 13.05.2019 ж. тауарларға арналған декларациялар (бұдан әрі – ТД) бойынша тауарларды шығару кезінде "V" компаниясы 1-әдісті қолданды және барлық төлемдер мен салықтарды төледі.
16.05.2019 ж.ТД бойынша тауарларды шығару кезінде ТБЖ бейінінің іске қосылуына байланысты тауарлардың кедендік құнына жеке кедендік бақылау жүргізілгенін атап өткен жөн. Тауарларды шығару және кедендік құнды тексеру үшін "V" компаниясы кедендік баждар мен салықтарды төлеу бойынша қамтамасыз етуді енгізді. Осы ТД бойынша тауарлардың кедендік құны кеден органының 04.07.2019 ж. хатымен ресми расталған.
"V" компаниясы кедендік құнды анықтаудың ерікті әдісін қолданғаны туралы тексерушілердің қорытындысына қатысты, бұл мәлімдеме негізсіз емес және тексерушілердің субъективті пікірі болып табылады.
Тауардың құнын есептеу үшін "V" компаниясы "Қазақстан Республикасындағы кедендік реттеу туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 66-бабының талаптарына сәйкес құжаттарды қолданды.
Тауар үшін төлем әрқашан тауардың бағасын алдын-ала белгілейтін алдын-ала төлем түрінде жасалды. Кеден органына ұсынылған төлем құжаттары, инвойстар мен инвойстардың проформалары бар, онда әр жеткізілім құны нақты анықталған және баға белгіленген. Сондай-ақ тауарға қандай да бір түрде бағаны өзгерту мүмкіндігін болдырмайтын экспорттық кедендік декларациялар ұсынылды.
"V" компаниясы сондай-ақ тексеру үшін барлық сұратылған құжаттар 02.03.2020 ж.талапқа сәйкес толық көлемде ұсынылғанын және тексеру актісінде құжаттарды ұсынбау туралы бекіту заңсыз болып табылатынын түсіндіреді.
Тексерушілер тексеру кезінде физикалық сипаттамалары, шиналардың ассортименті мен мөлшері, сондай-ақ шиналардың тиісті модельдерінің бағасы сияқты мәліметтерді ескермеген, бұл тексерушілердің бірлікке бағаны белгілеу кезінде қате тұжырымдарына әкелді.
Баяндалғанның негізінде, "V" компаниясы 02.11.2020 ж. тексеру нәтижелері туралы хабарламаның күшін жоюды сұрайды.
СЭҚ қатысушысының дәлелдерін тексеріп, кеден органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган мынадай қорытындыға келді.
Кодекстің 396-бабында кедендік декларациялау кезінде мәлімделген әкелінетін тауарлардың кедендік құнына Кедендік бақылау жүргізу кезінде кеден органы тауарлардың кедендік құнын айқындау мен мәлімдеудің дұрыстығын тексеруді жүзеге асыратыны белгіленген.
Кедендік реттеу туралы кодекстің 89-бабында кеден органдары мен төлеушілердің талаптары бойынша талап қоюдың ескіру мерзімі тауарлардың кедендік бақылауда болуы аяқталған кезден бастап үш жылды құрайтыны регламенттелген. Кеден органы төлеушіге кедендік баждардың, салықтардың, кедендік алымдардың сомасын, сондай-ақ есептелген өсімпұлдардың, пайыздардың сомасын талап қою мерзімі ішінде есептеуге немесе төлеуші есептеген соманы қайта қарауға құқылы.
Қаралатын жағдайда "V" компаниясы тексерілетін кезеңде 13.06.2017 ж.және 23.04.2018 ж. жасалған сыртқы экономикалық келісімшарттар шеңберінде "ішкі тұтыну үшін шығару" (ИМ – 40) кедендік рәсімімен орналастыра отырып, "Шина" тауарларын әкелуді жүзеге асырды. Тауарды жөнелту және шығару елі-Қытай.
Тауарларды декларациялау "ішкі тұтыну үшін шығару" кедендік рәсімі бойынша жүргізілді, әкелінген тауарлардың кедендік құнын декларант әкелінетін тауарлармен мәміле құны бойынша айқындады (1-әдіс).
Бұдан әрі тауарларды шығарғаннан кейін кеден органы кедендік тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша кедендік құнды айқындау әдісі өзгертілді және пайдаланылған ақпарат көзін көрсете отырып және кедендік төлемдер мен салықтарды есептей отырып, тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығару жолымен тауарлардың құны ұлғайтылды.
Кедендік құнды айқындаудың негізгі әдісін өзгерту үшін "V" компаниясының ұсынылған құжаттары мен мәліметтерінен алынған мәліметтерді салыстыру негізінде, сондай-ақ кеден органдарының ақпараттық ресурстарындағы бағалық ақпаратпен салыстыру негізінде белгіленген тауарлардың құнын төмендету жағына ауытқумен алшақтық негіз болды.
Кеден органы біртекті әдіс бойынша баға ақпаратының көзі ретінде "V" компаниясының өзі бір келісімшарт шеңберінде ресімдеген ТД қабылдады.
11.05.2018 ж.ТД бойынша тауардың құны 1,87 АҚШ доллары/кг №1 тауарға қатысты бағалық ақпарат көзі ретінде біртекті тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдіс бойынша 2,15 АҚШ доллары/кг есебінен 13.04.2018 ж. ТД қабылданды (3-әдіс).
16.05.2019 ж.ТД бойынша тауардың жалпы құны – 2,02 АҚШ доллары/кг № 1,2,3 тауарларға қатысты бағалық ақпарат көзі ретінде біртекті тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдіс бойынша 6,05 АҚШ доллары/кг есебінен 07.02.2019 ж. ТД қабылданды (3-әдіс).
13.05.2019 ж.ТД бойынша тауардың құны 2,26 АҚШ доллары/кг №1 тауарға қатысты бағалық ақпарат көзі ретінде біртекті тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдіс бойынша 2,30 АҚШ доллары/кг есебінен 19.03.2019 ж. ТД қабылданды (3-әдіс).
"V" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
"V" компаниясы мен кеден органы ұсынған құжаттар мен мәліметтерді зерделеу кезінде мыналар анықталды.
Кодекстің 64 – бабына сәйкес біртекті тауарлар-барлық жағынан бірдей болып табылмайтын, бірақ ұқсас сипаттамалары бар және ұқсас құрауыштардан тұратын, бағаланатын тауарлар сияқты функцияларды орындауға және олармен коммерциялық жағынан өзара алмастырылатын болуға мүмкіндік беретін сол материалдардан өндірілген тауарлар. Тауарлардың біртекті болып табылатындығын айқындау кезінде сапасы, беделі және тауар белгісінің болуы сияқты сипаттамалар ескеріледі.
Кодекстің 69-бабының 1-тармағына сәйкес, егер әкелінетін тауарлардың кедендік құнын Кодекстің 66 және 68-баптарына сәйкес айқындау мүмкін болмаса, бағаланатын тауарлар сияқты, бірақ бағаланатын тауарлар Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінгенге дейін күнтізбелік тоқсан күннен ерте емес уақытта Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкелінген және Еуразиялық экономикалық одақтың кедендік аумағына әкету үшін сатылған біртекті тауарлармен мәміле құны осындай тауарлардың кедендік құны болып табылады.
Осы бапқа сәйкес әкелінетін тауарлардың кедендік құнын айқындау кезінде бағаланатын тауарлар сияқты коммерциялық деңгейде және мәні бойынша сол мөлшерде сатылған біртекті тауарлармен жасалған мәміле құны пайдаланылады.
11.05.2018 ж. ТД бойынша "V" компаниясымен СЭҚ ТН коды бойынша тауарды әкелу жүзеге асырылды және кедендік декларациялау жүргізілді– 4011 80 000 0:
"арнайы техникаға арналған жаңа шиналар" саны 102 дана (көлемі: 23.5-25), нетто салмағы – 24 297 кг, мұнда салмағы 1 дана – 238 кг құрайды.
Бұл ретте кеден органы ақпарат көзі ретінде қабылдаған 13.04.2018 ж. ТТ бойынша СЭҚ ТН коды бойынша бірнеше мөлшердегі шиналарды әкелу жүзеге асырылды және кедендік декларациялау жүргізілді– 4011 80 000 0:
- "арнайы техникаға арналған жаңа шиналар" саны 50 дана (көлемі: 23.5 – 25), нетто салмағы – 11 450 кг, мұнда салмағы 1 дана-229 кг құрайды.
- "арнайы техникаға арналған жаңа шиналар" саны 102 дана (көлемі: 17.5 – 25), нетто салмағы – 11 530 кг, мұнда салмағы 1 дана-113 кг құрайды.
Бұл жағдайда кеден органы баға ақпараты көздерінен кедендік құнның шамасын айқындау кезінде бағаны есептеу СЭҚ ТН-ның бір коды бойынша жіктелген тауарлардың барлық атауларының жиынтық құнын негізге ала отырып жүргізілді- 4011 80 000 0, тауарларды олардың мөлшері, құны және саны бойынша бөлусіз.
Сондай - ақ, 13.04.2018 ж.ТД-дан алынған ақпарат көзі ретінде қабылданған деректер 3-әдісті қолдану шарттарына сәйкес келмейтінін атап өткен жөн, өйткені 1 дана үшін тауардың мөлшері, салмағы әртүрлі, осылайша біртекті тауарлармен жасалған мәміле құны бойынша әдісті пайдалану мүмкіндігін болдырмайды. Демек, тексеру арқылы кедендік құн негізсіз ұлғайтылды және кедендік төлемдер мен салықтар қосымша есептелді.
Баға туралы ақпарат көзін қолдану бойынша ұқсас жағдай 16.05.2019 Ж. және 13.05.2019 ж. ТД бойынша қалыптасты.
Бұдан басқа, 16.05.2019 ж. ТД бойынша баға ақпаратының көзі ретінде 1 кг үшін 6,05 АҚШ доллары есебінен 07.02.2019 ж. ТД мәліметтері қолданылды, бұл ретте тексеруші тұлғалар оған тауарлық –ілеспе құжаттарды зерттемеді, оларға сәйкес осы ТД бойынша тауарлар нетто салмағы – 11 040 кг, 11 700 кг және 11 016 кг 3 теміржол контейнерлерінде әкелінді, алайда 38 ДТ бағанында қате түрде соңғы контейнер тауарының салмағы көрсетілген – 11 016кг, бұл 1 кг үшін тауардың құнын дұрыс емес есептеуге негіз болды.