Кедендік даулар
Заңды тұлға
Тауарларды жіктеу
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "в" компаниясынан акциз мен ҚҚС есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – кеден органы) бұзушылықтарын жою туралы хабарламаға шағым алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, кеден органы тауарларды жіктеудің дұрыстығы – "ассортименттегі "divin" алкоголь өнімі" мәселесі бойынша кедендік тексеру жүргізді және жалпы сомасы 7 985,6 мың теңгеге бұзушылықтарды жою туралы хабарлама шығарды.
"В" компаниясы кеден органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда кеден органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Мәселен, "в" компаниясы PM-ЕО қауымдастығы туралы келісіммен (бұдан әрі - Келісім), оған сәйкес Молдова Республикасы ЕО елдерінің зияткерлік меншік құқықтарын сақтауды қамтамасыз ету бойынша міндеттемелерді орындау үшін, атап айтқанда, Францияға тиесілі және құқықтық қорғауға жататын "Cognak" ("Коньяк") белгісін географиялық көрсету үшін 2018 жылғы 1 сәуірден бастап "Cognac", "Коньяк"қорғалатын белгілерін кез келген пайдалануға тыйым салғанын хабарлайды. Осыған байланысты, кеден органының пікірінше, Молдова Республикасынан 2018 жылға дейін экспортталатын "Divin" спиртті сусыны 31732-2014 "Коньяк" ГОСТ-қа сәйкес келетін"Divin" ("Коньяк") ретінде. Жалпы техникалық шарттар" 2018 жылғы 1 сәуірден бастап "Коньяк"спирттік ішімдігіне жатқызылмайды.
Ал "Cognak" ("Коньяк") белгілерін пайдалануға тыйым салу Келісімнің өзі сияқты тұтастай Молдова Республикасының аумағында ғана қолданылады және Қазақстан Республикасы Осы Келісімге қатысушы болмағандықтан және ол үшін осы халықаралық шарттың міндетті екендігіне келісім білдірмегендіктен, Қазақстан Республикасының аумағына қолданылмайды.
Осыған байланысты Келісім Қазақстан Республикасында қолданылуға жатпайды, сондықтан кедендік төлемдер мен салықтардың сомаларын жіктеу және қосымша есептеу туралы шығарылған шешімдердің негізіне алынған негіз бола алмайды.
Кедендік төлемдер мен салықтардың сомасын қосымша есептеу үшін негіз болған екінші құжат, сондай-ақ жіктеу туралы шешімдер шығару кезінде "в"компаниясын қоса алғанда, жекелеген импорттаушыларға қатысты жоғары тұрған кеден органы шығарған нұсқау негіз болды.
Жоғары тұрған кеден органы өзінің нұсқауында ЕЭК-тің "divin "спирт сусынын сыныптау туралы" шешімінің жобасына сілтеме жасайды, бұл жол берілмейтін болып табылады, өйткені жобаның өзі нормативтік-құқықтық акт болып табылмайды және қолданылуға жатпайды, оның үстіне Тауарларды сыныптау және кедендік төлемдер мен салықтарды қосымша есептеу үшін негіз болып табылмайды.
ЕЭК Алқасының № 140 "дивиннің (Divin) спиртті ішімдігін ЕАЭО СЭҚ ТН бірыңғай сәйкес жіктеу туралы" шешіміне қатысты (бұдан әрі мәтін бойынша - ЕЭК № 140 шешімі) кеден органы Жоғары тұрған кеден органы нұсқау шығарған кезде, сондай-ақ кеден органы кедендік тексеру жүргізген кезде ЕЭК №140 аталған шешімінің заңды күші жоқ және Қазақстан Республикасында қолдануға жатпайды деп пайымдайды, өйткені ол 2020 жылғы 3 қарашада ғана қабылданған, ЕАЭО сайтында 2020 жылғы 6 қарашада жарияланған және ЕЭК № 140 шешімінің 2-тармағына сәйкес 2020 жылғы 6 желтоқсанда ғана күшіне енеді.
"Құқықтық актілер туралы" 2016 жылғы 6 сәуірдегі № 480-V Қазақстан Республикасы Заңының 43-бабының 1-тармағына сәйкес нормативтік құқықтық актінің күші ол қолданысқа енгізілгенге дейін туындаған қатынастарға қолданылмайды. Демек, ЕЭК-тің осы № 140 шешімі 2018-2020 жылдары туындаған қатынастарға таралмайды.
Осыған байланысты, 2018-2020 жылдары импортталған "Divin" спирт сусынын сыныптау туралы ЕЭК № 140 шешімінің жобасына негізделген жоғары тұрған кеден органының нұсқауы (ЕЭК № 140 Шешімі күшіне енгенге дейін), ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 20 290 0 тауар позициясында - "өзге де спиртті ішімдіктер" және 2 275 теңге (2018 ж.) және 2 550 теңге (2019-2020 жж.) мөлшеріндегі мөлшерлеме бойынша акциздерді есептеу.) бір литр 100% спирт заңсыз болып табылады және жойылуға жатады.
Сондай-ақ "В" компаниясы кеден органы белгілеген "divin" ("Дивин") спирттік сусыны жатқызылған"өзге спиртті ішімдіктер"тауар позициясына акциз мөлшерлемесімен өзінің келіспеушілігін білдіреді.
Алкоголь өнімдеріне акциз ставкаларын белгілеу-бұл мемлекеттің құзыреті. Алкоголь өнімі үшін акциз ставкалары салық кодексінің 463-бабында белгіленген. Салық кодексінің көрсетілген бабында ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 тобы үшін акциздің төрт түрлі ставкасы көзделген.
ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 тауар позициясы үшін - "80 көлемдік пайыздан төмен спирт концентрациясы бар денатуратталмаған этил спирті, спирт тұнбалары және өзге де спиртті ішімдіктер (алкоголь өнімін, емдік және фармацевтикалық препараттарды өндіру үшін сатылатын немесе пайдаланылатын, белгіленген квоталар шегінде мемлекеттік медициналық мекемелерге берілетін денатуратталмаған этил спиртінен басқа)" 750 теңге/литр 100% спирт мөлшерінде акциз ставкасы белгіленген.
ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 тауар позициясы үшін - "алкоголь өнімін өндіру үшін сатылатын немесе пайдаланылатын 80 көлемдік пайыздан төмен спирт концентрациясы бар денатуратталмаған этил спирті, спирт тұнбалары және өзге де спиртті ішімдіктер" үшін 100% спирттің 75 теңге/литр мөлшерінде акциз ставкасы белгіленген.
ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 тауар позициясы үшін - " алкоголь өнімі (коньяк, бренди, шарап, шарап материалы, сыра және сыра сусынынан басқа)" 2 550 теңге/литр 100% спирт мөлшерінде акциз ставкасы белгіленген (2018 жылы - 2 275 теңге/литр 100% спирт).
ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 - "Коньяк, бренди" тауар позициясы үшін 100% спирттің 250 теңге/литр мөлшерінде акциз ставкасы белгіленген.
"Divin" ("Дивин") спиртті сусыны үшін жеке акциз мөлшерлемесі Салық кодексінде белгіленбеген.
"В" компаниясы Салық кодексінің 463 - бабында "өзге спиртті ішімдіктер мен спиртті тұнбалар" позициясы үшін 750 теңге/л (100%) мөлшерлеме белгіленгенін (2018 жылы - 500 теңге/л (100%), 2 550 теңге/литр 100% спирт емес (2018 жылы-2 275 теңге/литр 100% спирт) атап өтеді.
Кеден органы қолданатын 100% спирттің 2 550 теңге/литр акцизінің ставкасы (2018 жылы-2 275 теңге/л (100%) "алкоголь өнімі" үшін белгіленген, оған салық кодексінің 463-бабына сәйкес кірмейді:
- коньяк, бренди, шарап, шарап материалы, сыра және сыра сусыны
- денатуратталмаған этил спирті
- спирт тұнбалары және өзге де спиртті ішімдіктер
- Алкоголь өнімін өндіру үшін сатылатын немесе пайдаланылатын 80 көлемдік пайыздан кем спирт концентрациясы бар денатуратталмаған этил спирті, спирт тұнбалары және өзге де спиртті ішімдіктер.
Тиісінше, егер кеден органы "Divin" ("Дивин") спирттік ішімдігін "өзге спирттік ішімдіктер" деп жіктесе, онда "алкоголь өнімі" үшін белгіленген, бірақ "өзге спирттік ішімдіктер мен спирт тұнбаларын" болдырмайтын ставканы қолдану туралы нұсқау заңсыз болып табылады.
Бұдан басқа, кеден органы "Divin" ("Дивин") спирт сусынын жатқызған ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 20 290 0 тауар позициясына "Бренди" де жатады, ол үшін акциз ставкасы "коньяк" үшін акциз ставкасына ұқсас - 250 теңге/л (100%).
"В" компаниясы тауарларды жіктеу туралы шешімдер ҚР қолданыстағы заңнамасын бұза отырып шығарылған, осыған байланысты заңсыз болып табылады және жойылуға жатады деп есептейді. Жіктеу туралы шешімдер Жоғары тұрған кеден органының "Divin" спирт сусынын ЕАЭО СЭҚ ТН 2208 20 290 0 тауар позициясына жатқызу туралы тікелей нұсқауы және заңды күші жоқ және Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға жатпайтын келісім негізінде шығарылды, бұл шешімдердің 7 және 8-бағандарында көрсетілген.
Осыған байланысты заңдық күші жоқ және Қазақстан Республикасында қолдануға жатпайтын құқықтық актілер негізінде шығарылған шешімдер жарамсыз болып табылады және олардың күші жойылуға жатады.
"Divin" өнімі ("Дивин") - жүзім шарабын өндіру тәсілі бойынша да, өзінің органолептикалық және техникалық сипаттамалары бойынша да "коньякқа" және қазіргі уақытта ЕАЭО-ға мүше елдердің аумағында жұмыс істейтін және өнімнің "коньяк"спирт сусынының техникалық сипаттамалары мен қауіпсіздігі бойынша талаптарға сәйкестігін сәйкестендіру және айқындау мақсатында пайдаланылатын 31732-2014 МЕМСТ-қа сәйкес келетін дәмді-хош иісті және басқа да қоспаларды қоспай дистилляциялау жолымен алынған спиртті сусын.
"В" компаниясының пікірі бойынша, "өнім сапасын сынау орталығы" ЖШС жүргізген 20.11.2020 ж.сынақ хаттамаларына сәйкес, берілген "Divin" алкоголь өнімінің үлгілері ГОСТ 31732-2014 "Коньяк талаптарына сәйкес келеді. Жалпы техникалық шарттар", демек, коньяк.
Қазақстан Республикасының 16.07.1999 ж. № 429-1 "этил спирті мен алкоголь өнімінің өндірілуін және айналымын мемлекеттік реттеу туралы" Заңының 5 - бабының 13 - тармағына сәйкес, коньяк-этил спиртінің көлемдік үлесі қырық-қырық бес пайыз болатын, өзіне тән букетпен және дәмімен этил спиртінен дайындалған, тікелей немесе екі рет айдау жолымен алынған және емен бөшкелерінде немесе емен тойтармасын пайдалана отырып, эмальданған резервуарларда кемінде үш жыл ұсталған алкоголь өнімі.
Халықаралық нормативтік құжатқа сәйкес, 15.01.2008 ж.Еуропалық Парламент пен 1Ю/2008/ЕО Кеңесінің алкогольді ішімдіктер нарығында анықтаудың, сипаттаудың және ұсынудың жалпы ережелерін белгілеу туралы ережелері Дистилляция арқылы алынған алкоголь сусындарының келесі түрлерін ажыратады: - Бренди Бренди немесе Вайнбранд; - шараптан жасалған алкогольдік сусын Eau-de-Vie de vin (Eau-de-vie de vin аударылған дистиллят).
Бренди-бұл алты айдан бір жылға дейін емен бөшкелерінде қартайған ашытылған жеміс шырынын (жүзім, алма, шие және т.б.) айдау арқылы алынған сусындар тобы.