1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Е" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2013 ж. бастап салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы, төлеудің толықтығы мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2017 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы хабарлама шығарылды: 105101 Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы 1 005,2 мың теңге сомасында, 105104 резидент емес үшін қосылған құн салығы 246 071,2 мың теңге сомасында және 84 180,8 мың теңге өсімпұл, 341 677,0 мың теңге сомасында залалды азайту.
"Е" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, бейрезидент үшін ҚҚС есептеуді тоқтатуды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымнан келіп шығатыны, Салық кодексінің 276-5-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сілтеме жасай отырып, ол бойынша алынған қарыз зауыт құрылысына жұмсалғандықтан, қарыз шарты бойынша бейрезидент (РФ) үшін сыйақы есептеу салықтың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады, оған сәйкес жұмыстарды, қызметтерді өткізу орны жылжымайтын мүліктің орналасқан жері болып танылады, егер жұмыстар, қызметтер осы мүлікпен тікелей байланысты болса.
Салық органының осы тұжырымымен "Е" компаниясы Ресей Федерациясы қарыз беру жөніндегі қызметке қатысты өткізу орны болып табылатындығына байланысты келіспейді, тиісінше, қаралып отырған жағдайда резидент емес үшін ҚҚС есептелмеуі тиіс, бұл ретте халықаралық шарттар, оның ішінде тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстар орындау, қызметтер көрсету кезінде жанама салықтар алу тәртібі және олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттама бұзылған. "Е" компаниясы кез келген жағдайда қарыз шарты бойынша қарыз қаражаты зауыт құрылысы мақсаттарына тек 2013-2014 жылдары ғана пайдаланылғанын атап өтті.
"Е" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 241-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасында ҚҚС төлеуші болып табылмайтын және филиал, өкілдік арқылы қызметін жүзеге асырмайтын бейрезидент ұсынған жұмыстар, көрсетілетін қызметтер, егер жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны Қазақстан Республикасы болып табылса, оларды алатын Қазақстан Республикасы Салық төлеушінің айналымы болып табылады және Салық кодексіне сәйкес ҚҚС салуға жатады.
Салық кодексінің 241-бабының 2-тармағына сәйкес жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушыдан Салық салынатын айналым мөлшері бейрезиденттен сатып алынған жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны негізге алына отырып айқындалады.
Салық Кодексінің 37-1-тарауында Кеден одағында тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде ҚҚС салу ерекшеліктері белгіленген.
Салық Кодексінің 37-1-тарауының ережелері Кеден одағына мүше мемлекеттер арасында жасалған халықаралық шарттар негізінде белгіленген және тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде ҚҚС бөлігінде салық салуды, сондай-ақ Кеден одағына мүше мемлекеттердің өзара саудасында оны салықтық әкімшілендіруді реттейді.
Егер Салық Кодексінің 37-1-тарауында тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде ҚҚС салу, сондай-ақ оны салықтық әкімшілендіру бөлігінде салық кодексінің басқа тарауларындағы нормаларға қарағанда өзге нормалар белгіленсе, көрсетілген тараудың нормалары қолданылады.
Салық Кодексінің 37-1-тарауында реттелмеген тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету, сондай-ақ оны салықтық әкімшілендіру кезінде ҚҚС салуға қатысты мәселелер Салық кодексінің басқа тарауларымен, сондай-ақ Салық кодексін қолданысқа енгізу туралы заңнамалық актімен реттеледі.
Салық кодексінің 276-5-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, егер: жұмыстар, көрсетілетін қызметтер осы мемлекеттің аумағындағы жылжымайтын мүлікпен тікелей байланысты болса, Кеден одағына мүше мемлекеттің аумағы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады.
Осы тармақшаның ережелері жылжымайтын мүлікті жалға беру, жалдау және өзге де негіздерде пайдалануға беру жөніндегі қызметтерге қатысты да қолданылады.
Осы тармақшаның мақсаттары үшін жер учаскелері, жер қойнауының учаскелері, оқшауланған су объектілері және жермен тығыз байланысты барлық заттар, яғни мақсатына шамадан тыс зиян келтірмей орнын ауыстыру мүмкін болмайтын объектілер, оның ішінде ормандар, көпжылдық екпелер, ғимараттар, құрылыстар, құбыржолдар, электр беру желілері, мүліктік кешендер және ғарыш объектілері ретінде кәсіпорындар жылжымайтын мүлік деп танылады.
11.12.2009 жылғы Кеден одағында жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде жанама салықтар алу тәртібі туралы хаттаманың 3 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасында осыған ұқсас норма көзделген, егер жұмыстар, көрсетілетін қызметтер осы мемлекеттің аумағындағы жылжымайтын мүлікпен тікелей байланысты болса, Кеден одағына мүше мемлекеттің аумағы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі-ҚР АК) 715-бабының 1-тармағына сәйкес қарыз шарты бойынша бір Тарап (қарыз беруші) береді, ал осы Кодексте немесе шартта көзделген жағдайларда тектік белгілерімен айқындалған ақшаны немесе заттарды екінші Тараптың (қарыз алушының) меншігіне (шаруашылық жүргізуге, жедел басқаруға) беруге міндеттенеді, ал қарыз алушы Қарыз берушіге ақшаның нақ сондай сомасын немесе нақ сондай түрдегі және сападағы заттардың тең санын уақтылы қайтаруға міндеттенеді.
ҚР АК-нің 718-бабының 1-тармағында егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе, қарыз нысанасын пайдаланғаны үшін қарыз алушы Қарыз берушіге шартта айқындалған мөлшерде сыйақы төлейтіні көзделген.
Осылайша, қарыз алушы ақшалай қаражат беру жөніндегі қызметтерді көрсеткен қарыз берушіге сыйақы үшін ақша сомасын немесе нақ сондай түрдегі және сападағы заттардың тең санын уақтылы қайтаруға міндеттенеді.
Қаралып отырған жағдайда, "Е" компаниясы 06.07.2011 ж.бастап бейрезидент заңды тұлғамен "ЕК" компаниясымен (Ресей Федерациясы) ақша қаражатын-АҚШ долларымен қарыз беру туралы Қарыз шартын жасасты.
Қарыз шартына 2012 жылғы 26 наурыздағы қосымша келісімнің 4-тармағымен шарттың күні 2011 жылғы 28 маусымдағы ақша қаражатын беру туралы қарыз шартына сәйкес 2011 жылғы 6 шілдеден 2011 жылғы 28 маусымға өзгертілді.
Қарыз шартына 2013 жылғы 6 ақпандағы №9 қосымша келісімде қарыз шарты шеңберіндегі ақша қаражаты ҚР аумағында "Е" компаниясының (қарыз алушының) "ұсақ сортты зауыт кешенін салу" инвестициялық жобасын іске асыруға бағытталатыны көрсетілген.
Қарыз шарты бойынша есептелген сыйақылар сомасы 2013-2014 жылғы құрылыс кезеңінде Кт 4160 "төлеуге ұзақ мерзімді сыйақылар" және Дт 2931 "аяқталмаған құрылыс"шоты бойынша негізгі құралдардың құнын ұлғайтуға жатқызылған.
Салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы мемлекеттік қабылдау комиссиясының 31.07.2014 жылғы актісімен өнімділігі жылына 450 мың тонна ұсақ сұрыпты диірмен кешені пайдалануға қабылданды.
ҚР Бірыңғай мемлекеттік жер тізілімінің деректері бойынша "Азаматтарға арналған үкіметтің" 2018 жылғы 31 мамырдағы жауабына сәйкес "Е" компаниясына нысаналы мақсаты бар жер учаскелері берілді: болат прокатын өндіру бойынша зауытты жобалау және салу.
Осылайша, "ұсақ сұрыпты диірмен кешенін салу" инвестициялық жобасын іске асыру мақсатында қарыз шарты бойынша көрсетілетін қызметтерге Салық кодексінің 276-5-бабы 2-тармағы 1) тармақшасының ережелері қолданылады. Осыған байланысты, Кеден одағына мүше мемлекеттің, яғни Қазақстан Республикасының аумағы қызметтерді өткізу орны болып танылады. Осыған байланысты, Салық кодексінің 241-бабының нормасын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша резидент емес үшін ҚҚС сомаларын есептеу негізді деп танылды.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша салық органының тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.
1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Е" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2013 ж. бастап салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы, төлеудің толықтығы мәселесі бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2017 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша БСК есептеу туралы хабарлама шығарылды: 105101 Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы 1 005,2 мың теңге сомасында, 105104 резидент емес үшін қосылған құн салығы 246 071,2 мың теңге сомасында және 84 180,8 мың теңге өсімпұл, 341 677,0 мың теңге сомасында залалды азайту.
"Е" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, бейрезидент үшін ҚҚС есептеуді тоқтатуды сұрап, апелляциялық шағыммен жүгінді.
Шағымнан келіп шығатыны, Салық кодексінің 276-5-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сілтеме жасай отырып, ол бойынша алынған қарыз зауыт құрылысына жұмсалғандықтан, қарыз шарты бойынша бейрезидент (РФ) үшін сыйақы есептеу салықтың шағымданған сомасын және өсімпұлдың тиісті сомасын есептеу үшін негіз болып табылады, оған сәйкес жұмыстарды, қызметтерді өткізу орны жылжымайтын мүліктің орналасқан жері болып танылады, егер жұмыстар, қызметтер осы мүлікпен тікелей байланысты болса.
Салық органының осы тұжырымымен "Е" компаниясы Ресей Федерациясы қарыз беру жөніндегі қызметке қатысты өткізу орны болып табылатындығына байланысты келіспейді, тиісінше, қаралып отырған жағдайда резидент емес үшін ҚҚС есептелмеуі тиіс, бұл ретте халықаралық шарттар, оның ішінде тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстар орындау, қызметтер көрсету кезінде жанама салықтар алу тәртібі және олардың төленуін бақылау тетігі туралы хаттама бұзылған. "Е" компаниясы кез келген жағдайда қарыз шарты бойынша қарыз қаражаты зауыт құрылысы мақсаттарына тек 2013-2014 жылдары ғана пайдаланылғанын атап өтті.
"Е" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 241-бабының 1-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасында ҚҚС төлеуші болып табылмайтын және филиал, өкілдік арқылы қызметін жүзеге асырмайтын бейрезидент ұсынған жұмыстар, көрсетілетін қызметтер, егер жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны Қазақстан Республикасы болып табылса, оларды алатын Қазақстан Республикасы Салық төлеушінің айналымы болып табылады және Салық кодексіне сәйкес ҚҚС салуға жатады.
Салық кодексінің 241-бабының 2-тармағына сәйкес жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді алушыдан Салық салынатын айналым мөлшері бейрезиденттен сатып алынған жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны негізге алына отырып айқындалады.
Салық Кодексінің 37-1-тарауында Кеден одағында тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде ҚҚС салу ерекшеліктері белгіленген.
Салық Кодексінің 37-1-тарауының ережелері Кеден одағына мүше мемлекеттер арасында жасалған халықаралық шарттар негізінде белгіленген және тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде ҚҚС бөлігінде салық салуды, сондай-ақ Кеден одағына мүше мемлекеттердің өзара саудасында оны салықтық әкімшілендіруді реттейді.
Егер Салық Кодексінің 37-1-тарауында тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде ҚҚС салу, сондай-ақ оны салықтық әкімшілендіру бөлігінде салық кодексінің басқа тарауларындағы нормаларға қарағанда өзге нормалар белгіленсе, көрсетілген тараудың нормалары қолданылады.
Салық Кодексінің 37-1-тарауында реттелмеген тауарлардың экспорты мен импорты, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету, сондай-ақ оны салықтық әкімшілендіру кезінде ҚҚС салуға қатысты мәселелер Салық кодексінің басқа тарауларымен, сондай-ақ Салық кодексін қолданысқа енгізу туралы заңнамалық актімен реттеледі.
Салық кодексінің 276-5-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес, егер: жұмыстар, көрсетілетін қызметтер осы мемлекеттің аумағындағы жылжымайтын мүлікпен тікелей байланысты болса, Кеден одағына мүше мемлекеттің аумағы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады.
Осы тармақшаның ережелері жылжымайтын мүлікті жалға беру, жалдау және өзге де негіздерде пайдалануға беру жөніндегі қызметтерге қатысты да қолданылады.
Осы тармақшаның мақсаттары үшін жер учаскелері, жер қойнауының учаскелері, оқшауланған су объектілері және жермен тығыз байланысты барлық заттар, яғни мақсатына шамадан тыс зиян келтірмей орнын ауыстыру мүмкін болмайтын объектілер, оның ішінде ормандар, көпжылдық екпелер, ғимараттар, құрылыстар, құбыржолдар, электр беру желілері, мүліктік кешендер және ғарыш объектілері ретінде кәсіпорындар жылжымайтын мүлік деп танылады.
11.12.2009 жылғы Кеден одағында жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету кезінде жанама салықтар алу тәртібі туралы хаттаманың 3 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасында осыған ұқсас норма көзделген, егер жұмыстар, көрсетілетін қызметтер осы мемлекеттің аумағындағы жылжымайтын мүлікпен тікелей байланысты болса, Кеден одағына мүше мемлекеттің аумағы жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу орны болып танылады.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі-ҚР АК) 715-бабының 1-тармағына сәйкес қарыз шарты бойынша бір Тарап (қарыз беруші) береді, ал осы Кодексте немесе шартта көзделген жағдайларда тектік белгілерімен айқындалған ақшаны немесе заттарды екінші Тараптың (қарыз алушының) меншігіне (шаруашылық жүргізуге, жедел басқаруға) беруге міндеттенеді, ал қарыз алушы Қарыз берушіге ақшаның нақ сондай сомасын немесе нақ сондай түрдегі және сападағы заттардың тең санын уақтылы қайтаруға міндеттенеді.
ҚР АК-нің 718-бабының 1-тармағында егер Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе, қарыз нысанасын пайдаланғаны үшін қарыз алушы Қарыз берушіге шартта айқындалған мөлшерде сыйақы төлейтіні көзделген.
Осылайша, қарыз алушы ақшалай қаражат беру жөніндегі қызметтерді көрсеткен қарыз берушіге сыйақы үшін ақша сомасын немесе нақ сондай түрдегі және сападағы заттардың тең санын уақтылы қайтаруға міндеттенеді.
Қаралып отырған жағдайда, "Е" компаниясы 06.07.2011 ж.бастап бейрезидент заңды тұлғамен "ЕК" компаниясымен (Ресей Федерациясы) ақша қаражатын-АҚШ долларымен қарыз беру туралы Қарыз шартын жасасты.
Қарыз шартына 2012 жылғы 26 наурыздағы қосымша келісімнің 4-тармағымен шарттың күні 2011 жылғы 28 маусымдағы ақша қаражатын беру туралы қарыз шартына сәйкес 2011 жылғы 6 шілдеден 2011 жылғы 28 маусымға өзгертілді.
Қарыз шартына 2013 жылғы 6 ақпандағы №9 қосымша келісімде қарыз шарты шеңберіндегі ақша қаражаты ҚР аумағында "Е" компаниясының (қарыз алушының) "ұсақ сортты зауыт кешенін салу" инвестициялық жобасын іске асыруға бағытталатыны көрсетілген.
Қарыз шарты бойынша есептелген сыйақылар сомасы 2013-2014 жылғы құрылыс кезеңінде Кт 4160 "төлеуге ұзақ мерзімді сыйақылар" және Дт 2931 "аяқталмаған құрылыс"шоты бойынша негізгі құралдардың құнын ұлғайтуға жатқызылған.
Салынған объектіні пайдалануға қабылдау туралы мемлекеттік қабылдау комиссиясының 31.07.2014 жылғы актісімен өнімділігі жылына 450 мың тонна ұсақ сұрыпты диірмен кешені пайдалануға қабылданды.
ҚР Бірыңғай мемлекеттік жер тізілімінің деректері бойынша "Азаматтарға арналған үкіметтің" 2018 жылғы 31 мамырдағы жауабына сәйкес "Е" компаниясына нысаналы мақсаты бар жер учаскелері берілді: болат прокатын өндіру бойынша зауытты жобалау және салу.
Осылайша, "ұсақ сұрыпты диірмен кешенін салу" инвестициялық жобасын іске асыру мақсатында қарыз шарты бойынша көрсетілетін қызметтерге Салық кодексінің 276-5-бабы 2-тармағы 1) тармақшасының ережелері қолданылады. Осыған байланысты, Кеден одағына мүше мемлекеттің, яғни Қазақстан Республикасының аумағы қызметтерді өткізу орны болып танылады. Осыған байланысты, Салық кодексінің 241-бабының нормасын ескере отырып, салықтық тексеру нәтижелері бойынша резидент емес үшін ҚҚС сомаларын есептеу негізді деп танылды.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша салық органының тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.