1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС, ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) "ST" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу туралы, Бюджетке төлеуге жатпайтын залалды азайту туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "ST" компаниясына 01.01.2013 ж.бастап 31.12.2017 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсімдер мен әлеуметтік аударымдарды есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша хабарлама шығарылды. 25 048,3 мың теңге сомасында ҚҚС туралы, 209 791,6 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын залалды азайту туралы.
"ST" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда 2012 жылы 09.11.2012 жылғы өткізу актісі мен Біріккен теңгерімге сәйкес "ST" компаниясының атына "ОЅ" компаниясының "ST"компаниясына қосылу туралы шешім қабылдауына байланысты негізгі құралдар, тауарлық-материалдық қорлар (ТМҚ) және кредиторлық берешек берілгені көрсетілген. Бұл ретте "ОЅ" компаниясының, "ST" компаниясының ҚҚС есепке алу сомасы берілген жоқ.
"ST" компаниясы салық заңнамасының нормаларына сәйкес қайта ұйымдастырылатын заңды құқық мирасқорына негізгі құралдар мен өзге де мүлікті беру өткізу бойынша айналым болып табылмайды деп есептейді. Бұл ретте ТМҚ және "ОЅ" компаниясы берген негізгі құралдардың құны "ST"компаниясының күмәнді міндеттемелері деп таныла алмайды.
Сонымен қатар, шағымда "ST" компаниясы "SKS" компаниясымен 233 784,3 мың теңге сомасындағы берешекті өтеуді кейінге қалдыру туралы келісімге қол қойғаны, ол бойынша міндеттемелерді орындау мерзімі келмеген. Бұл берешек салықтық тексеру кезінде де болды, ол: 1) "SKS" компаниясынан сатып алынған ТМҚ құны 143 537,8 мың теңге. 01.09.2018 ж. жағдай бойынша берешек 112 848,4 мың теңгені құрады, оның ішінде ҚҚС 12 090,9 мың теңге; 2) "ОЅ"компаниясынан 120 935,9 мың теңге сомасында берілген негізгі құралдар мен ТМҚ құны.
"ST" компаниясы егер берешек күмәнді деп танылған жағдайда, бұрын 112 848,4 мың теңге сомасында берешек бойынша ҚҚС есепке алуға қабылданған есепке жатқызудан алып тастауға жатады деп пайымдайды, ал "ST" компаниясының "ЅКЅ" компаниясының алдындағы кредиторлық берешегі, оның ішінде "ОЅ"компаниясын қайта ұйымдастыру нәтижесінде де қалыптасты.
"ST" компаниясы күмәнді деп танылған "ЅКЅ" компаниясының алдындағы кредиторлық берешек сомасына "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" 10.12.2008 ж.ҚР Кодексінің (10.12.2008 ж. Салық кодексі) 89 - бабының 1, 2-тармақтарын, 259-бабының 1-тармағын бұза отырып, салықтық тексеру актісінен көрініп отырғандай: 1) 2016 жылға жылдық жиынтық кіріс (бұдан әрі-АМК) төмендетілген; 2) 2016 жылдың 1-тоқсанында " st " ЖШС-нің бұрын есепке жатқызылған ҚҚС.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
Шағымды қарау барысында "Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР 25.12.2017 ж. Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 186-бабына сәйкес уәжді шешім шығару мақсатында ҚР ҚМ 01.01.2013 ж. бастап 31.12.2017 ж. аралығындағы кезеңде КТС және ҚҚС есептеудің дұрыстығы мәселесі бойынша "ST" компаниясына тақырыптық тексеру жүргізу тағайындалды. "ЅКЅ" компаниясы алдындағы 233 784,3 мың теңге сомасындағы кредиторлық берешекті күмәнді міндеттемелер бойынша кіріске енгізу және тиісті салық кезеңі үшін ҚҚС бойынша есепке жатқызуды түзету үшін күмәнді міндеттеме деп танудың негізділігі бөлігінде.
Осы хатты орындау үшін ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті "ST" компаниясына тақырыптық тексеру жүргізуге 09.11.2018 ж.ұйғарым шығарды, оның нәтижелері бойынша 24.04.2019 ж. тақырыптық тексеру актісі жасалды.
24.04.2019 ж. тақырыптық тексеру актісіне сәйкес "ST" компаниясында 30.06.2016 ж. жағдай бойынша "ЅКЅ" компаниясының алдында 233 784,3 мың теңге сомасында кредиторлық берешек бар екені анықталды, оның ішінде:
- "ЅКЅ" компаниясымен жасалған салықтық тексеруге ұсынылған шарттарға сәйкес "ST" компаниясының "ЅКЅ" компаниясы алдындағы берешегі 112 848,4 мың теңгені құрады, оның ішінде 3 жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған ҚҚС 12 090,9 мың теңге, бұл "ЅТТ" компаниясы мен "ЅКЅ"компаниясы арасындағы өзара есеп айырысуларды салыстыру актісімен расталады;
- өткізу актісіне және 09.11.2012 ж.Біріккен балансқа сәйкес "ЅТ" компаниясының қайта ұйымдастырылуына байланысты "D" компаниясынан бөлу жолымен құрылған "OS" компаниясынан 120 935,9 мың теңге сомасында кредиторлық берешек берілді, ол өз кезегінде ҚҚС есепке жатқызылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша "ЅКЅ" компаниясымен өзара есеп айырысуларға ие болды, бұл "D"компаниясының ҚҚС бойынша салық есептілігінің деректерімен (300.00-нысан) расталады. Көрсетілген кредиторлық берешек пайда болған күннен бастап үш жыл ішінде қанағаттандырылмаған, бұл "ST" компаниясының бухгалтерлік есеп деректерімен және "ST" компаниясы мен "ЅКЅ"компаниясы арасындағы өзара есеп айырысуларды салыстыру актісімен расталады.
Сондай-ақ, тақырыптық тексеру барысында "ST" компаниясымен 02.05.2015 ж., 02.05.2018 ж. берешекті өтеуді кейінге қалдыру туралы келісімдер ұсынылды, олар бойынша "ЅКЅ" компаниясы "ST" компаниясына 01.05.2018 ж. дейінгі мерзімге 233 784,3 мың теңге сомасында берешекті өтеу бойынша міндеттемені орындауды 01.05.2021 ж. дейінгі мерзімге кейінге қалдыруды ұсынады.. тиісінше.
Көрсетілген тақырыптық тексеру барысында ұсынылған келісімдердің дұрыстығын тексеру мақсатында салық органы 15.01.2019 жылғы Нұсқама негізінде "ЅКЅ"компаниясына қарсы тексеру жүргізді. Бұл ретте "ЅКЅ" компаниясының басшысы Б.А. К. кәсіпорын қызметінің тоқтатылуына және бухгалтердің болмауына байланысты бухгалтерлік құжаттаманы тексеруге ұсынудың мүмкін еместігі туралы түсініктеме берілді. Бұдан басқа, "ЅКЅ" компаниясы орналасқан жері бойынша болмауына байланысты 26.02.2019 ж.ҚҚС бойынша есептен шығарылды.
2012-2017 жылдарға арналған "ЅКЅ" компаниясының КТС (ф.100.00) бойынша декларацияларға және тиісті қосымшаларға (ф.100.00, 100.07) талдау жүргізу кезінде "қысқа мерзімді дебиторлық берешек" жолы бойынша берешектің соңында мынадай сомалар көрсетілгені анықталды:
- 2012 жыл 307 178,1 мың теңге;
- 2013 жыл 216 912,4 мың теңге;
- 2014 жыл 81 340,1 мың теңге;
- 2015 жыл 74 464,6 мың теңге;
- 2016 жыл 7 859,8 мың теңге;
- 2017 берешек сомасы жоқ. "ЅКЅ" компаниясы 2012-2017 жылдардағы КТС бойынша салық есептіліктерінде дебиторлық берешектің өзге сомаларын көрсетпеді.
Яғни, "ЅКЅ" компаниясының КТС бойынша салық есептілігінің деректері 2017 жылдың соңындағы жағдай бойынша "ЅКЅ" компаниясының қандай да бір дебиторлық берешегі жоқ екенін көрсетеді.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 89-бабының 1-тармағына сәйкес сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша, сондай-ақ 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 163-бабының 2-тармағына сәйкес айқындалатын қызметкерлердің есептелген кірістері бойынша туындаған және осы баптың 2-тармағында белгіленген тәртіппен айқындалатын үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған міндеттемелер күмәнді деп танылатынын көрсету қажет.
Көрсетілген күмәнді міндеттемелер 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 8-бөлімінде белгіленген тәртіппен есепке жатқызудан алып тасталуға жататын ҚҚС-ты қоспағанда, салық төлеушінің МБК-на енгізілуге жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 89 - бабы 2-тармағының 4) тармақшасында күмәнді міндеттемелер бойынша табыс осы тармақтың 1) - 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмәнді міндеттемелер бойынша есептелетін үш жылдық кезең аяқталған салық кезеңінде танылатыны белгіленген:
орындау мерзімі белгіленген сатып алынған тауарлар (жұмыстар, қызметтер) бойынша міндеттемені орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап;
орындау мерзімі белгіленбеген, сатып алынған тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша міндеттеме бойынша тауар берілген, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген күннен бастап есептеледі.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 259-бабының 1-тармағына сәйкес, егер сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша міндеттеменің бір бөлігі немесе бүкіл мөлшері 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің ережелеріне сәйкес күмәнді деп танылса, онда мұндай тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша бұрын есепке жатқызылған ҚҚС сомасы күмәнді міндеттеменің мөлшеріне сәйкес келетін мөлшерде міндеттеме туындаған күннен бастап үш жыл өткен соң есепке кодексінің 10.12.2008 ж.
Баяндалғанды ескере отырып, кредиторлық берешектің көрсетілген сомалары күмәнді деп танылады: 1) 2015 жыл үшін 107 978,5 мың теңге сомасында, 2016 жыл үшін 100 757, 5 мың теңге сомасында; 2) 2015 жылғы 4 тоқсан үшін күмәнді міндеттемелер бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомаларына 12 957,4 мың теңге сомасында, 2016 жылғы 1 тоқсан үшін 11 919,0 мың теңге сомасында түзету жүргізіле отырып.теңге, 2016 жылдың 2 тоқсанына 171,9 мың теңге.
Осылайша, шағымды қарау барысында тағайындалған 24.04.2019 ж. тақырыптық тексеру актісіне сәйкес "ЅТТ" компаниясының "ЅКЅ" компаниясы алдындағы міндеттемелерін күмәнді деп тану және 25 048,3 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу бөлігінде салықтық тексеру нәтижелері (25.08.2018 ж. актісі) 12 957,4+11 919,0+171,9) және шығынды 208 736,0 мың теңге (107 978,5+100 757. 5) расталды.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 186-бабының 5-тармағына сәйкес шағымды қарау нәтижелері бойынша шешім тақырыптық және (немесе) қайталама тақырыптық тексеру нәтижелері ескеріле отырып шығарылады.