1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС, ҚҚС, мүлік салығы
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді, ҚР аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС), заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің мүлік салығын (мүлік салығы) қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "N" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "N" компаниясына 01.01.2013 ж.бастап 31.12.2017 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 53 022,5 мың теңге сомасында КТС және 21 929,9 мың теңге өсімпұл, 11 660,9 мың теңге сомасында ҚҚС, 5 745,7 мың теңге сомасындағы мүлік салығын және 11 929,9 мың теңге 610,2 мың теңге.
"N" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
"BP" компаниясына жалға берілген негізгі құралдарды жөндеу бойынша шығыстарға қатысты
Шағымда "N" компаниясы 2013, 2015 жылдары жалға алу шарттары бойынша "BP"компаниясына мүлікті уақытша пайдалануға және иеленуге бергені көрсетілген.
"BP" компаниясы "ағымдағы жөндеу бойынша шығындарды өтеу туралы", "өтеулі қызмет көрсету" шарттары бойынша жалға алынған мүліктің ағымдағы жөндеуін жалға алу үшін ақы төлеу есебінен жүргізеді. Ағымдағы жөндеу үй-жайларға қызмет көрсетуді тоқтатпай жүргізілді.
ҚР ҚН сәйкес 1.04-26-2011 ғимаратты, объектіні ағымдағы жөндеу ғимарат конструкцияларының және инженерлік Жабдық жүйелерінің жарамдылығын (жұмыс қабілеттілігін) қалпына келтіру, сондай-ақ барлық пайдалану көрсеткіштерін қолдау мақсатында жүргізіледі. Бұл ретте ағымдағы жөндеуге қажеттілікті айқындау үшін негіз үй-жайларды техникалық тексеру нәтижелері, көлемдерін нақтылау және белгілеу болып табылады.
"N" компаниясы есеп саясатына, 16 "Негізгі құралдар" Халықаралық қаржылық есептілік стандартына (IAS) (бұдан әрі - ҚЕХС16), 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексіне (10.12.2008 ж. Салық кодексі) сәйкес жөндеуге жұмсалған шығыстар негізгі құралдардың баланстық құнын ұлғайтпайды деп есептейді. Сонымен қатар, ағымдағы жөндеу объектінің немесе оның жекелеген құрылымдарының пайдалану көрсеткіштерін тұрақты жұмыс деңгейінде сақтаудан тұрады. Бұдан басқа, "N" компаниясы преференциялар объектісі болып табылмайды.
Шағымда "Облыстың сәулет-құрылыс бақылауы" мм 27.02.2019 ж. хатынан ҚР ҚН-да болғаны атап өтілді 1.04-26-2011 "тұрғын үй және қоғамдық ғимараттарды қайта жаңарту, күрделі және ағымдағы жөндеу" Шартта көрсетілген жұмыстардың түрлері ағымдағы жөндеуге жататын ағымдағы жөндеуге жататын жұмыстардың тізбесі көрсетілген.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағына, 100-бабының 9-тармағына, 120-бабының 1-тармағына, 122-бабының 1, 3-тармақтарына сәйкес тіркелген активтерді жөндеу жөніндегі шығыстар (үй-жайларды сылау, бояу жөніндегі шығындарды өтеу; едендерді керамогранитпен төсеу жөніндегі шығындарды өтеу; едендерді керу жөніндегі шығындарды өтеу; асфальтбетонды жабындарды, негіздерді бөлшектеу жөніндегі шығындарды өтеу; ыстық а/б қоспалардан (үй-жайларды тығыз ұсақ түйірлі); шатырды ағымдағы жөндеу бойынша шығындарды өтеу; қалқаларды ағымдағы жөндеу бойынша шығындарды өтеу; ЖЖМ қоймасын жөндеу бойынша шығындарды өтеу) "BP" компаниясының бастапқы құжаттарына сәйкес сипаты мен мазмұны бойынша кейінгі шығыстар болып табылады және бухгалтерлік есепте негізгі құралдардың (ОС) баланстық құнын ұлғайтуға жатады. Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша тексерілетін салық кезеңі үшін шегерімдер негізгі құралдарды жөндеу бойынша шығыстар сомасына азайтылды және тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар сомасына ұлғайтылды.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 100-бабының 1, 3-тармақшаларына сәйкес салық төлеушінің кіріс алуға бағытталған қызметті жүзеге асыруға байланысты шығыстары 10.12.2008 жылғы Салық кодексіне сәйкес шегерімге жатпайтын шығыстарды қоспағанда, салық салынатын кірісті айқындау кезінде шегерімге жатады.
Шегерімдерді салық төлеуші табыс алуға бағытталған оның қызметіне байланысты шығыстарды растайтын құжаттар болған кезде жүргізеді. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және ҚР Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес айқындалатын болашақ кезеңдердің шығыстарын қоспағанда, осы шығыстар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімге жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 115-бабының 1) тармақшасында табысты алуға бағытталған қызметпен байланысты емес шығындар шегерімге жатпайтыны белгіленген.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 120-бабының 1-тармағына сәйкес тіркелген активтердің құны 10.12.2008 жылғы Салық кодексінде белгіленген тәртіппен және шарттарда амортизациялық аударымдарды есептеу арқылы шегерімге жатқызылады.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 122-бабының 3-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше көзделмесе, бухгалтерлік есепте 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 116-бабы 2-тармағының 12) тармақшасында, осы баптың 2-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген активтердің баланстық құнын ұлғайтуға жатқызылуға жататын кейінгі шығыстардың, сондай-ақ 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 125-бабы 5-тармағында көрсетілген кейінгі шығыстардың сомасы.:
1)активтің тиісті түріне сәйкес Топтың (кіші топтың) құндық балансын ұлғайтады;;
2) активтің тиісті түрі болмаған кезде топтың (кіші топтың) құндық балансы ағымдағы салық кезеңінің соңында активтің тиісті түріне топтың (кіші топтың) құндық балансын қалыптастырады.
Осы тармақта көзделген кейінгі шығыстар салық кодексінің 118-бабының 12-тармағында көзделген жағдайды қоспағанда, бухгалтерлік есептегі активтердің баланстық құнын ұлғайтуға жатқызылған салық кезеңінде салық салу мақсатында танылады.
Бұл ретте 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 122-бабының 4-тармағында жалға алушының жалға алынған негізгі құралдарға қатысты жүргізген кейінгі шығыстарының сомасы шегерімге жатқызылатыны белгіленген.
Осылайша, 10.12.2008 жылғы Салық кодексіне сәйкес жалға алынған негізгі құралдарға қатысты кейінгі шығыстар жалға алушының олар нақты жүргізілген салық кезеңінде шегерімдеріне жатқызылады.
Сондай-ақ, мүліктік жалдау (жалға алу) шарттары бойынша туындайтын азаматтық - құқықтық қатынастар ҚР Азаматтық кодексінің (бұдан әрі-ҚР АК) 29-тарауымен реттелетінін атап өту қажет.
Жалға алушының жалға алынған мүлікті ұстап-тұту жөніндегі міндеттері ҚР АК-нің 553-бабында айқындалады, оған сәйкес Жалға алушы мүлікті жарамды күйде ұстап-тұтуға, егер заңдарда немесе шартта өзгеше белгіленбесе, Ағымдағы жөндеуді өз есебінен жүргізуге және мүлікті ұстап-тұту жөніндегі шығыстарды көтеруге міндетті.
Бұл ретте ҚР АК 555-бабының 2 және 3-тармақтарында жалға алушы өз қаражаты есебінен және жалға берушінің келісімімен жалданған мүлікке зиян келтірмей ажыратылмайтын жақсартулар жасаған жағдайда, шартта өзгеше көзделмегендіктен, ол шарт тоқтатылғаннан кейін осы жақсартулардың құнын өтеуге құқылы екендігі белгіленген.
Егер заң актілерінде немесе шартта өзгеше көзделмесе, жалға алушы Жалға берушінің келісімінсіз жүргізген ажырамас жақсартулардың құны өтеуге жатпайды.
Осылайша, азаматтық заңнамаға сәйкес Жалдаушы (Жалға алушы) Жалға алынған мүлікті ұстауға, жалға алынған мүлікке ағымдағы жөндеу жүргізуге және мүлікті ұстауға кететін шығындарды өз есебінен көтеруге міндетті.
Қаралып отырған жағдайда, "N" компаниясы шағымға қоса берген құжаттардан::
"N" компаниясы мен "BP" компаниясы арасында жалдау шарттары жасалды (№№1, 2, 3, 4, 5, 6 01.02.2013 ж., 01.12.2014 ж., 01.11.2015 ж.), оған сәйкес "N" компаниясы (жалға беруші) "BP" компаниясына (жалға алушы) мүлікті (автожанармай құю станцияларын (ЖҚС), жер учаскелерін, Үй-жайлар ғимараттарын, қоймаларды және т. б.) ақы төлеу үшін уақытша иеленуге және пайдалануға береді.
Көрсетілген жалдау шарттарының талаптары бойынша Жалға алушы ("BP" компаниясы) мүлікке қызмет көрсетуді және ағымдағы жөндеуді орындауға міндеттенеді. Бұл ретте жалға беруші ("N" компаниясы) жалға алушы осындай жақсартуларды өз күшімен және өз есебінен жүзеге асырған жағдайларда, жалға алушыға ғимарат үшін зиян келтірмей бөлінбейтін жалға алынған мүлікті жақсартудың құнын өтеуге міндеттенеді.
Өз кезегінде, "BP" компаниясы "N" компаниясымен өтеулі қызмет көрсету шарттары жасалды (01.07.2013 ж., 01.04.2015 ж., 01.08.2015 ж.).
Өтеулі қызмет көрсету (ағымдағы жөндеу) шарттарына сәйкес "BP" компаниясы (Орындаушы) "N" компаниясының (Тапсырыс беруші) тапсырмасы бойынша 1.2-тармақтарда көрсетілген қызметтерді көрсетуге міндеттенеді. 1-бөлімдегі "шарттың мәні". Осы шарттар бойынша ақы төлеу Орындаушының ("BP" компаниясы) Тапсырыс берушіге ("N"компаниясы) жалдау ақысын төлеу есебіне өзара есептесу арқылы жүргізіледі.
Осылайша, жалдау шарттарының талаптары бойынша" BP " компаниясы жалға алынған мүлікке қызмет көрсетуді және ағымдағы жөндеуді өзі орындауға міндетті. Алайда, "BP" компаниясы "N" компаниясымен жалға алушы ("BP" компаниясы) жалға берушінің атына ("N" компаниясы) осы жалға алынған мүлікті жөндеу жөніндегі өтеулі қызметтерді "N"компаниясының жалдау ақысын төлеу есебіне өзара есепке ала отырып ұсынған өтеулі қызмет көрсету шарттары да жасалды.