1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді және Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, заңды тұлғалардан алынатын корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "U" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.01.2013 ж.бастап 31.12.2017 ж. аралығындағы кезең үшін салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "U" компаниясына кешенді салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 1127,6 мың теңге сомасында КТС және 112,1 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"U" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда КТС есептеу бөлігінде салық органының шешімін жоюды сұрайды.
Шағымнан тексеру нәтижелері бойынша КТС есептеу тіркелген активтер шығарылған және шығындар сомасының негізсіз көшірілгені анықталған кезде салық кезеңінің басына кіші топтың құндық балансының азаюына байланысты жүргізілгені келіп шығады.
"U" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Алдыңғы салық кезеңінен көшірілетін шығынға қатысты.
Салық кодексінің 19-бабы 1-тармағының 1), 5) тармақшаларына сәйкес салық органдары салықтық бақылауды жүзеге асыруға құқылы; салық төлеушіден (салық агентінен, оператордан) салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығын және уақтылы төлеуді (ұстап қалу мен аударуды) растайтын құжаттарды, салық төлеуші (салық агенті, оператор) жасаған салықтық нысандар бойынша жазбаша түсініктемелерді табыс етуді талап етуге құқылы.
Бұл ретте, Салық кодексінің 46-бабы 1-тармағының нормасын негізге ала отырып, салық органы талап қою мерзімі шегінде салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есепке жазылған сомасын есепке жазуға немесе қайта қарауға құқылы.
Осылайша, Салық кодексінің нормаларына сәйкес салық органдары салық төлеушіден талап қою мерзімін ескере отырып, тексерілетін салық кезеңі үшін декларацияларда көрсетілген салықтарды есептеудің дұрыстығын растайтын құжаттарды ұсынуды талап етуге құқылы.
Салық Кодексінің 83-бабына сәйкес Салық кодексінің 99-бабында көзделген түзетулерді ескере отырып, жылдық жиынтық табыс пен Салық кодексінің 4-бөлімінде көзделген шегерімдер арасындағы айырма Салық кодексінің 137-бабында айқындалған тәртіппен алдыңғы салық кезеңінен көшірілетін залал сомасына азайтылатын салық салынатын кіріс болып табылады.
Салық кодексінің 136-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес Салық кодексінің 99-бабында көзделген түзетулер ескеріле отырып, шегерімдердің жылдық жиынтық табыстан асып кетуі кәсіпкерлік қызметтен болған залал деп танылады.
Салық кодексінің 137-бабының 1-тармағына сәйкес кәсіпкерлік қызметтен болған залалдар, сондай-ақ I топтың тіркелген активтерін шығарудан болған залалдар осы салық кезеңдерінің салық салынатын кірісі есебінен өтеу үшін қоса алғанда келесі он жылға көшіріледі.
Бұл ретте, Салық кодексінің 56-бабының 2-тармағында салық есебі Бухгалтерлік есеп деректеріне негізделетіні белгіленген. Бухгалтерлік құжаттаманы жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасында белгіленеді.
Осылайша, салық есебі Бухгалтерлік есептің деректеріне негізделеді, ол бухгалтерлік жазбаларды операция фактісін тіркейтін бастапқы құжаттардың түпнұсқаларымен барабар бекітуді қамтамасыз етуі тиіс.
Баяндалғанды негізге ала отырып, Салық кодексінің нормаларына сәйкес есепті кезеңдегі КТС бойынша салық міндеттемесін айқындау кезінде салық кодексінің 137-бабына сәйкес алдыңғы салық кезеңдерінен көшірілетін залалдар сомасы ескеріледі. Демек, салық органы салықтық тексеру жүргізу барысында тексерілетін салық кезеңі үшін КТС есептеудің дұрыстығы мақсатында алдыңғы салық кезеңдері залалдарының тиісті тексерілетін салық кезеңіне ауыстырылуын тексеруге құқылы. Бұл жағдайда, өйткені 2014 жылдан бастап 2017 жылға дейінгі тексерілетін кезеңге ауыстырылған шығындар сомасы. 2012-2013жж. құрылған, тексеру кезінде 2012-2013жж.көрсетілген кезеңдегі КТС бойынша декларацияларда көрсетілген деректер ескерілген.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 24.12.2009 ж. №574 қаулысымен бекітілген КТС бойынша салық есептілігін (декларацияны) (100.00 – нысан) жасау қағидаларына (бұдан әрі-қағидалар) сәйкес салық салынатын кірісті айқындау кезінде "салық салынатын кірістің есебі" бөлімінде Салық кодексінің 137-бабының 1-тармағына сәйкес көшірілуге жататын залал ескеріледі.
Осылайша, Қағидалардың 18-тармағының 7) тармақшасына сәйкес 100.00.067 жолында алдыңғы салық кезеңдерінен көшірілген залалдар көрсетіледі. Қағидалардың 8-тармағына сәйкес 100.00.068 жолында көшірілген залалдар ескеріле отырып, салық салынатын кіріс көрсетіледі. Егер 100.00.066 жолында оң мән көрсетілген жағдайда толтырылады. 100.00.066 және 100.00.067 жолдарының айырмасы ретінде айқындалады (100.00.066 – 100.00.067). Егер 100.00.067 жолы 100.00.066 жолынан артық болса, 100.00.068 жолында нөл көрсетіледі.
Қаралатын жағдайда, "U" компаниясы 2012ж. үшін 28.03.2013 ж. КТС бойынша кезекті декларацияны 2012ж.үшін 29084,4 мың теңге мөлшерінде алынған көшірілетін залал сомасын көрсете отырып және 04.06.2018 ж. КТС бойынша қосымша декларацияны 100.00.032 "тіркелген активтер бойынша шегерімдер" жолы бойынша шегерімдер сомасын 8387,2 мың теңгеге азайта отырып, табыс етті, осылайша "тіркелген активтер бойынша шегерімдер" және 20697,2 мың теңге (29084,4-8387,2) мөлшерінде көшірілетін залал сомасы айқындалды.
Бұдан әрі, "U" компаниясы салық органдарына 29084,4 мың теңге мөлшеріндегі көшірілетін залалдың сомасын ғана көрсете отырып, 2013 жылғы КТС бойынша декларацияны табыс етті.
2014 жылғы КТС бойынша Декларация нөлдік көрсеткіштермен, көшірілетін шығын сомасын көрсетпестен ұсынылды.
Бұл ретте, шағымды қарауға қоса берілген 02.02.2012 ж., 02.05.2012 Ж.және 15.10.2012 ж. қаржы лизингі шарттарына және 2012 ж. КТС бойынша декларацияда көрсетілген мәліметтерге сәйкес "U" компаниясы "Nlk" компаниясынан жалпы құны 139692,5 мың теңгеге 14 дана жүк автомашиналарын, жол-құрылыс машиналары мен механизмдерін сатып алды. Көрсетілген тіркелген активтер 31181,4 мың теңге сомасында амортизациялық есептеулерді есептей және шегерімге жатқыза отырып, бухгалтерлік және салықтық есептеулерде 124778,8 мың теңге сомасында (ҚҚС-сыз) есепке алынды.
2012 ж. КТС бойынша қосымша декларацияда 2 топ бойынша тіркелген активтердің құны 02.05.2012 ж. қаржы лизингі шартын бұзу туралы "U" компаниясының "NLK" компаниясымен 18.09.2013 ж.келісіміне байланысты автокөлік құралдарының бес бірлігін қайтаруға 33214,3 мың теңге сомасына, осыған байланысты 2012 ж. КТС бойынша декларацияда шегерімге жатқызылатын амортизациялық аударымдардың сомасы азайтылды. 8387,2 мың теңгеге азайтылды.
Осылайша, 2013 жылдан бастап 2014 жылға көшірілетін шығын сомасы 20697,2 мың теңгені құрады.
Жоғарыда айтылғандай, 2014 жылғы КТС декларациясы нөлдік көрсеткіштермен ұсынылды. Сонымен қатар, 2015 жылғы декларацияда (қосымша декларацияны ескере отырып) "U" компаниясы көшірілетін залалдар сомасын 20697,2 мың теңге мөлшерінде көрсетті, бұл Салық кодексінің 137-бабының нормаларына сәйкес келеді, онда есепті кезеңдегі КТС бойынша салық міндеттемесін айқындау кезінде алдыңғы салық кезеңдерінен көшірілетін залалдар сомасы ескеріледі.
Демек, "U" компаниясы 2015 жылғы КТС жөніндегі декларацияда (қосымша декларацияларды ескере отырып) көрсеткен 20697,2 мың теңге мөлшеріндегі алдыңғы салық кезеңдерінен көшірілген залал сомасы заңды түрде айқындалды. Осыған байланысты салықтық тексеру нәтижелері бойынша көшірілетін шығын сомасының азаюы негізсіз болып табылады.
Салықтық есепте шығып қалған тіркелген активтердің құнын көрсетуге қатысты
Салық кодексінің 116-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тіркелген активтерге, оның ішінде халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде ескерілген және табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар жатады.
Бұл ретте тіркелген активтерді есепке алу Салық кодексінің 117-бабының 1-тармағында көзделген топтар бойынша жүзеге асырылады.
Салық кодексінің 117-бабының 2-тармағына сәйкес әрбір кіші топ (I топ), топ бойынша салық кезеңінің басында және соңында кіші топтың (I топтың), топтың құндық балансы деп аталатын қорытынды сомалар айқындалады.
Салық кодексінің 117-бабының 6-тармағында шығып қалған тіркелген активтер кіші топтардың (I топ бойынша), топтардың (қалған топтар бойынша) тиісті баланстарын осы бапта белгіленген тәртіппен салық кодексінің 119-бабына сәйкес айқындалатын құнға азайтатыны көзделген.
Салық кодексінің 119-бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, толық амортизация және (немесе) құнсыздану нәтижесінде тануды тоқтату, сондай-ақ сатуға арналған активтердің құрамына ауыстыру жағдайларын қоспағанда, осы активтерді бухгалтерлік есепте негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер ретінде тануды тоқтату тіркелген активтердің шығып қалуы болып табылады.
Салық салу мақсатында тіркелген активтердің шығып қалуын тану шығып қалған активтерді тіркелген активтердің құрамынан шығаруды білдіреді.