1.Даудың түрі: салықтық даулар
2. Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) "А" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) ҚҚС есептеу, есепке жатқызылатын ҚҚС-ның қайтаруға расталмаған, төленуге жатпайтын есептелген салықтан асып кетуі туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "А" компаниясына қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығы (ҚҚС) сомаларының дұрыстығын растау, 01.01.2018 ж.бастап 30.09.2018 ж. аралығындағы кезең үшін ҚҚС есептеудің дұрыстығы мен уақтылы төленуін растау мәселелері бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 240 586,6 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу туралы, есепке жатқызылатын ҚҚС қайтаруға расталмаған, бюджетке қайтаруға жатпайтын есептелген салықтан 613 287,4 мың теңге.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда бұдан бұрын МКД 05.09.2017 ж.бастап 30.06.2018 ж. аралығындағы "а" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізілгені көрсетілген, шағым жасалған салықтық тексеру 01.01.2018 ж. бастап 30.09.2018 ж. аралығындағы кезеңде жүргізілген, яғни 2018 жылғы 1 және 2-тоқсандар бұрын тексерілген.
Алайда, шағым жасалған тексеруді жүргізу кезінде бұрын жүргізілген салықтық тексерудің нәтижелері ескерілмеген және қарсы салықтық тексерулер бойынша 530 624,8 мың теңге сомасында ҚҚС қайтарудан және Заңды мекенжайлар бойынша өнім берушілердің болмауынан бас тартылған.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, қарсы салықтық тексерулер бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС асып кеткен сомасы 530 624,8 мың теңгені құрады.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (Салық кодексі) 152-бабының нормаларымен регламенттелген.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау бойынша тақырыптық тексеру ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салықтық өтініш;
ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі-ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап).
Бұл ретте Салық кодексінің 152-бабының 2-тармағында тексерілетін кезеңге салық кезеңі енгізілетіні белгіленген:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салық төлеуші салықтық өтініште көрсеткен;
салық төлеуші ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талапты көрсете отырып, ҚҚС бойынша декларация табыс етілген салық кезеңін қоса алғанда, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойылған салық кезеңінен бастап.
Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын және ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау мақсатында ТБЖ қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайтынын көрсету қажет.
Сондай-ақ, Салық Кодексінің 429-бабы 10-тармағына сәйкес уәкілетті орган ҚҚС асып кетуін қайтару қағидаларын бекітеді.
Атап айтқанда, ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау мақсатында ТБЖ қолдану қағидалары ҚР Қаржы министрінің 02.02.2018 ж. №117 бұйрығымен бекітілген, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару қағидалары ҚР Қаржы министрінің 19.03.2018 ж. №391 бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі - №391 қағидалар).
Қаралып отырған жағдайда "А" компаниясы қызметінің негізгі түрі көліктік-экспедициялық қызмет көрсету болып табылады. Серіктестіктің тақырыптық тексерісі 2018 жылдың 3 тоқсанына ҚҚС декларациясында көрсетілген 01.01.2018 ж.бастап 30.09.2018 ж. аралығындағы кезеңде 613 287,4 мың теңге сомасында ҚҚС артуын қайтару туралы талапқа сәйкес жүргізілді. 28.11.2018 ж.).
Салық кодексінің 152-бабының 8-тармағына сәйкес тақырыптық тексеру жүргізу барысында салық органы Салық кодексінің 143-бабында айқындалған тәртіппен тексерілетін салық төлеушінің тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тікелей жеткізушілеріне қарсы тексерулер тағайындайтынын көрсету қажет.
Бұл ретте №391 Қағидалардың 6-тармағында Мемлекеттік кірістер органы бюджеттен ҚҚС қайтару мерзімдерін сақтау мақсатында тақырыптық тексеру басталған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде оларға қатысты тікелей өнім берушілердің тізбесін айқындайды, атап айтқанда Салық кодексінің 143-бабында белгіленген тәртіппен қарсы тексерулер тағайындау қажет.
Қаралатын жағдайда, тақырыптық тексеру жүргізу барысында 9 тікелей өнім берушіге қарсы салықтық тексерулер жүргізуге сұрау салулар жіберілді: "S" компаниясы, "AG" компаниясы, "AGK" компаниясы, "SAT" компаниясы, "SC" компаниясы, "VGK" компаниясы, "АІ" компаниясы, "ETC" компаниясы, "КІ"компаниясы.
Аумақтық мемлекеттік кірістер басқармаларының жауаптарына және 3 қарсы тексеру нәтижелеріне сәйкес:
- "S" компаниясы бойынша МКБ 09.01.2018 ж. жауабына сәйкес 5 991,9 мың теңге сомаға ҚҚС расталған жоқ (16.01.2019 ж. қарсы тексеру актісі);
- "VGK" компаниясы бойынша МКБ 16.01.2019 ж. жауабына (16.01.2019 ж. қарсы тексеру актісі) сәйкес 24 601,6 мың теңге сомасына ҚҚС расталған жоқ.;
- "ETC" компаниясы бойынша 15.01.2019 ж.жауабына сәйкес МКБ (15.01.2019 ж. қарсы тексеру актісі) жіберілген сұраныс бойынша ҚҚС сомасы 15 162,9 мың теңге мөлшерінде толығымен расталды.
Бұл ретте аумақтық мемлекеттік кірістер басқармалары орналасқан жері бойынша көрсетілген өнім берушілердің болмауына байланысты өзара есеп айырысуларды растау бойынша 6 қарсы тексеру жүргізуге сұрау салуды тоқтатты, бұл туралы салықтық тексеру нәтижелері куәландырады:
- "AG" компаниясы 74 765,4 мың теңге сомасында ҚҚС (09.01.2019 ж. акт);
- "AGK" компаниясы ҚҚС сомасы 111 483,6 мың теңге (акт 11.01.2019 ж.);
- "SAT" компаниясы 248 645,0 мың теңге сомасында ҚҚС (09.01.2019 ж. акт);
- "SC" компаниясы 37 070,7 мың теңге сомасында ҚҚС (09.01.2019 ж. акт);
- "АІ" компаниясы ҚҚС сомасы 6 864,6 мың теңге (акт 14.01.2019 ж.);
- "КІ" компаниясы 21 202,0 мың теңге сомасында ҚҚС (28.08.2018 ж. акт, 03.10.2018 ж. ҚҚС бойынша есептен шығарылды);
Салық кодексінің 152-бабы 12-тармағына сәйкес салықтық тексеру аяқталған күнге олар бойынша сома шегінде ҚҚС қайтару жүргізілмейді:
1) Өнім берушімен өзара есеп айырысулардың дұрыстығын растау үшін қарсы тексерулер жүргізуге сұрау салуларға жауаптар алынбаса;
2) тексерілетін салық төлеушінің өнім берушілері бойынша "Пирамида"талдамалық есебін талдау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталса;
3) ҚҚС сомаларының дұрыстығы расталмаған;
4) қарсы тексеру жүргізудің мүмкін еместігіне байланысты, оның ішінде себеп бойынша ҚҚС сомаларының анықтығы расталмаған:
орналасқан жері бойынша өнім берушінің болмауы;
жеткізушінің есепке алу құжаттамасын жоғалту.
Бұл ретте осы тармақтың бірінші бөлігі 2) тармақшасының ережелері "Пирамида" Талдамалық есебінің нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды мынадай тексерілетін салық төлеушілердің тікелей өнім берушілері жойған жағдайда қолданылмайды:
құқығы бар қайтарудың оңайлатылған тәртібін қолдануға сомасы ҚҚС-ның асып кеткен;
құны республикалық бюджет туралы заңда белгіленген және тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын айлық есептік көрсеткіштің кемінде 150 000 000 еселенген мөлшерін құрайтын, Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін республикалық Индустрияландыру картасы шеңберінде инвестициялық жобаны іске асыратындарға;
Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт шеңберінде қызметін жүзеге асыратын және қосылған құн салығының асып кеткен сомасын қайтару туралы талап қойылған салық кезеңінің алдындағы соңғы 5 жыл ішінде есептелген салық жүктемесінің кемінде 20 пайыз орташа коэффициенті бар;
Салық Кодексінің 722-бабының 1-тармағында көрсетілген өнімді бөлу туралы Келісім шеңберінде теңізде көмірсутектерді барлауды және (немесе) өндіруді жүзеге асыратын кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.
Салықтық тексеру актісінде қосылған құн салығын қайтармау негізі көрсетіледі.
Баяндалғанды негізге ала отырып, "А" компаниясының жоғарыда көрсетілген өнім берушілері бойынша салықтық тексеру аяқталған күні қарсы тексерулер нәтижелері бойынша, сондай-ақ орналасқан жері бойынша өнім берушілердің болмауы себебі бойынша ҚҚС сомаларының анықтығы расталмаған. Осыған байланысты, 530 624,8 мың теңге сомасындағы ҚҚС қайтаруға расталмау бойынша салықтық тексеру нәтижелері негізделген болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының нәтижелері бойынша салық органының тексеру нәтижелері туралы шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.