1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан (КТС) түсетін түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "а" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "а" компаниясына трансферттік баға белгілеу, 01.01.2013 ж.бастап 31.12.2014 ж. дейінгі кезең үшін КТС есептеу дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша тақырыптық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 8 230,1 мың теңге сомасында КТС есептеу және 3 698,3 мың теңге өсімпұл туралы, 2 764,8 мың теңге сомасында бюджетке төлеуге жатпайтын залалды азайту туралы хабарлама шығарылды.
"А" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда салықтық тексеру нәтижелері бойынша бағаларды түзету ресми ақпарат көзі деп танылған "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ ұсынған нарықтық бағалар негізінде жүргізілгені көрсетілген.
Алайда, "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ 19.04.2019 ж. №02-05/228 хатынан келіп шығатыны, 2014 жылғы өткізудің нарықтық бағасы қосылған құн салығын (ҚҚС) ескере отырып көрсетілген. Осыған байланысты, "А" компаниясы салықтық тексеру барысында сатудан түсетін табысты айқындау кезінде бағаны ҚҚС-сыз қолдану қажет деп есептейді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, "трансферттік баға белгілеу туралы" ҚР 05.07.2008 ж.Заңының (бұдан әрі - 05.07.2008 ж. Заңы) 10-бабына сәйкес Өзбекстан Республикасына астық экспорты бойынша "А" компаниясында ҚР Үкіметінің 12.03.2009 ж. №292 қаулысына сәйкес ресми ақпарат көзі ретінде танылған "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ-да жарияланған нарықтық бағалардан мәмілелер бағасының ауытқу фактісі 10% - дан астамға айқындалды. Осыған байланысты, салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2014 жылғы сатудан түскен табысқа түзету жүргізілді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР кодексінің 86-бабының 1-тармағына сәйкес (10.12.2008 ж.Салық кодексі) 10.12.208 ж. Салық кодексінің 87-98-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін табыстардан, сондай-ақ 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 111-бабының 2-тармағында көрсетілген табыстардан басқа, 2008 ж. 10.12. Салық кодексінің 111-бабының 1-тармағында көрсетілген шығыстар сомасынан аспайтын бөліктегі табыстардан басқа, сатылған тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны өткізуден түсетін табыс болып табылады. ҚР трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында қарастырылмаған.
Өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құнына ҚҚС және акциз сомасы енгізілмейді.
05.07.2008 ж.Заңның 3 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес трансферттік баға белгілеу кезіндегі бақылау (бұдан әрі-бақылау) Халықаралық іскерлік операциялар бойынша жүзеге асырылады.
Бұл ретте осы тармақшаның мақсаттары үшін:
тауарлар экспорты - Еуразиялық экономикалық одақтың (бұдан әрі - ЕурАзЭҚ) және (немесе) ҚР кеден заңнамасына сәйкес жүзеге асырылатын тауарларды ҚР аумағынан әкету, сондай-ақ тауарларды ҚР аумағынан ЕурАзЭҚ-қа мүше басқа мемлекеттің аумағына әкету.
Қаралып отырған жағдайда "А" компаниясы "E", "S" және "P" (Өзбекстан Республикасының резиденттері) компанияларының атына Өзбекстан Республикасына бидай мен арпаны экспорттау бойынша мәмілелерді жүзеге асырды.
05.07.2008 жылғы Заңның 4-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес уәкілетті органдар бақылауды жүзеге асыру мақсаттары үшін Мәмілелер мониторингін жүзеге асыруға құқылы.
Мәселен, 05.07.2008 жылғы Заңның 6-бабының 2, 3-тармақтарында тізбесін уәкілетті орган бекітетін тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін қызметтер) бойынша халықаралық іскерлік операциялар мәмілелер мониторингіне жатады деп айқындалған.
Мәміле бағасының нарықтық бағадан ауытқуы анықталған жағдайда уәкілетті органдар мәмілелер мониторингінің нәтижелері бойынша трансферттік баға белгілеу мәселелері бойынша тексеру жүргізеді.
ҚР Үкіметінің 12.03.2009 ж. №293 қаулысымен бекітілген" халықаралық іскерлік операциялары мәмілелер мониторингіне жататын тауарлар (жұмыстар, қызметтер) тізбесіне бидай кіреді.
Бұл ретте, 05.07.2008 жылғы Заңның 10-бабының 1, 3-тармақтарында тексеру жүргізу барысында бағалар ауқымын ескере отырып, мәміле бағасының нарықтық бағадан ауытқу фактісі анықталған кезде уәкілетті органдар осы Заңда және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген тәртіппен салық салу объектілеріне және (немесе) салық салуға байланысты объектілерге түзету жүргізеді деп көзделген.
Егер осы баптың 4-тармағында өзгеше көзделмесе, ауыл шаруашылығы өнімдерімен мәмілелер бойынша салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді түзету мәміле бағасы нарықтық бағадан он пайыздан астам ауытқыған кезде жүргізіледі.
05.07.2008 жылғы Заңның 18-бабының 1-тармағына сәйкес тауардың (жұмыстың, көрсетілетін қызметтің) нарықтық бағасын және нарықтық бағаны айқындау әдістерін қолдану үшін қажетті өзге де деректерді айқындау үшін мынадай кезектіліктегі ақпарат көздері пайдаланылатынын көрсету қажет:
1) нарықтық бағалар туралы ресми танылған ақпарат көздері;
2) биржалық баға белгіленімдері туралы ақпарат көздері;
3) мемлекеттік органдардың, басқа мемлекеттердің уәкілетті органдарының және ұйымдардың мәміле бағасының нарықтық бағадан ауытқуына ықпал ететін бағалар, дифференциал, шығыстар туралы және шарттар туралы деректері;
4) трансферттік баға белгілеу мақсатында пайдаланылатын ақпараттық бағдарламалар, мәмілеге қатысушылар беретін Ақпарат және өзге де ақпарат көздері болып табылады.
05.07.2008 жылғы Заңның 18-бабының 2-тармағында нарықтық бағалар туралы ресми танылған ақпарат көздерінің тізбесін ҚР Үкіметі бекітеді деп көрсетілген.
Бұл жағдайда, дәнді дақылдар үшін ҚР Үкіметінің 12.03.2009 ж. №292 қаулысымен бекітілген нарықтық бағалар туралы ресми танылған ақпарат көздерінің тізбесіне "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ баспасының "астық нарығына шолу"кіреді.
Баяндалғанмен қатар, 10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 238-бабының 1-тармағына сәйкес салық салынатын айналымның мөлшері, егер осы бапта және ҚР трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, мәміле тараптары қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отырып, оларға ҚҚС қоспай өткізілетін тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны негізінде айқындалады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 242-бабында тауарларды экспортқа өткізу бойынша айналымға нөлдік мөлшерлеме бойынша салық салынатыны белгіленген.
Кеден одағының кеден заңнамасына және (немесе) Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес жүзеге асырылатын тауарларды Кеден одағының кедендік аумағынан әкету тауарлар экспорты болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда, "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ 19.04.2019 жылғы хатынан келіп шығатыны, Сарыағаш станциясы DAP жеткізу шартымен жұмсақ бидайдың Өзбекстан Республикасы бағытындағы, оның ішінде 2014 жылғы орташа экспорттық бағалары салық мөлшерлемесін көрсетпей, ҚҚС-мен тоннасына АҚШ долларында көрсетілген.
Бұл ретте тауарларды экспортқа өткізу бойынша айналымға нөлдік ставка бойынша салық салынатынын ескере отырып, өткізудің экспорттық бағасына ҚҚС сомасы нөлге тең құндық баламада енгізілетін болады.
Өз кезегінде ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті 14.06.2019 ж.хатпен "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ-ға ҚҚС-ты ескере отырып, астық өнімдеріне орташа экспорттық бағаны қалыптастыруға негіздеме ұсыну туралы сұрау жіберді.
14.06.2019 ж. "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ-ның хатына сәйкес Өзбекстан Республикасы бағытына Сарыағаш станциясының DAP жеткізу шарттарында жұмсақ бидайдың орташа экспорттық бағасы нөлдік мөлшерлеме бойынша ҚҚС-ты ескере отырып ұсынылған.
Салықтық тексеру нәтижелері бойынша "А" компаниясының Өзбекстан Республикасына бидай экспорты бойынша мәмілелері бағаларының "Қазақстанның Астық одағы" ЗТБ жариялаған нарықтық бағалардан 10% - дан астам ауытқу фактілері анықталды, осыған байланысты 2014 жылы тауарларды (бидайды) экспортқа өткізуден түскен кірістер сомасына түзету жүргізілді.
Баяндалғанды ескере отырып, "А" компаниясының салықтық тексеру барысында ҚҚС-сыз бағалар қолданылуы тиіс деген уәждері дұрыс емес болып табылады.
Осылайша, экспорт бойынша мәміле бағасының нарықтық бағадан 10% - дан астам ауытқуына байланысты тауарларды (бидайды) өткізуден түсетін кіріске түзету жүргізу жөніндегі салықтық тексеру нәтижелері және тиісінше 2014 жылға КТС есептеу және залал сомасының азаюы негізді болып табылады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны тексеру нәтижелері туралы өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.