1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы (КТС) ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "М" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.10.2012 ж.бастап 31.12.2012 ж. аралығындағы кезеңде салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "М" компаниясына кешенді тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 61 948,8 мың теңге сомасында КТС, 30 155,4 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"М" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда 2015 жылға 42 775,3 мың теңге сомасында КТС есептеу бөлігінде күшін жоюды сұрайды.
"М" компаниясының "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" (Салық кодексі) Қазақстан Республикасының 10.12.2008 ж.Кодексінің 88-бабы 1-тармағының 3) тармақшасын бұза отырып, "М" компаниясының қарыз шарты бойынша кредиторлық берешекке кірмегені КТС есептеу үшін негіз болды.
Тексеру актісінде берешекті өтеу бойынша бухгалтерлік есепте дәлелдеу базасының жоқтығы туралы және мерзімін өткізіп алу туралы алдын ала тексеру актісінде тұжырымдардан кейін "М" компаниясы салық органына шарттың қолданылу мерзімін 2018 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзарту туралы 2009 жылғы 13 ақпандағы қарыз шартына қосымша келісімді қоса бере отырып, алдын ала актіге қарсылықты ұсынғаны көрсетілген.
Бұл ретте көрсетілген қосымша келісімде оның жасалған күні жоқ. Көрсетілген Келісімге Қарыз беруші "R. R." азаматы қол қойды, қарыз алушының қолы жоқ, яғни біржақты тәртіппен қол қойылды. Ал 7.1-тармаққа сәйкес. келісім-шарт сәттен бастап күшіне енеді және тараптар қол қойған. Сондай-ақ, 8.2. - тармағында Шартқа кез келген өзгерістер мен толықтырулар, егер олар жазбаша нысанда жасалған және тараптар немесе оларға тиісінше уәкілеттік берілген тараптардың өкілдері қол қойған жағдайда, жарамды деп көзделген.
Тексеру нәтижелері бойынша, "М" компаниясы мен "R. R." азаматы арасында Қосымша келісім жасалған күннің жоқтығын ескере отырып және Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде белгіленген талап қою мерзімінің өтуіне байланысты қарыз шарты бойынша туындаған кредиторлық берешек 2015 жылдың кірісіне енгізілді.
"М" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 84-бабының 1-тармағына сәйкес резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан Республикасында және оның шегінен тыс жерлерде салық кезеңі ішінде алуға жататын (алынған) табыстарынан тұрады.
Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші кірістерінің барлық түрлері, оның ішінде міндеттемелерді есептен шығарудан түскен табыс енгізіледі.
Салық кодексінің 88-бабы 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін табысқа Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде белгіленген талап қою мерзімінің өтуіне байланысты міндеттемелерді есептен шығару жатады.
Қаралатын жағдайда 13.02.2009 ж. "М" компаниясы (қарыз алушы) және "R. R." азаматы (Қарыз беруші) 1.1-тармаққа сәйкес қарыз шартын жасады. қарыз беруші Қарыз алушыға (300 000 000) үш жүз миллион теңге сомасында қарыз (бұдан әрі - қарыз) береді, ал қарыз алушы Қарыз берушіге осы Шартта келісілген мерзімде берілген қарыз сомасын, сондай-ақ осы шартта айқындалған мөлшерде қарызды пайдаланғаны үшін сыйақыны қайтаруға міндеттенеді.
Бұл ретте, 7.1 және 7.2-тармақтарға сәйкес. осы Шарт оған тараптар қол қойған сәттен бастап күшіне енеді және тараптар өзара міндеттемелерді орындаған және Қарыз алушы алынған қарыздың барлық сомасын Қарыз берушіге қайтарған кезде орындалған болып есептеледі.
Осылайша, осы Шарт оған тараптар қол қойған сәттен бастап күшіне енеді, яғни 13.02.2009 ж., сондай-ақ "Шарттың қолданылу мерзімі" бөлімінде нақты күн көрсетілмегенін атап өткен жөн.
Сонымен бірге, ҚР АК-нің 386-бабы 3-тармағының 2-бөлігіне сәйкес оның қолданылу мерзімі көрсетілмеген Шарт Тараптардың міндеттемелерді орындауы аяқталған онда айқындалған кезге дейін қолданыста болады деп танылады.
ҚР АК 174-бабының 1-тармағына сәйкес жылдармен есептелетін мерзім мерзімнің соңғы жылының тиісті айы мен күнінде бітеді деп көзделген.
Бұл жағдайда 1.2-тармақта. Қарыз алушының қарыз берушіден алған қарыз сомасын қайтару осы шартқа қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 3 жылдан аспауы тиіс, тиісінше Қарыз ақша қаражаты 31.12.2011 ж. дейін "М" компаниясына қайтарылуы тиіс.
Бұл ретте, бухгалтерлік есеп деректері бойынша (шот карточкасы 3310) "М" компаниясының "R. R." азаматы алдындағы кредиторлық берешегі 31.12.2014 жылға, яғни шарт бойынша қарызды өтеу бойынша міндеттеме сәтінен бастап 3 жыл өткен соң 213 876,7 мың теңгені құрады.
1.1-тармаққа сәйкес. "М" компаниясы мен "R. R." азаматы арасында жасалған шартқа 2014 жылғы 5 желтоқсандағы қосымша келісімнің қолданылу мерзімі 2018 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартылды. Бұл ретте, қосымша келісімнің 2-тармағында Шарттың қалған талаптары өзгеріссіз қалдырылған.
Тиісінше, алынған қарызды қайтару мерзімі көрсетілген қосымша келісіммен ұзартылмады және тиісінше қарызды қайтару шартқа қол қойылған күннен бастап күнтізбелік 3 жылдан кешіктірілмей, яғни 31.12.2011 ж. дейін жүзеге асырылуы тиіс.
Осылайша, "М" компаниясының 213 876,7 мың теңге сомасындағы берешекті қайтару мерзімі 2018 жылғы 31 желтоқсанға дейін кейінге шегерілгенін растауы негізсіз, себебі 1.2-тармақ. Алынған қарызды қайтару күні белгіленген шарттар өзгерген жоқ.
Бұл ретте, ҚР АК 178-бабына сәйкес талап қоюдың жалпы мерзімі үш жылға белгіленеді. Бұл ретте, талап қою мерзімі-бұл адам құқығының немесе заңмен қорғалатын мүдденің бұзылуынан туындайтын талап қою талабын қанағаттандыруға болатын уақыт кезеңі.
ҚР АК жоғарыда келтірілген нормаларын ескере отырып, шарт бойынша туындаған және "М" компаниясының бухгалтерлік есебінде көрсетілген міндеттемелер бойынша талап қою мерзімі 2014 жылғы 31 желтоқсанда аяқталады.
Осылайша, 3 жыл ішінде өтелмеген кредиторлық берешек сомасы Салық кодексінің 88-бабына сәйкес міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріс ретінде танылуға жатады, тиісінше, салықтық тексеру нәтижелері бойынша көрсетілген бөлікте 2015 жылға КТС есептеу негізделген болып табылады.
Салықтық тексеру барысында "М" компаниясы қосымша келісімдердің 2 нұсқасын ұсынды, онда шарттың жасалған күні көрсетілмеген, ал қолданылу мерзімі бір жағдайда 2018 жылғы 31 желтоқсанға дейін, екіншісінде 2019 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартылған.
Бұл ретте, шағымды қарау барысында "М" компаниясы қосымша келісім (3-нұсқа) ұсынды, ол 2014 жылғы 5 желтоқсанға белгіленген, қосымша келісімнің қолданылу мерзімі 2018 жылғы 31 желтоқсанға дейін ұзартылды.
Ұсынылған қосымша келісімдердің 3 нұсқасындағы жоғарыда көрсетілген сәйкессіздіктер мен сәйкессіздіктер, сондай-ақ салықтық тексеру барысында ұсынылған кассалық шығыс ордерлерінің белгіленген нысанына сәйкес келмеуі көрсетілген құжаттарды "М" компаниясы салық салу базасын азайту мақсатында формальды түрде жасағандығын және тиісінше шағымды қарау кезінде назарға алынбайтындығын куәландырады.
Апелляциялық комиссия отырысының қорытындысы бойынша шағымданған хабарламаны өзгеріссіз, ал шағымды қанағаттандырусыз қалдыру туралы шешім қабылданды.