1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: шаруа қожалығы
3.Салық түрі: ЖТС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі - уәкілетті орган) аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) тексеру нәтижелері туралы төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан жеке табыс салығын (ЖТС), төлем көзінен салық салынатын табыстардан ЖТС, жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақыны, әлеуметтік салықты есептеу туралы хабарламаға "Z" ШҚ-ның апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 30.07.2013 ж. бастап салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді, зейнетақы қорына түсімдерді және әлеуметтік аударымдарды есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша "Z" ШҚ кешенді тексеру жүргізді. 30.07.2018 ж. бойынша, оның нәтижелері бойынша 5 326,8 мың теңге сомасында ЖТС және 199,8 мың теңге өсімпұл, 3,6 мың теңге сомасында төлем көзінен салық салынатын табыстардан ЖТС және 0,3 мың теңге өсімпұл, 1,4 мың теңге сомасында жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы және 1,2 мың теңге өсімпұл, 40,8 мың теңге сомасында әлеуметтік салық және 6,6 мың теңге өсімпұл есептеу туралы хабарлама шығарылды.
"Z" ШҚ салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды және бұл ретте мынадай дәлелдер келтіреді.
Шағымда "Z" ШҚ негізгі қызмет түрі табынды жылқы шаруашылығы болып табылатыны көрсетілген. 10.04.2017 ж.бастап "Z" ШҚ Кәсіпкерлік қызметін тоқтатты.
Бұл ретте "Z" ШҚ 10.04.2017 ж.сатып алу-сату шарты (бұдан әрі - 10.04.2017 ж. шарты) бойынша "KU" ШҚ атына жалпы сомасы 53 268,0 мың теңгеге асыл тұқымды жылқыларды сатты.
"Z" ШҚ пікірі бойынша, 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексіне (10.12.2008 ж. Салық кодексі) сәйкес жылқылар тіркелген активтердің құрамына кіретін биологиялық активтерге жатады. Жылқыларды сатудан түскен қаражат тауарларды сатудан түскен кіріс емес, тіркелген активтердің шығуынан түскен кіріс болып табылады. Бұл ретте салық тексеруі барысында 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 433-бабының нормаларының дұрыс қолданылмауына байланысты "Z" ШҚ оңайлатылған декларация негізінде салық салудың арнайы режимінен (АСР) жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке негізсіз көшірілді. Сондай-ақ, салықтық тексеру нәтижелері бойынша биологиялық активтің бастапқы баланстық құны ескерілмеген.
"Z" ШҚ шаруашылықта бухгалтерлік есеп жүргізу көзделмегендіктен, салық салу объектілерін жанама әдісті қолдана отырып анықтау қажет деп есептейді. Бұл ретте жылқы басының теңгерімдік құнын белгілеу үшін салықтық тексеруге жылқылардың санын, тірі салмағын, өткізу бағасын растайтын тиісті құжаттар ұсынылды.
Мәселен, "Z" ШҚ жылқы басын көбейту үшін "К" компаниясынан 05.05.2009 ж.сатып алу-сату шарты бойынша 6 304,0 мың теңге сомасына "Джабе" үлгісіндегі қазақ тұқымды асыл тұқымды жылқылар сатып алынды. Жылқы басының өсу динамикасы ауылдық округ әкімдігінің 20.09.2018 ж. анықтамасымен расталады. Облыстың статистика департаментінің 19.09.2018 жылғы анықтамасына сәйкес жылқының тірі салмағының 1 килограмын сату бағасы 2017 жылғы сәуірдегі жағдай бойынша 603,2 теңгені құрады. 01.11.2015 ж. жағдай бойынша жылқыларды бағалаудың жиынтық ведомосінің мәліметтері бойынша жылқылардың жалпы салмағы (193 бас) 88 679 кг құрады. Аталған мәліметтерді ескере отырып, "Z" ШҚ жылқылардың теңгерімдік құны 53 491,2 мың теңгені құрайды, яғни ұзақ, ауыр қыстауға байланысты жылқыларды сатудан жылқы басының тірі салмағын жоғалту себебінен шығын алынды деп есептейді.
Салықтық тексеру актісінен көрініп тұрғандай, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 433-бабына сәйкес "Z" ШҚ оңайлатылған декларация негізінде АСР қолдану үшін шарттардың сәйкес келмеу және 2017 жылға ЖТС бойынша декларацияны табыс етпеу фактісі анықталды (ф.220.00). Салықтық тексеруге ұсынылған құжаттар (облыстың статистика департаментінің хаты, ветеринариялық анықтама, ауыл шаруашылығы бөлімінің хаты, 2015 жылғы қазақ тұқымындағы жылқыларды бонитирлеудің жиынтық ведомосі, 2012-2016 жылдардағы мал шаруашылығы туралы есеп, 10.04.2017 жылғы шарт, жылқыларды сатудан түсетін табысты есептеу) биологиялық активтердің баланстық құнын анықтау үшін растайтын құжаттар болып табылмайды. Осыған байланысты, 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 178 бабына сәйкес салықтық тексеру нәтижелері бойынша 2017 жылға 5 326,8 мың теңге сомасында ЖТС есептелді.
Шағымды қарау барысында мыналар анықталды.
"Z" ШҚ 30.07.2018 ж.25.12.2017 ж. "салық және басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (25.12.2017 ж. Салық кодексі) 66-бабына сәйкес қызметін тоқтату туралы салықтық өтініш берілді.
25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 66-бабының 8-тармағына сәйкес камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылықтар анықталған жағдайда, жеке кәсіпкерге немесе жеке практикамен айналысатын адамға қорытындыны алған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей 25.12.2017 жылғы Салық кодексінің 12-тарауында айқындалған тәртіппен камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама тапсырылады.
Хабарлама орындалмаған және (немесе) салық органдары дара кәсіпкерге немесе қызметін тоқтататын жеке практикамен айналысатын адамға қатысты салық төлеуші табыс еткен түсіндірмелермен келіспеген жағдайда салықтық тексеру жүргізіледі. Бұл ретте салықтық тексеру осындай хабарламаны орындау және (немесе) анықталған бұзушылықтар бойынша келіспеу туралы түсіндірме алу мерзімі өткеннен кейін он жұмыс күнінен кешіктірілмей басталуға тиіс.
Бұл жағдайда камералдық бақылау нәтижелері бойынша "Z" ШҚ мекенжайына 07.09.2018 ж.бұзушылықтарды жою туралы хабарлама, оның ішінде ЖТС есептеумен 2017 жылға (220 Н.) ЖТС бойынша декларацияны ұсыну қажеттілігі туралы 5 326,8 мың теңге сомасында қойылды.
Осы хабарлама "Z" ШҚ көрсетілген бөлігінде орындалмаған және облыстың мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына (бұдан әрі - МАЭС) шағым жасалған.
05.12.2018 ж. МАЭС шешіміне сәйкес, шағымданған бөлігінде бұзушылықтарды жою туралы хабарлама шығаруға "Қазақстан Халық банкі" АҚ өңірлік филиалынан өтініш берушінің 10.04.2017 ж.шарты бойынша 53 268,0 мың теңге сомасында "KU" ШҚ ақша қаражатын алғаны туралы мәліметтер негіз болды, бұл ретте "Z" ШҚ мәмілені жасау фактісі және көрсетілген мәліметтердің болуы дауланбайды.
"Z" ШҚ сотқа Мемлекеттік кірістер органының іс-әрекеттерінің заңсыздығы туралы дәлелдемелер ұсынылмағандықтан, МАЭС камералдық бақылау нәтижелері бойынша 07.09.2018 ж.хабарлама Мемлекеттік кірістер органының құзыретіне және ҚР заңнамасына сәйкес шығарылды деп шешті, осыған байланысты "Z" ШҚ Талап қою талаптарында қанағаттандырудан бас тартылды.
Осылайша, "Z" ШҚ камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылықтарды жою туралы хабарлама орындалған жоқ, МАЭС осы хабарлама ҚР заңнамасына сәйкес шығарылды деген шешім қабылдады, осыған байланысты "Z"ШҚ кешенді тексеру жүргізілді.
"Z" ШҚ МКО-да 07.04.2009 ж.бастап отбасылық кәсіпкерлік нысанындағы бірлескен дара кәсіпкерлік ретінде тіркелгенін атап өту қажет. Шаруа қожалығы үшін АСР салық салу режимі. Қызмет түрі (ЭҚЖЖ 01450) - ешкі мен қой өсіру. "Z" ШҚ 01.01.2015 ж. бастап оңайлатылған декларация негізінде АСР бойынша қызметін жүзеге асырады.
01.01.2015 ж.бастап 30.07.2018 ж.дейінгі кезең ішінде "z" ШҚ "шағын бизнес субъектілері үшін оңайлатылған декларация" Н. 910 салық есептілігі нөлдік көрсеткіштермен ұсынылды.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 427-бабының 4-тармағына сәйкес 10.12.2008 ж.Салық кодексінің 61 - тарауына сәйкес салық салынатын шағын бизнес субъектілері үшін АСР қолданатын салық төлеушінің табысына осы тармақтың 1) - 10) тармақшаларында көрсетілген табыстардың түрлері енгізіледі.
Бұл ретте 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 427 - бабы 6-тармағының 1) тармақшасында, егер осы баптың 7-тармағында өзгеше белгіленбесе, ММК үшін АСР қолданатын дара кәсіпкер мүліктік табыстың мөлшерін-10.12.2008 ж. Салық кодексінің 180, 180-1, 180-2 және 180-3-баптарына сәйкес айқындайтыны белгіленген.
10.12.2008 ж. Салық кодексінің 180-бабы 1-тармағының 4) тармақшасына сәйкес жеке тұлғаның салық салуға жататын мүліктік кірісіне 10.12.2008 ж. Салық кодексінің 180-3-бабында көрсетілген ММК үшін АСР қолданатын дара кәсіпкердің өзге де активтерін өткізу кезіндегі құн өсімінен түсетін табыс жатады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 180-3-бабы мақсатында басқа активтерге тауар-материалдық қорлар және осы баптың талаптары болып табылмайтын активтер жатады. Атап айтқанда, мұндай активтерге биологиялық активтер жатады (10.12.2008 ж. Салық кодексінің 180-3-бабы 1-тармағының 5) тармақшасы).
10.12.2008 ж.Салық кодексінің 60-1 - бабы 1-тармағының 3) тармақшасында көзделген, 10.12.2008 ж. Салық кодексінің нормаларын қолдану үшін ҚР Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамалық актісіне сәйкес бухгалтерлік есеп жүргізуді және қаржылық есептілік жасауды жүзеге асырмайтын дара кәсіпкерлердің салықтық есепке алуды жүргізу және салықтық міндеттемелерді айқындау және орындау тәртібі бөлігінде биологиялық актив-ауыл шаруашылығы қызметінде пайдалануға арналған жануар немесе өсімдік ұғымы қолданылады.
10.12.2008 жылғы Салық кодексінің 180-3-бабының 2-тармағына сәйкес өзге де активтерді ҚМЖ үшін АСР қолданатын дара кәсіпкер өткізген кезде өсім әрбір актив бойынша өткізу бағасы (құны) мен бастапқы құн арасындағы оң айырма ретінде айқындалатынын көрсету қажет.