1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: ҚҚС қайтару
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) "Q" компаниясының аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі - салық органы) қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу және есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төленуге жатпайтын, қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы тексеру нәтижелері туралы хабарламасына апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы 01.07.2017 ж.бастап 30.09.2018 ж. аралығындағы кезең үшін ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау мәселесі бойынша "Q" компаниясына тақырыптық салықтық тексеру жүргізді, оның нәтижелері бойынша 385,1 мың теңге сомасында ҚҚС есептеу және есепке жатқызылатын ҚҚС-тың бюджетке төлеуге жатпайтын қайтаруға расталмаған есептелген салық сомасынан асып кету сомасы туралы 379 794,1 мың теңге сомасында хабарлама шығарылды.
"Q" компаниясы 442 770,7 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға растамау бөлігінде салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда көрсетілген бөлікте салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Тәуекелдерді басқару жүйесін қолдануға байланысты ҚҚС асып кеткен сомасын қайтаруға растамауға қатысты
ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтар 490 615,9 мың теңге, оның ішінде 447 645,4 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кету сомасын растамау үшін негіз болып табылды.
"Q" компаниясы салық органының бұл тұжырымымен келіспейді және 25.12.2017 жылғы "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (Салық кодексі) 424-бабы 2 – тармағының нормаларына сілтеме жасай отырып, заңнамада салық кезеңі ішінде электрондық нысанда жазып берілген, сатылған тауарлар, жұмыстар, шот-фактуралардың қызметтері бойынша шот-фактуралар тізілімінде көрсетілмеуі көзделген.
Сондай-ақ," Q "компаниясы ҚР Қаржы министрінің 2018 жылғы 2 ақпандағы № 117 бұйрығымен бекітілген" қайтаруға ұсынылған қосылған құн салығының асып кеткен сомасын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларына " (бұдан әрі-қағидалар) сілтеме жасай отырып - ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау Салық кодексінің 152-бабының ережелері ескеріле отырып, оның ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот - фактуралар тізілімін және сатып алушының өзі сатып алған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізіліміндегі мәліметтер және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтері, яғни электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесі ескеріле отырып, өнім берушіде ҚҚС бойынша салық есептілігінде көрсетілген мәліметтер арасында алшақтық фактілері болған кезде жүргізіледі.
"Q" компаниясы өз дәйегіне дәлел ретінде Салық кодексінің 152-бабы 11-тармағының нормасын келтіреді, оған сәйкес салық төлеуші (салық агенті) ұсынған қосылған құн салығы бойынша салық есептілігін және (немесе) ақпараттық жүйелердің мәліметтерін зерделеу және талдау негізінде салық органдары жүзеге асыратын бақылау нәтижелері "Пирамида" талдамалық есебі болып табылады.
Шағымнан көрініп тұрғандай, "Q" компаниясы алшақтық анықталған келесі өнім берушілер бойынша ҚҚС асып кеткен сомасын растамаумен келіспейді, атап айтқанда "PET" компаниясы бойынша 277 934,6 мың теңге мөлшерінде, "P" компаниясы бойынша 25 330,6 мың теңге мөлшерінде, "KAZ" компаниясы бойынша 16 834,0 мың теңге мөлшерінде, "рота" компаниясы бойынша 20 270,8 мың теңге мөлшерінде, "TGG" компаниясы бойынша 45 мың теңге мөлшерінде ҚҚС ең аз сомасын қайтаруға расталмаған.267,0 мың теңге, "АК" компаниясының БСН 140740009294 кесіндісінде 28 305,2 мың теңге.
Бұл ретте, "АК" компаниясының тікелей жеткізушісіне қатысты ҚҚС ең аз сомасы "R" компаниясының 2-деңгейдегі жеткізушісі бойынша 28 305,2 мың теңге мөлшерінде құрайтынын көрсетеді, ал салықтық тексеру нәтижелері бойынша қайтаруға жатпайтын ҚҚС ең аз сомасы 62 008,8 мың теңге мөлшерінде айқындалды.
Шағымда "Q" компаниясы көрсетілген жеткізушілердің атына сауалдар жолданып, жауаптарына сәйкес өнім берушілер шот-фактураларды электрондық нысанда жазып бергені, осыған байланысты Салық кодексінің 424-бабы 2-тармағына сәйкес өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралардың тізілімі толтырылмағаны және тиісінше тексеру жүргізген лауазымды тұлға электрондық шот-фактураларды ескермегені көрсетілген.
Осыған байланысты, "Q" компаниясы 419 340,2 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудан бас тартумен келіспейді.
Салық төлеушінің дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
ҚҚС асып кеткен сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу ерекшеліктері Салық кодексінің 152-бабының нормаларымен регламенттелген.
Осылайша, Салық кодексінің 152-бабының 1-тармағына сәйкес ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау бойынша тақырыптық тексеру ұсынған салық төлеушіге қатысты тәуекелдерді басқару жүйесін (ТБЖ) қолдана отырып жүргізіледі:
Салық кодексінің 432-бабы 1 және 2-тармақтарын қолдануына байланысты салықтық өтініш.
ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап (бұдан әрі-ҚҚС артық сомасын қайтару туралы талап).
Салық кодексінің 137-бабының 2-тармағына сәйкес тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарын және ҚҚС асып кету сомасының анықтығын растау мақсатында ТБЖ қолдану тәртібін уәкілетті орган айқындайтынын көрсету қажет.
ТБЖ қолдану ережесінің 9 - тармағына сәйкес 02.02.2018 ж. №117 бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі - №117 ереже) ҚҚС асып кету сомаларының және тәуекел дәрежесі критерийлерінің дұрыстығын растау мақсатында тәуекел аймағында орналасқан салық төлеушілер санатына жатқызылған салық төлеушілерге қатысты тексерілетін салық кезеңі үшін Мемлекеттік кірістер органы осы тармақтың 1) - 2) тармақшаларында белгіленген мерзімдерде тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер бойынша "Пирамида" талдамалық есебін (бұдан әрі - "Пирамида" есебі) қалыптастырады.
Қағидалардың №117-тармағының 11-тармағына сәйкес тақырыптық тексеруді жүзеге асыратын мемлекеттік кірістер органы осы Қағидалардың 9-тармағында көрсетілген мерзімдер шегінде "Пирамида"есебінің нәтижелерін талдайды.
Сондай-ақ, Салық Кодексінің 429-бабының 10-тармағына сәйкес ҚҚС артуын қайтару қағидаларын уәкілетті орган бекітетінін атап өту қажет.
ҚҚС артығын қайтару ережесі ҚР Қаржы министрінің 19.03.2018 ж. №391 бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі - №391 ереже).
Осылайша, қайтаруға ұсынылған ҚҚС сомаларының дұрыстығын растау бойынша тақырыптық тексерулер жүргізу Салық кодексінің жоғарыда көрсетілген нормаларына, №391 Қағидаларға сәйкес және №117 Қағидаларда айқындалған ТБЖ пайдалана отырып жүргізіледі.
Қаралып отырған жағдайда, "Q" компаниясының салықтық тексеруі 2018 жылғы 3-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияда көрсетілген ҚҚС артығын қайтару туралы талаптың негізінде, 01.07.2017 ж. бастап 30.09.2018 ж.аралығындағы кезеңде 379 794,1 мың теңге сомасына жүргізілді.
Салықтық тексеру актісінен "Q" компаниясы қызметінің көрсеткіштерін тәуекел дәрежесінің критерийлерін пайдалана отырып бағалау нәтижелері бойынша жиынтық қорытынды шекті мәннен (35 балл) асып, 45 балды құрағаны келіп шығады. Тиісінше, " Q " компаниясы тәуекел аймағындағы салық төлеушілер санатына жатқызылды. Бұл ретте, салықтық тексеру жүргізу кезінде "Q" компаниясы жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт шеңберінде қызметін жүзеге асыратын салық төлеуші болып табылмады.
ТБЖ қағидаларының 14-тармағына сәйкес расталуға жататын ҚҚС асып кету сомасы мынадай тәртіппен айқындалатынын атап өту қажет:
1) салық заңнамасын бұзушылықтар анықталған әрбір салық төлеушіден бастап ҚҚС қайтару туралы талапты және (немесе) салықтық өтінішті табыс еткен салық төлеушіге дейін тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді берушілер есепке жатқызған ҚҚС сомасының ең азы белгіленеді;
2) жиынтықтағы мынадай сомалардың ең азы белгіленеді:
осы тармақтың 1) тармақшасына сәйкес айқындалған ҚҚС сомасынан жиынтық түрде қалыптасқан ҚҚС сомасы;
ҚҚС қайтару туралы талапты немесе салықтық өтінішті табыс еткен салық төлеуші тікелей өнім берушіден есепке жатқызған ҚҚС сомасы;
3) ҚҚС қайтару туралы талапта немесе салықтық өтініште көрсетілген ҚҚС асып кету сомасынан осы тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тәртіппен айқындалған ҚҚС сомасы шегеріледі.
Қаралып отырған жағдайда, бұрын айтылғандай, салық тексеруінің нәтижелері бойынша ТБЖ қолдану нәтижесінде анықталған бұзушылықтардың болуына байланысты жоғарыда көрсетілген өнім берушілер бойынша жалпы сомасы 447 645,4 мың теңгеге қайтаруға расталмаған.
1.1. "PET" компаниясы, "P" компаниясы және "KAZ" компаниясы бойынша жалпы сомасы 320 099,2 мың теңге бұзушылықтардың болуына байланысты қайтаруға қатысты расталмауға қатысты
"PET" компаниясының тікелей жеткізушісі бойынша 277 934,6 мың теңге мөлшеріндегі ҚҚС ең төменгі сомасы қайтаруға расталмады, бұл ретте 2-деңгейдегі жеткізуші - "ЅРК" компаниясы бойынша 27.03.2018 ж., 27.03.2018 ж. №107, 01.02.2018 ж. №39, 2018 ж. №64 шот - фактуралар бойынша ҚҚС сомасына 13 273 246,5 мың теңге, 13.02.2018 ж., 01.03.2018 ж. №89, 01.03.2018 ж. №91, 19.04.2018 ж. №166, 19.04.2018 ж. №167, 04.05.2018 ж. №194, 22.05.2018 ж. №237, 249 04.06.2018 ж., №275 11.06.2018 ж., №117 03.04.2018 ж., №118 03.04.2018 ж., №340 11.07.2018 ж., №341 11.07.2018 ж. 03.08.2018 ж. №377, 03.08.2018 ж. №378, 10.08.2018 ж. №417, 10.08.2018 ж. №418, 04.09.2018 ж. №457, 21.09.2018 ж. №501, 03.07.2018 ж. №304., №305 03.07.2018 ж.
Салық кодексінің 424-бабы 2-тармағына сәйкес, егер қосылған құн салығын төлеуші:
салық кезеңі ішінде шот-фактураларды электрондық нысанда және қағаз жеткізгіште жазып береді, онда салық кезеңі ішінде өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша шот-фактуралар тізілімінде қағаз жеткізгіште жазып берілген шот-фактуралар көрсетіледі;