1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3.Салық түрі: КТС, ҚҚС
ҚР Қаржы министрлігі (бұдан әрі-уәкілетті орган) Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу, залалды азайту туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі – салық органы) тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "К" компаниясының апелляциялық шағымын алды.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "К" компаниясына салық міндеттемесін орындау, 01.01.2013 ж. - 31.12.2017 ж. кезеңі үшін есептеу мен төлеудің толықтығы мен уақтылығы мәселесі бойынша кешенді салық тексеруін жүргізді, оның нәтижелері бойынша 202676,0 мың теңге сомасында ҚҚС, 2136224,6 мың теңге сомасында залалды азайту туралы хабарлама шығарылды.
"К" компаниясы салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органының шығын сомасын және ҚҚС есептеуді азайту шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Шағымда 2009 жылғы қазан айынан бастап "К" компаниясы өзінің кәсіпкерлік қызметі барысында қызмет көрсетудің коммерциялық желісін іске қосу мақсатында станцияларды орнату жолымен W технологиясы негізінде желіні өрістету бойынша күрделі инвестицияларды жүзеге асырғаны, нәтижесінде 2013 жылғы 1 қаңтарға қарай "К" компаниясы 28 қалада 711 станция салғаны көрсетілген. Базалық станцияларды салу және орнату үшін жабдықтарды, сондай-ақ ілеспе қызметтерді сатып алу кезінде "К" компаниясы ҚҚС-ның тиісті сомаларын есепке жатқызады. "К" компаниясының Бизнес-жоспары W технологиясын пайдалану арқылы негізгі өнімдерді іске асыруға бағытталуды көздеді.
"К" компаниясы 2012-2016жж. кезеңінде жеткілікті абоненттік базасы бар өңірлерде белгіленген станцияларды пайдалана отырып, қызметтерді іске асыруды жүзеге асырғанын, ал қалған станциялар желісі бар өңірлерде "К" компаниясы осы кезеңде желіні толық коммерциялық пайдалану үшін жеткілікті абоненттік базаны жинау бойынша маркетингтік стратегияны жүзеге асырғанын келтіреді.
Шағымда нарықта 2012 жылдан бастап l форматында деректерді берудің жаңа технологиясын енгізу басталғаны атап өтілді, атап айтқанда, "А" компаниясы лицензия алды және Астана мен Алматы қалаларында l коммерциялық іске қосу туралы жариялады, осыған байланысты 2016 жылдан бастап негізгі операторлар L форматында қызметтерді ұсыну үшін желіні өрістетуге рұқсат алды, бұл W форматында деректерді беру қызметтерін пайдаланушылардың абоненттік базасының іс жүзінде төмендеуіне алып келді.
Бұдан әрі, 2016 жылы жалғыз қатысушының шешімі негізінде "К" компаниясы бухгалтерлік есепте базалық станциялардан тұратын негізгі құралдардың құнсыздануын "Активтердің құнсыздануы" 36 ХҚЕС сәйкес мойындады және станциялар желісін ішінара демонтаждады, нәтижесінде 2017 жылы "К" компаниясы осы станциялар бойынша ішінара өткізді не кәдеге жаратты және кіріс алды, станция жабдықтары қосалқы бөлшектер, құралдар мен керек-жарақтар түрінде сақтауға жартылай қойылды.
Тіркелген активтер бойынша амортизациялық аударымдар сомаларын шегерімдерден алып тастау.
Шағымда абоненттік базасы жеткіліксіз кейбір өңірлерде "К" компаниясы абоненттердің экономикалық тұрғыдан ақталған саны терілгенге дейін станцияларды қосу бойынша қосымша ағымдағы шығыстарды (қажет болған жағдайда жеткілікті түрде жылдам жүзеге асыруға болатын) көтермеу туралы шешім қабылдағаны көрсетілген, "К" компаниясы тиісті кезеңдер үшін шығындарды барынша азайтты.
Осылайша, "К" компаниясы станциялар бойынша амортизациялық аударымдар КТС бойынша шегерімдерден алып тасталуға тиіс деген тұжырымдар негізделмеген деп есептейді, өйткені "К" компаниясының шығыстары кіріс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған станцияларды салу бойынша жұмсалған.
"U" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 116 - бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тіркелген активтерге халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына (бұдан әрі-ХҚЕС) және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес салық төлеушінің бухгалтерлік есебіне түскен кезде ескерілген және табыс алуға бағытталған қызметте пайдалануға арналған негізгі құралдар, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер жатады.
Негізгі құралдарды есепке алу үшін Қаржылық есептіліктің халықаралық стандарты (IAS) 16 "Негізгі құралдар" (бұдан әрі - ХҚЕС (IAS) 16) пайдаланылады, оған сәйкес негізгі құралдар - материалдық активтер, олар: тауарларды өндіру немесе жеткізу және қызметтер көрсету процесінде, жалға беру кезінде немесе әкімшілік мақсаттарда пайдалануға арналған; және бір кезеңнен астам уақыт ішінде пайдалануға болжанып отыр. 16 ҚЕХС (IAS) 31, 32-тармақтарына сәйкес актив ретінде танылғаннан кейін әділ құны сенімді өлшенуі мүмкін негізгі құралдар объектісі кейіннен жинақталған амортизация мен құнсызданудан болған залалдарды шегере отырып, қайта бағалау күніне осы объектінің әділ құнын білдіретін қайта бағаланған құн бойынша есепке алынуға жатады.
16 ҚЕХС (IAS) 36, 37-тармақтарына сәйкес, егер негізгі құралдардың жекелеген объектісін қайта бағалау орындалатын болса, онда осы актив сияқты негізгі құралдардың сол сыныбына жататын барлық өзге активтер де қайта бағалауға жатады. Негізгі құралдар класы-бұл ұйым қызметінде пайдалану табиғаты мен табиғаты жағынан ұқсас негізгі құралдар тобы.
Амортизацияға негізгі құралдың әр нысаны жеке-жеке қажет. Бұл ретте, ҚЕХС (IAS) 16-тармағының 43-тармағына сәйкес өзіндік құны объектінің жалпы өзіндік құнына қатысты елеулі шаманы құрайтын негізгі құралдар объектісінің әрбір компоненті Жеке амортизацияланады.
Яғни, егер негізгі құралдың объектісі болып табылатын жабдық әртүрлі компоненттерді қамтыса, онда әдетте олар бөлек амортизацияланады, бұл ретте бұл компоненттер жеке алынған активтер ретінде ескерілмейді, мұндай тәсіл тек амортизация мақсатында қолданылады.
36 (IAS) "Активтердің құнсыздануы" ХҚЕС негізгі құралдардың құнсыздануын тану мәселелерін реттейтінін ескеру қажет.
36 ҚЕХС (IAS) 9-тармағына сәйкес кәсіпорын әрбір есепті кезеңнің соңында активтердің құнсыздану белгілерінің бар-жоғын бағалауы тиіс. Кез келген осындай белгі болған жағдайда, кәсіпорын активтің өтелетін құнын бағалауы тиіс.
Осы стандарт өтелетін құнды осы шамалардан қайсысының көбірек болуына байланысты сатуға арналған шығыстарды немесе пайдалану құндылығын шегергенде активтің немесе генерациялайтын бірліктің әділ құны ретінде айқындайды (ХҚЕС (IAS) 36-тармағының 18-тармағы).
Осылайша, егер есепті күнге құнсыздануды көрсететін белгі болса, негізгі құралдарға қатысты өтелетін құнды айқындау жүзеге асырылады. Бұл ретте өтелетін құн-бұл сатуға арналған шығыстарды және пайдалану құндылығын шегергендегі активтің әділ құнының ең үлкен шамасы.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 6-бабының 2-тармағына сәйкес есеп саясаты Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына, халықаралық немесе ұлттық стандарттарға сәйкес бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есептілікті жасау үшін дара кәсіпкер немесе ұйым қолдануға қабылдаған нақты қағидаттарды, негіздерді, ережелерді, қағидалар мен практиканы білдіреді, шағын және орта бизнеске арналған халықаралық стандарт және олардың қажеттіліктері мен қызмет ерекшеліктеріне негізделген бухгалтерлік есеп шоттарының Типтік жоспары.
Баяндалғанды негізге ала отырып, негізгі құралдардың бухгалтерлік есебі активтерді негізгі құралдар ретінде тану өлшемдерін, негізгі құралдардың бастапқы құнын, негізгі құралдар тобын, пайдалы қызмет мерзімі мен амортизация әдісін, тарату құнын, кейінгі шығындарды (ағымдағы және күрделі жөндеу) айқындайтын, сондай-ақ бастапқы танудан кейін негізгі құралдарды кейіннен есепке алу әдісін (өзіндік құны бойынша есепке алу моделі не қайта бағаланған құны бойынша модель) айқындайтын қабылданған есепке алу саясатына сәйкес жүргізіледі.
Сондай-ақ бухгалтерлік есепте есепті кезеңде кемінде бір рет пайдалы қызмет және негізгі құралдардың амортизациясы мерзімдерін қайта қарау жүргізіледі, сондай-ақ салықтық есепте көрсетілмейтін ықтимал құнсыздануға тестілеу жүргізіледі.
Егер олар тіркелген активтер болып табылған және есептен шығару сәтіне дейін салық амортизациясына қатысқан жағдайда, ОЖ-ға қатысты Салық кодексінің 119-бабының ережелері қолданылады.
Салық кодексінің 119-бабына сәйкес, егер осы бапта өзгеше белгіленбесе, толық амортизация және (немесе) құнсыздану нәтижесінде тануды тоқтату, сондай-ақ сатуға арналған активтердің құрамына ауыстыру жағдайларын қоспағанда, осы активтерді бухгалтерлік есепте ОС, жылжымайтын мүлікке инвестициялар, материалдық емес және биологиялық активтер ретінде тануды тоқтату тіркелген активтердің шығып қалуы болып табылады.
Қаралып отырған жағдайда "К" компаниясының есеп саясаты "бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, халықаралық қаржылық есептілік стандарттары жөніндегі кеңес қабылдаған ҚЕХС-қа және ҚЕХС түсіндіру жөніндегі комитет әзірлеген түсіндірмелерге сәйкес әзірленді.
Сонымен, көрсетілген есеп саясатында D "негізгі құралдарды есепке алу (IAS 16)" бөлімінде анықтама берілген: ОС-бұл материалдық активтер:
"К" компаниясы тауарлар мен қызметтерді өндіру немесе жеткізу үшін, басқа компанияларға жалға беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар үшін пайдаланады; және
бір жылдан астам уақыт бойы пайдалану болжанып отыр.
ОС объектісі актив ретінде танылуы керек:
"К" компаниясы активке байланысты болашақ экономикалық пайда алады деп айтуға болады; және