1.Даудың түрі: салықтық даулар
2.Салық төлеушінің санаты: заңды тұлға
3. Салық түрі: КТС және ҚҚС
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі (бұдан әрі – уәкілетті орган) мұнай секторы ұйымдарынан түсетін түсімдерді (КТС), Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығын (ҚҚС) қоспағанда, резидент заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы аумақтық мемлекеттік кірістер департаментінің (бұдан әрі-салық органы) салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға "Т" компаниясының шағымын қарады.
Іс материалдарынан көрініп тұрғандай, салық органы "Т" компаниясына 01.01.2016 ж. бастап кезең ішінде іс жүзінде жұмыстар орындалмай, қызметтер көрсетілмей, тауарлар тиеп-жөнелтілмей жасалуы сот жүзеге асырған (жүзеге асырылған) шот-фактура жазу бойынша іс-әрекет (іс-қимылдар) бойынша салық міндеттемесін айқындау мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді. 31.12.2016 ж.бойынша, мұнай секторы ұйымдарынан түсетін 5 166,1 мың теңге сомасындағы Салық (бұдан әрі-КТС) және 2 681,0 мың теңге өсімпұл, Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстарға және көрсетілген қызметтерге қосылған құн салығы (бұдан әрі-ҚҚС), 763,1 мың теңге салық және 413,6 мың теңге өсімпұл сомасындағы түсімдерді қоспағанда, заңды тұлғалардан корпоративтік табыс салығын есептеу туралы хабарлама шығарылды.
Компания салық органының тұжырымдарымен келіспей, апелляциялық шағыммен жүгінді, онда салық органы шешімінің күшін жоюды сұрайды.
Салық кодексінің 86-бабының 1-тармағының, 230-бабының 1-тармағының 1) тармақшасының бұзылуы шағымдалатын салық сомасын және тиісті өсімпұл сомасын есептеу үшін негіз болып табылады, онда компания 2016 жылғы КТС және 2016 жылғы 4-тоқсан үшін ҚҚС бойынша декларацияларда жылдық жиынтық табыста және салық салынатын айналымда декларацияланбаған қорлардан түскен табыстарды көрсетпеген.
Шағымда салықтық талаптар 10.12.2008 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР Кодексінің (бұдан әрі-Салық кодексі) жалпы бөлігінде қамтылған салық салудың негізгі қағидаттарына - міндеттілікке, Айқындылыққа, әділдікке, жариялылықтың адалдығына сәйкес келуі тиіс екендігі атап өтілді.
Бұл ретте, компания атап өткендей, Салық кодексінің 4-бөлімінің 83-86-баптарына сәйкес, осы бөлімнің мақсаттары үшін табысты тану, оны тану күнін қоса алғанда, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына және Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады. Бұдан басқа, компанияның бекітуі бойынша мәмілелер мен операциялардың жасалғанын растайтын бастапқы құжаттар салық төлеушінің мүлікпен әрекетін, оның мүліктік құқықтары мен міндеттерін тануды және құжаттарды ресімдеуді реттейтін заңнама талаптарына сәйкес келуі тиіс.
Салық төлеуші құруға және сақтауға тиіс, ал салық органдары одан мәміле тарапы ретінде тікелей қатысқан немесе үшінші тұлғалар жасаған, бірақ оның құқықтары мен міндеттеріне қатысты құжаттарды ғана талап ете алады.
"Т" компаниясының бекітуі бойынша, салық органдары актілерде еркін белгілеуге және салық төлеушіге өздерінің салық құқықтарын іске асыруға байланысты емес, заңда белгіленген қосымша немесе дербес талаптар қоюға құқылы емес.
Сонымен, шағымда "с" компаниясында "бақылау - өткізу және күзет режимі туралы" белгіленген нұсқаулыққа сәйкес ТМҚ (басқа жаққа) әкелу-әкету үшін материалдық рұқсаттамалар кітабын күзетшінің объектіні күзету жөніндегі қызметтерді жүзеге асыру кезінде жүргізетіні көрсетілген, оның міндетіне: күзетілетін объектіде бақылау-өткізу режимін жүзеге асыру, белгіленген нысандағы рұқсаттамалар бойынша күзетілетін объект аумағынан тауарлық-материалдық құндылықтарды әкетуді (шығаруды) бақылау кіреді. Айта кету керек, рұқсаттамалар уақытша және тұрақты болуы мүмкін (аумаққа кіруге арналған рұқсаттама, материалдық рұқсаттама және т. б.)
"Т" компаниясы ТМҚ әкелу-әкету үшін материалдық рұқсаттамалар кітабы бойынша ақпарат салықтарды есептеу және КТС объектісін айқындау үшін негіз бола алмайтынын, салықтарды есептеу және КТС объектісін және ҚҚС салық салынатын айналымын айқындау үшін негіз бола алмайтынын атап өтті.
"Т" компаниясының дәлелдерін тексеріп, салық органы ұсынған материалдарды зерттеп, уәкілетті орган келесі қорытындыға келді.
Салық кодексінің 84-бабының 1-тармағына сәйкес резидент заңды тұлғаның жылдық жиынтық табысы осы тұлғаның Қазақстан Республикасында және оның шегінен тыс жерлерде салық кезеңі ішінде алуына жататын (алынған) табыстардан тұрады.
Салық кодексінің 85-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес жылдық жиынтық табысқа салық төлеуші кірістерінің барлық түрлері, оның ішінде өткізуден түскен табыс енгізіледі.
Егер Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, осы Кодекстің 87-98-баптарына сәйкес жылдық жиынтық табысқа енгізілетін табыстардан, сондай-ақ осы Кодекстің 111-бабының 1-тармағында көрсетілген шығыстар сомасынан аспайтын бөлігінде осы Кодекстің 111-бабының 2-тармағында көрсетілген табыстардан басқа, өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны Салық кодексінің 86-бабының 1-тармағына сәйкес өткізуден түсетін табыс болып табылады. Өткізілген тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құнына қосылған құн салығының және акциздің сомалары енгізілмейді.
Салық Кодексінің 229-бабына сәйкес қосылған құн салығын салу объектілері: салық салынатын айналым және салық салынатын импорт болып табылады.
Салық кодексінің 230-бабы 1-тармағының 1) тармақшасы Салық кодексінің 232-бабында көрсетілген салық салынбайтын айналымды қоспағанда, Қазақстан Республикасында тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша қосылған құн салығын төлеуші жасайтын айналым салық салынатын айналым болып табылады деп айқындалған.
Бұл ретте Салық кодексінің 238-бабының 1-тармағына сәйкес салық салынатын айналымның мөлшері, егер осы бапта және Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, мәміле тараптары қолданатын бағалар мен тарифтерді негізге ала отырып, оларға қосылған құн салығын енгізбей, өткізілетін тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің құны негізінде айқындалады.
Салық кодексінің 639-бабы 3-тармағына сәйкес салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді бағалау салық есептілігінен және (немесе) бастапқы есепке алу құжаттарынан, сондай-ақ басқа да көздерден алынған ақпарат негізінде жүзеге асырылатынын атап өткен жөн.
Салық кодексінің 641-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді жанама әдістер негізінде айқындау үшін салық органдары тексерілетін салық төлеушінің (салық агентінің) мән-жайларына, қызметінің сипаты мен түріне қарай мынадай мәліметтерді пайдалануы мүмкін:
2) уәкілетті мемлекеттік органдардың, мемлекеттік емес ұйымдардың, жергілікті атқарушы органдардың деректері бойынша салық салу объектілері және (немесе) салық салуға байланысты объектілер туралы ақпаратты қамтуы мүмкін.
Бұл ретте Салық кодексінің 641-бабы 3-тармағының 1), 2) тармақшаларына сәйкес қажетті ақпарат мынадай көздерден де алынуы мүмкін (құжатпен расталған):
1) тапсырыс берушілерден тексерілетін салық төлеуші (салық агенті) орындаған қызметтердің құны туралы және сатып алушылардан сатып алынған өнімнің құны мен саны туралы;
2) тексерілетін салық төлеушіге (салық агентіне) қызметтер көрсеткен, акцизделетін тауарлардың жекелеген түрлерін өндіру және олардың айналымы саласында шикізатты, энергия ресурстарын және қосалқы материалдарды босатуды жүзеге асырған жеке және заңды тұлғалардан алынатын міндетті төлемдер болып табылады.
Бұдан басқа, ақпарат көздері әрбір нақты жағдайда тексерілетін салық төлеушінің (салық агентінің) мән-жайларына, қызметінің сипаты мен түріне байланысты ерекшеленуі мүмкін екенін атап өткен жөн.
Салық кодексінің 642-бабының 3-тармағына сәйкес Салық кодексінің 641-бабында айқындалған ұйымдар немесе жеке тұлғалар тексерілетін салық төлеушіде басқа алынған (алынуға жататын) табыстардың болуына қатысты ақпарат берген кезде осы табыстардың сомасы табыстың (салық салынатын айналымның) жалпы сомасына енгізілуге жатады.
Осыған ұқсас нормалар Қазақстан Республикасының 25.12.2017 ж. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Кодексінде (бұдан әрі-Салық кодексі) қарастырылған.
Қаралып отырған жағдайда, компанияны тақырыптық тексеру өкім негізінде жүргізілді, ол ББ-мен тексеруді тағайындау туралы қаулы негізінде және "С" компаниясының дайын өнімін кәсіпорын қызметкерлерімен ұрлау туралы қылмыстық іс шеңберінде қалыптастырылды.
Тексеруші маманның ақпаратынан және 2018 жылғы 13 желтоқсандағы прокурор бекіткен салықтық тексеруді жүргізу туралы нұсқамамен (бұдан әрі-қаулы) ұсыным шығару туралы қаулыдан келіп шығатыны, ЭТҚ-ға "С" компаниясы президентінен 2016 жылғы мамыр-маусым аралығындағы кезеңде "с"компаниясы аумағынан тыс ұйымдарға есепке алынбаған тауарды жіберу арқылы материалдық залал келтіруге қатысы бар кінәлі адамдарды жауапкершілікке тарту туралы өтініш келіп түсті.
Осыған байланысты, ІІБ осы кәсіпорынның бақылау-тексеру бөлімімен жүргізілген "С" компаниясының тас жару учаскесіне (бұдан әрі-КДУ) аудиторлық тексеру жүргізуге бастамашылық жасады.
Мәселен, 2017 жылғы 06 қазандағы аудиторлық тексеру актісінде іс жүзінде әкетілген КДУ өнімі (материалдық рұқсаттамаға сәйкес) мен мәлімделген (төленген) КДУ өнімі арасында ауытқушылықтардың болуы белгіленген.